Zaterdag 24/08/2019

Zo blijft IS terrein winnen, ondanks de bombardementen

Beeld AFP

Terwijl de VS bombardementen tegen Islamitische Staat (IS) bij de Syrische plaats Kobane opvoeren, in een poging de stad te redden, rukt IS ook in het zuiden van Irak op. IS-strijders zijn op weg naar een van de laatste plaatsen in de West-Iraakse provincie Anbar die de regering nog controleert.

De Amerikaanse president Barack Obama bespreekt binnenkort manieren om IS te bestrijden in een videoconferentie met de leiders van Groot-Brittannië, Duitsland, Frankrijk, en Italië. Dinsdag sprak hij ook al met 22 vertegenwoordigers van de internationale coalitie die IS bestrijdt. Het nieuwe overleg komt na felle kritiek op de Amerikaanse strategie tegenover IS.

"Zij zijn aan het winnen, en wij niet," zei de Amerikaanse senator John McCain deze week over IS. Afgelopen weekend ontvluchtten in Anbar 180.000 mensen het gebied rond de provinciestad Heet, in navolging van Iraakse soldaten die eveneens de benen namen voor aanstormende IS-militanten - ondanks luchtsteun van Amerikaanse Apachehelikopters.

Nu rukt IS ook op naar Amariyah al-Fallujah, een kleine plaats aan de Eufraat die de poort naar zuidelijk Irak vormt. Hetzelfde scenario voltrok zich eerder in Mosul en omgeving: IS-militanten naderen, en Iraakse militairen blazen de aftocht. De veldtocht van IS in Noord-Irak kwam destijds tot stilstand na ingrijpen van Koerdische strijders, gesteund door Amerikaanse vliegtuigen. Maar inmiddels zijn ruim twee maanden verstreken, en blijkt IS in Noord-Irak grotendeels stand te houden. Elders breidt de terreurgroep haar gebied nog altijd gestaag uit.

Het probleem is gebrek aan effectieve grondtroepen om de luchtcampagne van de Verenigde Staten en haar coalitiepartners te ondersteunen. De peshmerga in Noord-Irak vechten hard en krijgen beperkt wapens van buiten aangeleverd. Maar zij zijn weinig geïnteresseerd in de bevrijding van Arabische steden buiten het Koerdische grondgebied, zoals Mosul. En feit is dat de peshmerga totaal niet toegerust zijn voor zo'n operatie.

PKK

In het noorden van Syrië vechten Koerdische strijders van een andere politieke kleur tegen IS, zoals bij Kobane. Deze PYD-milities zijn nauw verwant aan de Turks-Koerdische PKK, waarmee de Turkse staat een dertig jaar lange burgeroorlog uitvocht. Turkije weigert mee te werken aan steun voor PYD-strijders, of zelfs maar hun grens open te stellen voor Koerden die de PYD in Kobani willen versterken.

In Anbar bleek afgelopen weekend dat maanden van adviseurs en trainers voor het Iraakse leger weinig verschil heeft gemaakt. Iraakse elitetroepen speelden weliswaar een rol bij eerdere militaire succesjes, zoals de herovering van de dam nabij Mosul in augustus, maar voor het overgrote deel hangt het leger nog altijd met plakband aan elkaar. Zoals het er nu uitziet, zijn alle grote bevolkingscentra in de provincie weldra in IS' handen.

Zowel de nakende val van Kobani als IS' nieuwste veldtocht in Anbar roepen grote vragen op over de Amerikaanse strategie. "Er is geen enkele manier waarop de Iraakse regering grond kan heroveren zonder effectieve grondtroepen," zegt Marina Ottaway, analist bij het Amerikaanse Wilson Center. "En de vraag blijft wie die grondoorlog gaat vechten."

Bij gebrek aan een effectief leger, zijn in de overwegend soennitische provincie Anbar lokale stammen de enigen die IS kunnen terugdringen. In het verleden vochten deze stammenstrijders ook al tegen hun extremistische geloofsgenoten in Al Qaida. Maar wat nog altijd mist in Irak, is een politieke component.

Onder voormalig premier Nouri al-Maliki, lid van de sjiitische meerderheid in Irak, werden soennieten in het land acht jaar lang economisch en politiek gemarginaliseerd. IS werd groot op de woede tegenover Bagdad die dat onder soennieten veroorzaakte. Sinds vorige maand is er premier Haider al-Abadi. Maar hoewel diens toon en houding vriendelijker zijn, blijven echte beleidswijzigingen vooralsnog afwezig. "Ik heb nog geen wezenlijk verschil gezien tussen Abadi en Maliki", zegt Ottaway. Zolang de soennitische stammen in Anbar dat ook niet zien, zal IS er stevig wortel blijven schieten. De luchtcampagne tegen IS is nog jong. Maar de vragen omtrent het gebrek aan grondtroepen, in zowel Irak als Syrië, nemen alleen maar toe. Een antwoord is nog even ver weg als aan het begin van de campagne.

IS-strijders bij een ingenomen Iraaks checkpoint. Beeld AFP
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden