Dinsdag 26/01/2021

Zitvlak op de buis en trappen maar

De Tour win je bergop. Maar omdat er dit jaar slechts drie aankomsten boven zijn, wordt het geel ook bergaf gewonnen. Zondag al, in de adembenemende descente van de Mont du Chat. Wat is nu de beste positie om af te dalen?

Met ingehouden adem zat iedereen te kijken naar de spectaculaire duik van Chris Froome naar de voet van de Peyresourde. Het was de achtste etappe in de Tour van 2016: start in Pau, aankomst in Bagnères-de-Luchon. Froome arriveerde met dertien seconden voorsprong op zijn belangrijkste rivalen.

Wat eraan voorafging, was een afdaling waarbij de Brit voorop op zijn fiets ging zitten, zitvlak op de buis, borstkas op het stuur, neus bijna op het voorwiel. En dan trappen, zo hard hij kon. Zo bereikte Froome, van de top van de Peyresourde op 1.569 meter hoogte, na 15,5 kilometer de finishlijn in Bagnères-de-Luchon 937 meter lager. Zijn gemiddelde snelheid was 62,5 kilometer per uur; zijn topsnelheid bedroeg 90,9 km/u. Commentaar van Froome achteraf: "Don't try this at home."

Marginal gains

Iedereen had de mond vol over de superieure aerodynamische positie van Froome. Maar geen vijf minuten nadat de latere Britse Tour-winnaar over de streep was gekomen, had Bert Brocken al drie mails in zijn inbox. Brocken is professor wind engineering en sports aerodynamics aan de TU Eindhoven en de KU Leuven. Zijn medewerkers vonden dat ze maar eens moesten onderzoeken of de zitpositie van Froome in de afdaling hem inderdaad zo'n voordeel had opgeleverd.

Want als Froome vindt dat hij zo moet dalen, dan gaat daar ongetwijfeld uitgebreid wetenschappelijk aan vooraf, toch? Froome rijdt namelijk voor Team Sky. En Team Sky is de ploeg van de marginal gains. Brocken had zijn twijfels. "Er is geen enkele ploeg die alles kan testen. Froome zei na aankomst dat het zomaar een ingeving van het moment was en dat geloof ik ook. Aerodynamica is een ingewikkeld ding."

Is er dan een positie die een renner competitief voordeel geeft in een afdaling? Het antwoord op die vraag levert professor Brocken nu een jaar later. In totaal testten ze elf posities uit. Voor het gemak maken we hier het onderscheid tussen de positie-Froome, de positie-Pantani, de positie-Nibali, de positie-Sagan en de positie-Cancellara.

Deze posities werden onderworpen aan een computersimulatie en met schaalmodellen getest in de windtunnel van de universiteit van Luik. In die windtunnel werd orkaankracht 4 op de modellen losgelaten, een windsnelheid van 216 km/u.

Positie-Sagan duidelijk rapper

Wanneer de positie-Cancellara - een conservatieve houding op de fiets - de minst efficiënte is, dan is de positie-Sagan de snelste manier om een berg naar beneden te rijden. Ook met het zitvlak op de buis, maar dan wel vlakbij het zadel. Wat volgens professor Brocken ook een stuk veiliger is. Dat is een voordeel van 16,7 procent in de positie-Sagan tegenover de positie-Cancellara.

Komt op de tweede plaats: de positie-Pantani (voordeel: 14,2 procent). Dat wil zeggen dat de renner achter op zijn fiets gaat hangen, achter het zadel en met het zitvlak net boven het achterwiel. Derde: de positie-Nibali, waarbij hij de schouders diep naar beneden drukt (voordeel 13,9 procent). Hoe Froome de Peyresourde naar beneden reed, komt volgens de berekeningen van professor Brocken pas op de vierde plaats (8,9 procent).

Brocken: "Froome won omdat hij voor de top van de Peyresourde al in de aanval ging. Toen de anderen nog aan het klimmen waren, reed hij al in de afdaling. Op die manier vergroot je voorsprong alleen maar. Bovendien namen de achtervolgers een positie aan die nog minder aerodynamisch was dan die van Froome."

Dan had Froome maar à la Sagan moeten afdalen, berekende professor Brocken nog. Daarmee had hij écht het verschil gemaakt. Het zou hem nog 1:07 sneller naar beneden hebben gebracht. In de positie-Pantani werd dat voordeel 46 seconden, in de positie-Nibali 23 seconden.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234