Maandag 22/07/2019

Economie

Zo bepalen supermarkten of u bij de zelfscankassa controle krijgt

Een algoritme bepaalt of u na uw winkelbezoek met een zelfscanner wordt gecontroleerd. Beeld ANP

'Controle.' Wie in de supermarkt de zelfscanner gebruikt, kan erover meepraten. Ogenschijnlijk willekeurig controleert het winkelpersoneel uw boodschappentas. Maar volgens retailexperts stuurt een algoritme de strijd tegen diefstal. "De producten die je koopt, spelen een rol."

“Sorry, hoor, maar wij kunnen er ook niets aan doen. Het systeem zegt dat we u moeten controleren.” Voor veel Vlamingen zal het vertrouwd klinken. Net als u de boodschappen in de tas hebt gestopt en de autosleutels al uit uw zakken probeert te grabbelen, krijgt u de melding. Supermarkten proberen zo fraude en diefstal met zelfscanners, die vaak gebruikt worden met een klantenkaart, tegen te gaan. 

Maar wat gaat er er precies achter schuil? Waarom controleren ze juist u?

Uiteindelijk stuurt een algoritme de gang van zaken. Personeelsleden krijgen een melding en moeten de controle uitvoeren. Retailexperts geven aan dat factoren als leeftijd, etniciteit en achtergrond geen enkele rol spelen. 

Maar hoe vinden de steekproeven dan wel plaats? In Vlaanderen kun je alleen in Albert Heijn, Carrefour en Delhaize als klant zelf je boodschappenmand scannen en betalen. Zij stellen dat de controles willekeurig plaatsvinden, maar verschillende waarnemers hebben daar hun twijfels bij.

Koffiefilters

Zo geeft Hanno Kallmeyer, een consultant van de Amerikaanse fabrikant van kassasystemen NCR, in de Nederlandse krant NRC Handelsblad aan dat elke winkelketen zelf regels kan formuleren. Hij verklaart dat de supermarktketens onder meer kijken naar de inhoud van het winkelmandje. Wie vaak koffiefilters koopt en nooit koffie maakt meer kans op controle.

Ook kunnen ze nagaan hoelang een klant in de winkel is geweest. Wie er een uur heeft gespendeerd, maar uiteindelijk slechts een pot ijs, een fles wijn en enkele andere producten scant, loopt in de kijker.

"Meestal heb je de eerste keer dat je ergens winkelt controle", zegt retailexpert Gino Van Ossel. "Daarna spelen de producten die je koopt ook een rol. Winkels weten hoe een normaal kassaticket eruitziet. Als een klant daar te zeer van afwijkt, kan het systeem zo worden ingesteld dat er meer controles plaatsvinden."

Risicoscore

Volgens NRC Handelsblad bestaat er een methode bij Albert Heijn waarbij een risicoscore van de klant wordt bijgehouden, al spreekt de keten dat formeel tegen. Wie eerder tegen de lamp is gelopen, zou vaker worden gecontroleerd. 

"Vergelijk het met het bonus-malussysteem bij autoverzekeringen", zegt Van Ossel. "De resultaten van vorige controles spelen een rol. Sterkedrank, batterijen of scheermesjes zijn daarbij de typische voorbeelden. Als je die bent vergeten te scannen, dan is dat heel slecht voor je betrouwbaarheidsscore. Als je van een goedkoop product er zeven meeneemt en er maar zes scant, blijft dat een fout, maar levert het je minder slechte punten op."

Andere supermarktketens, zoals Carrefour en Delhaize, blijven op de vlakte. Ze geven wel aan te geloven in de zelfscanners, ook al zou met dat systeem tot dubbel zoveel worden gestolen. Dat bleek in 2016 uit een studie naar 12 miljoen winkelbezoeken. Voor de ketens weegt het nadeel niet op tegen de voordelen. Ze kunnen het met minder personeel stellen en kunnen de klanten sneller helpen. 

"We weten dat de wachttijd aan de kassa een van de drie zaken is waar klanten het meeste belang aan hechten", zegt Baptiste van Outryve van Carrefour. "Achter de controles gaat een algoritme schuil. We geven daarover geen informatie vrij, maar ik kan wel zeggen dat de grootte van de winkelkar en de aankoop van bepaalde producten doorslaggevende elementen kunnen zijn." 

Ook Delhaize laat niet in zijn kaarten kijken. "De controles gebeuren willekeurig, omdat sommige klanten de klantenkaart niet gebruiken", zegt Roel Dekelver. "Eigenlijk kun je het vergelijken met flitsen in het verkeer. Je moet het gevoel hebben dat er een pakkans bestaat, zonder dat er daarvoor op elke hoek flitscamera's staan."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden