Vrijdag 29/05/2020

Presidentieel debat

Zo deed Donald Trump het: race naar de bodem met krachttermen en beledigingen

Beeld Getty Images

Na het uitlekken van de video over seksuele intimidatie dreigt Trump miljoenen diepchristelijke kiezers én de steun van machtige Republikeinse politici te verliezen. Hij moet er nu voor zorgen dat zijn hardcore-kiezers bij hem blijven en dat verklaart waarom hij tijdens dit debat zoveel mogelijk krachttermen, beledigen, terreur-termen en insinuaties uit zijn hoed toverde. Dat de strijd daarmee naar een historisch dieptepunt zonk, leek voor Trump bijzaak.

Dé vraag die als een schaduw boven de start van dit debat hing was hoe Donald Trump de aanvallen over zijn seksistische uitlatingen zou afwenden. Kan iemand die ooit gezegd heeft dat hij vrouwen zomaar mag bepotelen, zich nog een presidentieel aura aanmeten of wordt Trump voor de rest van zijn leven een dirty old loser? Zelden was er een presidentieel debat met een bevreemdender uitgangspunt. Trumps verdediging was aanvankelijk merkwaardig en daarna ijzingwekkend. 

Op de vraag of hij een rolmodel kan zijn voor Amerika antwoordde hij dat Obama's gezondheidssysteem veel te duur is, dat Amerikaans belastinggeld naar terroristische landen vloeit en dat het handelstekort astronomisch hoog is. Trump zei dat hij een rolmodel zal zijn omdat hij “fantastische handelsdeals zal sluiten, de veiligheid in de steden zal herstellen” en “omdat hij dingen zal doen die nog nooit gedaan zijn”.

Waarop CNN-moderator Anderson Cooper de Republikeinse kandidaat eraan herinnerde dat de vraag eigenlijk betrekking had op de video die vrijdag bekend raakte en waarin Trump in 2005 blufte over ongewenste seksuele intimidatie bij vrouwen. Ook het daarop volgende antwoord kon niet verder van de kwestie landen. Trump herhaalde meermaals dat het om 'kleedkamerpraat' ging, maar wees erop dat er ergere dingen zijn zoals Islamitische Staat die hoofden afhakt: “Ik zal ISIS hard aanpakken, we zullen ISIS verslaan.”

Geen haar veranderd

Clinton ging daarop in de aanval door te zeggen dat de Trump die in 2005 vrouwen beledigde geen haar is veranderd. Daarop probeerde Trump toch uit de hoek van de boksring te komen: hij zei dat Clintons echtgenoot Bill niet “enkel met woorden maar met gedrag” misbruik maakte van vrouwen en herinnerde ook aan een verkrachtingszaak uit de jaren zeventig waarbij Hillary Clinton optrad als pro-deo advocaat voor de verdachte tegen het vermeende slachtoffer Kathy Shelton. Shelton zat als een van Trumps genodigden in de zaal, net als Paula Jones: de vrouw die Bill Clinton in de jaren negentig aankloeg voor seksuele intimidatie en uiteindelijk een minnelijke schikking afdwong van 850.000 dollar.

Een presidentskandidaat die zich moet verontschuldigingen omdat hij vrouwen als seksueel speelgoed omschreef en vervolgens een voormalig president ei zo na van verkrachting beschuldigde: nog nooit ging een Amerikaans debat naar zo'n laag niveau.

Maar het werd nog erger toen de e-mailkwestie van Hillary Clinton ter sprake kwam. Het feit dat Clinton als Buitenlandminister haar privémail gebruikte voor officiële en vertrouwelijke communicatie en een deel van die mails wiste, vindt Trump onvergefelijk. Op het einde van de discussie zei Trump dat hij als president ervoor zal zorgen dat “Clinton in de gevangenis” belandt. Hij wil het gerecht op deze zaak zetten waarna Clinton volgens hem haar straf niet meer zal kunnen ontlopen. Met andere woorden: de ene presidentskandidaat dreigde ermee om de andere presidentskandidaat in de cel te gooien. Nooit gezien.

Op dat moment was er al met zoveel modder gesmeten dat de discussies over gezondheidszorg, terreur, belastingen, Syrië en energie bijna overtollig leken: ook al zijn dit eigenlijk de onderwerpen die centraal zouden moeten staan in een politiek debat. Toch kwam er tijdens de discussie over de oorlog in Syrië en het Midden-Oosten een ander bizar element naar boven: Trump zei dat hij niet van de Syrische president Assad houdt, maar dat die tenminste “ISIS doodt” en hij vindt ongeveer hetzelfde van de Russische president Poetin. 

Een standpunt dat mijlenver afstaat van de visie van Trumps running mate Mike Pence, merkten de moderatoren op. Trump gaf dit ook meteen toe. “Okay. Hij en ik hebben niet gesproken en ik ben het niet eens met hem.” Ook dat was een unicum: een presidentskandidaat die het oneens is met zijn running mate over de toekomstige Midden-Oosten-politiek.

Niet zo verwonderlijk dat media tijdens het debat al begonnen te speculeren over een mogelijk ontslag van Mike Pence. In die mate dat Pence de geruchten met een tweet moest stoppen: 'Felicitaties voor mijn running mate @realDonaldTrump voor een fantastische debatwinst. Trots om naast jou te staan.'

Dit alles nam de indruk niet weg dat Donald Trump over kwesties van oorlog en vrede eerder aan het praten was als een tooghanger met vijf pinten op dan als een toekomstig president. De vraag die na dit debat blijft hangen, is dan ook waarom Trump nog meer dan in het vorige debat koos voor slogans, beledigende krachttermen en insinuaties. Dat je met zo'n aanpak geen debat kunt winnen, bleek na afloop. Volgens de eerste polls vindt 57 procent van de kijkers dat Clinton won.

In de verdediging

Wat Trump dan wel beoogde? Ongetwijfeld besefte hij heel goed dat de tape over seksuele intimidatie hem gigantisch in de verdediging heeft gedrukt. Zelfs in zuidelijke staten als Alabama, waar hij vorige week nog voor zekere winst ging, distantieerden belangrijke Republikeinen zich van hem. Diepgelovige Republikeinse kiezers -en dat zijn er miljoenen- noemen zijn gedrag “onchristelijk” en in electorale termen betekent dit dat ze om morele redenen niet op Trump kunnen stemmen.

Die laatste kon niet anders dan zijn campagne een herstart te geven: mensen die tot voor vrijdag hardcore-Trump waren moesten opnieuw aangesproken en gemotiveerd worden en dat deed de presidentskandidaat door terug te grijpen naar de campagne-technieken van de voorverkiezingen: krachttermen, beledigingen en zoveel mogelijk het woord 'ISIS' gebruiken.

Die oefening in klantenbinding levert hem in de eindsprint wel een enorm nadeel op: een meer gematigde rol kan hij zich niet meer aanmeten, ook al is dat cruciaal om zoveel mogelijk twijfelende kiezers te winnen.  

Lees ook: Zo deed Hillary Clinton het: ijzige Democrate wint op punten in moddergevecht

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234