Donderdag 22/04/2021

Zit een deal er dan toch nog in?

Het Franse voorzitterschap leidt de klimaattop in Parijs voortvarend. Met een nieuwe strakkere concepttekst werd gisteren weer een deadline gehaald. Een voorzichtig optimisme groeit dat er vrijdag een akkoord kan liggen.

Voorzitter Laurent Fabius van de VN-klimaattop wordt overstelpt met lof. Dinsdagavond, toen hij na twee dagen onderhandelingen in een plenaire zitting aankondigde woensdag met een nieuwe versie van het conceptakkoord te komen, donderde het applaus. Alle delegaties spraken hun steun uit voor de leiding. In Le Bourget groeit het geloof dat een akkoord gaat lukken.

Het nieuwe concept kwam gisteren slechts twee uur later dan beloofd. En het is met 29 pagina's een stuk korter dan het vorige (43). Meer dan driekwart van de discussiepunten ('brackets') is opgelost.

Maar op de grote strijdpunten liggen alle keuzes nog open. Richt het akkoord zich op een doel van maximaal 2 of maximaal 1,5 graden opwarming? Worden de fossiele brandstoffen afgeremd of afgeschaft? Moeten opkomende ontwikkelingslanden als China gaan meebetalen aan klimaatsteun voor de armste landen?

Stoorzenders geneutraliseerd

De klus is nu om de conceptovereenkomst in lijn te brengen met de groeiende ambities, zeiden woordvoerders van ngo's gisteren in een reactie. Want, zoals een waarnemer zei, er zitten elementen in voor een sterk akkoord, en voor een zwak akkoord. "Dit is crunch time. Het gaat moeilijk worden, maar er zit genoeg in de tekst om voor te vechten", zegt Kaisa Kosonen van Greenpeace.

Niettemin, constateren vriend en vijand in Le Bourget, opereren de Fransen vaardig. Door de onderhandelingen op te delen in werkgroepen, en daarmee lastige dossiers te verdelen en stoorzenders te neutraliseren, hebben ze het proces handig gestroomlijnd zonder landen of blokken te antagoniseren. En zo is alles in positie gebracht voor het eindspel van de onderhandelingen.

Dat vond ook de Nederlandse staatssecretaris Sharon Dijksma. "Het voorzitterschap houdt zich keurig aan de afspraken en doelstellingen. Zaterdag een tekst en vandaag een nieuwe tekst, heel knap. Een groot compliment voor de voortvarende en toegewijde manier waarop Laurent Fabius het doet. Het applaus is volkomen terecht."

Het probleem voor Fabius zijn de landenblokken waarin de 196 landen zijn verdeeld. Veel landen zijn lid van meer dan een groep, maar de scheidslijnen zijn tussen de ontwikkelde landen, de ontwikkelingslanden en de opkomende landen daar tussenin. Al deze kongsi's proberen het onderhandelingsproces te beïnvloeden.

De G77 plus China willen als ontwikkelingslanden meer klimaatsteun van de rijke landen. De Gelijkgestemde Ontwikkelingslanden (LMDC, opkomende landen als China en Maleisië plus olielanden als Saudi-Arabië en Venezuela) willen meer uitstoten zonder meer te betalen en een zo zwak mogelijk akkoord. De BASIC-landen (Brazilië, Zuid-Afrika, India en China) willen alleen klimaatsteun betalen als dat vrijwillig is. En de armste en kwetsbaarste landen, zoals de Alliantie van Kleine Eilandstaten (AOSIS) en de Minst-Ontwikkelde Landen (LDC), willen vooral een zo stevig en bindend mogelijk akkoord.

Afgaande op de nieuwe tekst hebben de Fransen vooralsnog al deze clubs bij elkaar weten te houden. De tekst bevat nog voor elk wat wils. Bij alle delegaties leeft voorts de wens met een voor het thuisfront goed resultaat Parijs te verlaten. "Maar het gevaar is dat er zo'n groot en breed verlangen is tot een akkoord te komen dat landen iets zwaks gaan afspreken om maar tot een deal te komen", zei Samantha Smith van het Wereld Natuur Fonds.

Het verdriet van Kopenhagen

Volgens Donald Pols van de Nederlandse actiegroep Milieudefensie dreigt nog een ander risico, namelijk een uitruil. Cruciaal in het akkoord is het systeem van 'pledge and review': landen beloven vrijwillig hun CO2-uitstoot terug te dringen en die beloftes worden geregeld getoetst en aangescherpt. Volgens het bindende deel van de overeenkomst gebeurt dat pas vanaf 2023-'24 (de tekst vermeldt ook 2018, maar dat is in het niet-bindende deel). "In zo'n uitstel zouden grote uitstoters als de VS, de EU, China en India zich kunnen vinden", zegt Pols.

De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken John Kerry kwam gisteren naar Le Bourget om nog een andere aansporing te geven. Hij kondigde een verdubbeling aan van het bedrag dat de VS spenderen aan klimaatsteun, van 430 naar 860 miljoen dollar in 2020. Als gebaar van goede wil, hoopt het Witte Huis, mogelijk het signaal waarop de ontwikkelingslanden wachten.

"Het is nog steeds mogelijk tot een ambitieus akkoord te komen", zei Dijksma, "en het verdriet van Kopenhagen achter ons te laten." Daar hebben de delegaties dan nog 48 uur de tijd voor. "We maken ons op de hele nacht en morgen door te werken", zei voorzitter Fabius. Maar dat is hij wel gewend.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234