Vrijdag 15/01/2021

Zittend op een krukje begraven

Vorige week stierf Cleopa, een orthodoxe monnik die ooit de communistische druk ontvluchtte en kluizenaar werd in de bossen van Roemenië. Hij overleed in een verafgelegen klooster, dat al jaren brede en constante stromen pelgrims trok die afkwamen op de nuchtere leerstellingen van Cleopa. Hij was 87. Officiële woordvoerders van de Roemeense orthodoxe kerk meldden zijn dood afgelopen donderdag en zeiden dat hij bezweken was aan zijn ouderdom.

Cleopa wordt begraven in het veertiende-eeuwse Sihastra-klooster, driehonderdvijftig kilometer ten noorden van Boekarest. Daar werd na 1989 een amfitheater opgetrokken voor het toenemend aantal bezoekers die kwamen luisteren naar Cleopa. Volgens een traditie die teruggaat op Gregorius van Sinaï, een veertiende-eeuwse heilige, zal het lichaam van Cleopa zittend op een krukje in de grond worden neergelaten, als teken van respect voor een bijzonder ascetisch leven.

In een recent artikel op de Roemeenstalige website die is gewijd aan de leer van Cleopa, stond een beschrijving van een recent optreden van de monnik. Hij zag er broos uit en groette, gedragen door jongere monniken, de menigte. "Ik ben stokoud," zou hij hebben gezegd, "ik sta al met één voet in het graf." Vervolgens verklaarde hij dat "het leven een gevecht is tegen het lichaam, de wereld, de duivel en de dood".

Cleopa was de zoon van analfabetische boeren en werd geboren in Noord-Roemenië. In 1934, op 25-jarige leeftijd, trad hij toe tot het Sihastra Klooster en nam volgens het gebruik een enkele naam aan. Hij zorgde voor de schapen van het klooster en won al snel het respect van de religieuze gemeenschap voor zijn opmerkelijke geheugen.

"Hij kon grote delen van de bijbel en de leerstukken van de kerkvaders uit het hoofd opzeggen," herinnert zich de eerwaarde Braga, een 77 jaar oude priester, die de spirituele leider is van het Roemeens-orthodoxe klooster Maria-Hemelvaart in Rives Junction in de Verenigde Staten. "Ik heb broeder Cleopa ontmoet tussen twee gevangenistermijnen," zei Braga, die elf jaar in hechtenis doorbracht in het communistische Roemenië. "Ik had van hem gehoord en ging hem begin jaren vijftig opzoeken. Hij was niet geleerd, maar sprak op een eenvoudige manier die tegelijkertijd zeer diep ging en het hart trof van zijn luisteraars."

"Hij sprak over gewone dingen, maar op een manier die aan God deed denken. Hij was zeer opgewekt. Hij zei steeds dat het leven een geschenk is en had zijn eigen manier om je te groeten. Dan zei hij: 'Mag de hemel je tot zich nemen.'"

Toen Braga de monnik ontmoette, was die juist teruggekeerd van zijn jaren in eenzaamheid. Volgens Braga was Cleopa twaalf jaar schaapsherder geweest toen de oude abt van Sihastra overleed. De monniken verkozen Cleopa tot nieuwe abt. Daarna begon zijn reputatie zich te verspreiden en reisden mensen speciaal voor zijn vergeving en zijn raadgevingen naar het verafgelegen klooster.

Na 1948, toen de communisten Roemenië in hun greep kregen, brachten die veelvuldige bezoekers Cleopa onder de kritische aandacht van de autoriteiten, de politie en zelfs enkele medereligieuzen. "Hij moest tegen de mensen die naar hem toe kwamen zeggen dat ze weg moesten gaan en niet meer mochten komen - maar dat kon hij niet," vertelt Braga.

"In plaats daarvan verliet hij ergens rond 1950 het klooster en werd hij kluizenaar. Hij trok de bergwouden in en leefde in afzondering in de ondergrondse hut die hij had gebouwd. Houthakkers brachten hem elke maand een zak aardappelen, waarvan hij er elke dag één opat." Volgens Braga versoepelde de druk op de orthodoxe kerk na de dood van Stalin in 1953 en kon Cleopa terugkeren naar het klooster.

Zijn reputatie van wijsheid en opgewektheid werd steeds groter, evenals het aantal bezoekers, eerst gedurende de jaren dat het land werd geregeerd door Nicolae Ceausescu en nog sterker na de val van de dictator in 1989. De laatste tien jaar van zijn leven nodigden universiteiten Cleopa uit om lezingen te geven. Zijn redes werden gebundeld en gepubliceerd onder de titel Gesprekken met broeder Cleopa en op het Internet gezet. Sommige werden vertaald in het Engels en gepubliceerd in Sobornost, een oecumenisch orthodox en anglicaans tijdschrift dat wordt uitgegeven in Oxford.

© NYTS

Geboren: ergens in 1911

Gestorven: begin december 1998

(Foto RV)

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234