Zaterdag 21/09/2019

Ecologie

Zijn we klaar om het vliegtuig te laten staan voor de duurdere en groenere trein?

De Thalys-trein wordt momenteel al gebruikt op internationale verbindingen. Beeld belga

Ook het Vlaams Parlement en de Universiteit Gent doen het vanaf nu: voor dienstverplaatsingen het vliegtuig laten staan en de trein gebruiken. Weegt ons milieugeweten dan toch zwaarder door dan de goedkope prijs van een vliegtuigticket? 

"Toen ik een jaar geleden zei dat het spoor een veel betere manier van reizen is, begon iedereen nog te lachen", zegt de Nederlandse lector Paul Peeters (TU Delft). "Nu hoor ik steeds vaker vrienden zeggen: 'Ik vlieg dit jaar niet.' Wel bijzonder hoe een debat op een jaar tijd zo kan keren."

Peeters is zelf de man die het debat in Nederland een jaar geleden aanwakkerde. En sinds deze week lijkt het ook definitief in Vlaanderen voet aan grond te hebben gezet. Uit milieuoverwegingen, hebben zowel het Vlaams Parlement als de UGent aangekondigd dat ze voor kortere verplaatsingen enkel nog de trein zouden gebruiken. Vanaf de volgende legislatuur gaan alle Vlaamse parlementsleden de trein op voor werkbezoeken binnen een straal van 500 kilometer. De Ugent heeft een lijst opgesteld van 80 steden die het personeel vanaf nu met de trein moeten doen.

Om de emissies te gaan "compenseren" van de reizen die het personeel toch met het vliegtuig aflegt, werkt de UGent nu samen met CO2logic. Dat is een organisatie die geld ophaalt bij bedrijven - die zo 'boete doen' voor hun airmiles - en dat investeert in klimaatprojecten in de derde wereld. "Veel bedrijven zijn zich nog niet bewust van het probleem", zegt oprichter Antoine Geerinckx. "Maar met een vlucht naar New York heb je even veel CO2-uitstoot dan als je een jaar rondrijdt met een zuinige auto."

Werk maken van betere spoorverbindingen

In Nederland lijken de geesten ondertussen al langer rijp om de overstap te maken naar de trein. Want niet alleen gebruiken de leden van de Tweede Kamer al langer het spoor voor kortere dienstreizen; de topmannen van luchtvaartmaatschappij KLM en van de Nederlandse Spoorwegen hebben deze week nog gezamenlijk in een opiniestuk gepleit om "het spoor vleugels te geven". 

“Op de korte Europese afstanden – Londen, Brussel, Parijs en Berlijn – zou de trein de eerste keuze moeten zijn qua reistijd en prijs", schrijven ze in de krant NRC Handelsblad. "Op grotere afstanden is het vliegtuig de logische keus."

En volgens het NRC is dat allemaal het gevolg van een discussie, die Peeters daar ontketende in de media. Met zijn proefschrift, waaraan hij elf jaar heeft gewerkt, bewees hij dat de klimaatdoelstellingen van Parijs door ons huidige vlieggedrag niet haalbaar zijn en dat leverde hem een passage op in het programma Buitenhof. 

"Ik heb voor mijn onderzoek gekeken naar alle maatregelen die de luchtvaart wel neemt", zegt Peeters. "Die vlakken de emissies weliswaar wat af, maar omdat de sector zo snel groeit – tegen het eind van deze eeuw is de luchtvaart tien keer zo groot – is dat toch echt een maat voor niets." We moeten dus op zoek naar alternatieven, zegt Peeters, en omdat elektrisch vliegen of vliegen op bio-brandstof volgens hem geen haalbare opties zijn, moet de trein wel redding bieden.

Boete doen

Dat idee lijkt ook stilaan ingang te vinden bij Europese consumenten. Nu vliegtuigen vervuilen en auto’s steeds meer in de file staan, tonen cijfers dat er zich een zeer voorzichtige trend aftekent om met de trein op reis te gaan. Zo zitten het aantal Interrailpassen, bijvoorbeeld, in een stijgende lijn. Trokken in 2015 127.100 toeristen met de Interrailpas door Europa, dan waren dat er in 2017 nog eens 30.000 meer.

Als particulieren dan iets terug willen doen voor het klimaat, als ze beslissen om toch met het vliegtuig een verre reis te maken, dan kunnen ze daarvoor ook bij Geerinckx terecht. Naar analogie met CO2logic heeft hij ook Greentripper opgericht. Daar kunnen consumenten een soort van ‘milieubelasting’ betalen voor hun vliegreis, die dan bijvoorbeeld terechtkomt bij een project tegen ontbossing in Oeganda.

Waar je dus normaal gezien voor een vliegtuigticket nauwelijks btw betaalt, kan je dat zo op een ecologische manier goedmaken. "De goedkopere prijs van vliegtuigtickets is een groot obstakel", zegt Geerinckx. "Maar eigenlijk zou de trein nemen voor afstanden van 500 kilometer voor bedrijven een no-brainer moeten zijn. Zeker omdat je daarop ook rustig kunt werken of andere dingen kunt doen." 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234