Vrijdag 23/07/2021

Zinnige groetjes uit Afrika

Radiomaakster Barbara Rottiers en opbouwwerkster Annick De Rop zijn met hun Storysnapper in Tanzania aangekomen. Ze zijn daar om een droom te realiseren: van dorp tot dorp door het Afrikaanse land reizen met een machine waaraan mensen op alle mogelijke manieren hun verhaal toevertrouwen.

Laten we een machine bouwen", zeiden we op een dag tegen elkaar, een machine waar verhalen in kunnen en ook weer uit. En het moet vooral een heel ingewikkelde machine zijn, zo een waar je niet naast kan kijken, waar je mond van open valt, dát is belangrijk!", vertellen Barbara Rottiers en Annick De Rop.

De machine werd uiteindelijk een omgebouwde, zilverkleurige 2CV die op een robuuste aanhangwagen wordt voort- getrokken. Het beest noemt Storysnapper en is uitgerust met een opnamestudio voor beeld en klank, een brievenbus, een mobiele telefoon voor sms'jes, en zonnepanelen. Bedoeling is dat de Storysnapper van dorp tot dorp reist en dat mensen er hun verhalen aan toevertrouwen. Ze vertellen wat ze willen en hoe ze dat willen.

Annick: "Hoe dit project er gekomen is? Wij liepen al een hele tijd ambetant rond over de manier waarop Afrika in beeld wordt gebracht. Als je geen clichés over miserie krijgt, zie je exotische beelden van dansende Afrikanen. Dat koloniaal denken, die ongelijkheid heeft niets te maken met het echte Afrika. Ik vond dat er andere verhalen moesten komen."

Barbara: "Ik was in dezelfde richting aan het denken: 'Misschien moet ik opnieuw een kinderboek maken. Misschien iets over Jip en Janneke. Waarom tekende Fiep Westendorp die twee figuurtjes altijd met een zwarte huid? En wat zouden Jip en Janneke allemaal meemaken als ze écht zwart waren?'"

Maar het was een TED-toespraak van de Nigeriaanse schrijfster Chimamanda Adichie die voor de echte vonk zorgde. Annick: "Adichie's speech The Danger of a Single Story is een krachtige aanklacht tegen al die eenzijdige verhalen over Afrika. 'We need more stories', zei ze. Want hoe meer verhalen er over een land of een volk circuleren, hoe meer nuance, hoe meer scherpte en hoe minder vooroordelen'. Wij hebben dat idee heel letterlijk genomen. We willen gewoon zoveel mogelijk verhalen verzamelen. Allerlei verhalen. Van kinderen, volwassen en van ouderen. Van vrouwen en van mannen. Van leuke mensen maar ook van eikels. Brieven, stemmen, beelden, sms'jes. Verhalen. Verhalen. Verhalen." Barbara: "En we wilden dat absoluut met een machine doen. Dat is belangrijk. Want een machine is neutraal en maakt geen onderscheid naar geslacht, taal, huidskleur, etcetera. Een mens heeft altijd vooroordelen. Dik, dun, lelijk, mooi: een machine staat daar niet bij stil."

Zowel Barbara als Annick hoeden zich ervoor om al te veel te theoretiseren over hun project. "Vandaar dat we onze Storysnapper ook niet hebben voorgesteld op een persconferentie. Dit is een project dat op een heel organische, heel spontane manier tot stand is gekomen. Natuurlijk is ons uitgangspunt deels politiek. Dit gaat over vooroordelen. Over gelijkwaardigheid. En rechtvaardigheid. Dit gaat over Afrika maar evengoed over Borgerhout en over Molenbeek. Maar we willen hierover ook niet te veel dure woorden verkopen. De verhalen die we onderweg gaan verzamelen, zullen alles wel duidelijk maken."

Annick: "Weet je, helemaal in het begin hebben we onze beste vrienden uitgenodigd om over onze plannen te discussiëren. Op zich was het een geweldige avond. Onze vrienden hadden hun taak heel serieus genomen en bestookten ons met kritische vragen en opmerkingen. Waren twee blanke madammen wel in staat om tot de essentie van Afrikaanse verhalen door te dringen? Waren wij met ons machien uit Antwerpen dan niet kolonialistisch bezig? Moesten we niet samenwerken met een lokaal theatergezelschap? Moesten we een aantal vragen voorbereiden? Die avond eindigde voor ons in totale verwarring, maar dat was net goed. Na lang tobben kwamen we tot de simpele conclusie: we moeten het ons niet te moelijk maken. Aanvankelijk zagen we het maatschappelijk veel te zwaar. Terwijl ons idee heel eenvoudig is. Wij zijn gewoon twee simpele grieten met een idee en een droom. We willen verhalen uit Afrika naar Europa brengen en we hebben er het volste vertrouwen in dat veel mensen hun verhalen met ons willen delen. Punt. Op die manier hopen we gaandeweg dichter bij Afrika te komen. We zijn wie we zijn en we gaan ons in Tanzania niet plotseling anders gedragen. Dat is net die gelijkwaardigheid waarnaar we zoeken. Ons idee zal werken omdat het zo eenvoudig is." Barbara: "We hebben de Storysnapper al een keertje uitgetest. Op een pleintje in Borgerhout. Binnen de kortste keren zaten allerlei kinderen op de machine. En een vriendin wou meteen een verhaal vertellen. Over haar zoontje Bas die voor het eerst een echte voetbalmatch had gespeeld en zo graag wou scoren dat hij tegen zijn tegenstanders riep om uit de weg te gaan. Basje schonk ons het eerste verhaal. Op dat moment wist ik het zeker: ons machien marcheert!"

Wat Barbara en Annick met al hun verhalen gaan doen eens ze terug in België zijn? "Ook die vraag willen we organisch laten groeien. Ik zou heel graag met de Storysnapper in het centraal station van Antwerpen gaan staan. Omdat daar een heel divers publiek passeert. We willen ook naar scholen gaan. Ja, misschien een beetje zoals vroeger de missionarissen uit Congo. Uiteraard zal onze show beter zijn (lacht). Maar je mag van die missionarissen zeggen wat je wil: ik keek altijd uit naar hun komst. Ze hadden magie. Omdat ze de wereld openbraken." Annick: "Ik heb evenmin echt concrete ideeën voor het après-verhaal. Enkel dat we onze verhalen met iedereen willen delen. Misschien moeten we ook op de parking van bedrijven gaan staan. Bij Atlas Copco aan de Boomsesteenweg. Of Pfizer. Of misschien wel de parking van den Ikea."

Wat opvalt: het woord 'droom' valt tijdens het gesprek over de Storysnapper met de regelmaat van de klok. Bij de vraag hoe het voelt om een droom daadwerkelijk te realiseren, beginnen beide dames luidop te lachen en volgt er een high five. "Dat voelt geweldig. Mijn goede vriendin en collega Lisbeth Imbo zei me onlangs het volgende: 'Barbara, jij hebt zo veel dromen dat er vroeg of later zeker wel eentje moet uitkomen'. Ik geloof daarin. Dat is mijn levensmotto. Wat niet wegneemt dat het echt wel onwezenlijk zal zijn om in Tanzania te arriveren en met de Storysnapper aan de slag te gaan. Pas dan wordt het echt concreet."

Annick: "Een droom realiseren is fantastisch. Toen we onze machine in de haven van Antwerpen op de boot naar Dar es Salaam zetten, kreeg ik de tranen in mijn ogen. Iedereen zegt me: 'Dit kan niet mislukken. Want het parcours dat je de afgelopen maanden hebt afgelegd is op zich al een soort droom'. En dat klopt: de gesprekken die we hierover met vrienden hadden, de discussies over onze relaties met Afrika, de speech en de boeken van Adichie, de discussie over wat ontwikkelingssamenwerking kan zijn: dat proces alleen al was enorm verrijkend. Een droomt komt uit zodra je eraan begint."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234