Donderdag 26/11/2020

Technologie

Zijn tablets nu werkelijk zo schadelijk voor kinderen?

In de media verschijnen de laatste weken veel onheilsberichten over het gebruik van tablets door kinderen.Beeld Thinkstock

Van tablets krijgen je kinderen obesitas, bijziendheid en zelfs Tourette, als we de krantenberichten van de voorbije dagen mogen geloven. Laten we ons niet te veel bang maken door het spook van de nieuwe technologie? 

Wie vandaag Het Belang van Limburg openslaat, ziet op pagina drie meteen een zwaarlijvige jongen zitten, gebogen over een tablet. Kinderen die veel tijd voor een scherm doorbrengen, hebben meer kans op zwaarlijvigheid, zo blijkt uit een nieuw onderzoek van de UHasselt, waarover de krant rapporteert. "Met elke 10 uur extra schermtijd per week stijgt hun BMI met één eenheid”, verduidelijkt professor Tim Nawrot zijn studie. 

Maar terwijl het onderzoek zich dus heeft toegelegd op alle tijd die kinderen voor hun computer, voor tv of op de smartphone hebben gespendeerd, wordt de tablet weer in beeld gebracht als de oorzaak voor waarom de kindjes vandaag te weinig buiten spelen. Wordt de tablet terecht met zoveel zonden overladen, of is hier sprake van bangmakerij? 

"Die framing is er sowieso", zegt onderzoeksassistent Bastiaan Baccarne, die aan de UGent het mediagebruik bestudeert. Hij heeft het over een "moral panic", die ontstaan is nu de mens met zoveel nieuwe technologie wordt geconfronteerd. 

Tourette

Nog voorbeelden van paniekberichten zijn makkelijk te vinden. Zo schreef Het Laatste Nieuws dat een kwart van de 13-jarige Nederlandse kinderen bijziend zijn, waarbij de onderzoekers van het Erasmus MC uit Rotterdam "vermoeden" dat het gebruik van smartphone of tablet leidt tot meer bijziendheid. En in De Standaard wijt psychiater Lieve Swinnen het toegenomen aantal kinderen met Tourette in haar praktijk aan de prikkels die ze binnenkrijgen via grote en kleine schermen. 

"We zitten nu nog in een vroege fase van het onderzoek naar het effect van technologie op de mens", zegt Baccarne. "Daardoor worden veel stellingen opgeworpen die nog niet volledig bewezen zijn. Ook wordt er nog onvoldoende rekening gehouden met de context: de vraag waar, wanneer en hoe kinderen technologie gebruiken." 

Je zou in het geval van obesitas bijvoorbeeld de bedenking kunnen maken dat kinderen die al weinig bewegen misschien meer naar een tablet grijpen. Maar dat er naar nieuwe technologie gewezen wordt, is ondertussen al een oud fenomeen. Vroeger kregen kinderen ook de waarschuwing dat ze op enkele meters van de televisie moesten blijven om ernaar te kijken. En later was de computer de boosdoener. Dat te dicht bij de televisie zitten slecht is voor je ogen, wordt door de Amerikaanse oogartsenfederatie nu afgedaan als een 'volksmythe'.

Kathleen Beullens (School voor Massacommunicatieresearch, KU Leuven) wijst er dan weer op dat we niet meteen alle voorzichtigheid overboord moeten gooien. Het is niet omdat negatieve effecten nog niet zijn aangetoond, dat ze er niet zijn. “De mogelijke gevolgen van nieuwe media moeten nog grondig onderzocht worden”, zegt ze. “Daarvoor is onderzoek op de lange termijn met de expertise van verschillende disciplines absoluut nodig. Nieuwe toestellen zoals smartphones en tablets verschillen trouwens zodanig van meer klassieke media dat oudere resultaten niet zomaar van toepassing zijn.”

Blauw licht

Maar dat neemt toch niet weg dat er meer nuance in het debat gebracht moet worden, zegt Baccarne. "Momenteel weten we eigenlijk enkel dat blauw licht een invloed heeft op de aanmaak van melatonine in de hersenen, wat het inslapen bemoeilijkt. Natuurlijk is het heel belangrijk voor hun ontwikkeling dat kinderen genoeg slapen, maar verder is er nog bijna niets aangetoond over het effect van technologie op mensen.”

Ook dat kinderen aan hun tablet gekluisterd zitten omdat de spelletjes zo verslavend zijn, verdient nuance, vindt hij. In de spelletjes zitten wel bepaalde systemen, die ervoor zorgen dat kinderen genoeg beloond worden als ze een opdracht volbrengen, waardoor dopamine vrijkomt in hun hersenen. Maar eigenlijk hebben ze daar helemaal geen technologie voor nodig. "Ook als kinderen buiten tikkertje spelen, komt er bij hen dopamine vrij." 

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234