Maandag 24/02/2020

Zijn opa was vadertje Stalin

De kleinzoon zijn van Jozef Stalin, maar zelf een halve eeuw lang vreedzaam theater regisseren: het is allemaal mogelijk in deze vreemde wereld. Hoewel begiftigd met enkele kwaadwillige genen, werd Aleksandr Boerdonski 75 zonder een vlieg kwaad te doen.

Hij was nog geen slechte theaterregisseur ook. In 1996 kreeg Aleksandr Boerdonski de gerespecteerde titel van Volksartiest van de Russische Federatie. Die bestond al in de tijd van de Sovjet-Unie en je moest er 'belangrijke en uitzonderlijke' prestaties voor hebben geleverd. Vijfenveertig jaar lang werkte hij in het Centraal Academisch Theater van het Russische Leger, gevestigd in een kolossaal, stervormig gebouw uit het tijdperk waarin zijn grootvader met ijzeren vuist de Sovjet-Unie regeerde. Hij regisseerde er een paar dozijn stukken.

De kleine Aleksandr had niet echt een gelukkige jeugd, als kind van Vasili Stalin, de jongste zoon van de dictator, en de uit nederige ouders ontsproten Galina Boerdonskaja. De twee scheidden in 1945, omdat papa losse handjes had en aan de fles was. "Mama hield van hem en bleef met hem inzitten", verzuchtte Aleksandr later soms. "We waren het niet met elkaar eens over zijn ware inborst. Ik heb in elk geval te vaak gezien hoe hij haar sloeg - en trouwens ook zijn latere vriendinnen."

De naam van zijn grootvader gebruikte hij niet meer sinds hij een tiener was, omdat hij die "niet erg kunstzinnig" vond. Helemaal ongelijk kun je hem daarin niet geven. Als opa één kunst tot in de finesses beheerste, dan was het wel om miljoenen mensen met één pennenstreek en bijbehorende monkellach de dood in te sturen. Aleksandr zei dat hij Jozef Stalins graf, tegen de muur van het Kremlin, nooit heeft bezocht.

Maar opa maakt een opgemerkte comeback. In Moskou zie je tegenwoordig jongelui rondlopen met op hun biceps een tatoeage van Stalin, en daarboven de woorden: 'Rise, father!' Wie goed luisterde, kon ook uit de mond van Aleksandr Boerdonski af en toe wel een goed woord over de vader van zijn vader horen. "Naarmate je ouder wordt," zei hij tijdens een interview, "ga je natuurlijk inzien dat hij iemand was met aanzienlijke capaciteiten. Daar twijfel ik geen seconde aan. Ik wil Stalin niet witwassen of zijn daden rechtvaardigen. Er was wreedheid onder zijn bewind - maar, helaas, wreedheid is er in Rusland altijd."

In december vorig jaar stierf al Jevgeni Dzjoegasjvili, een andere kleinzoon van Stalin. Hij was kolonel bij de luchtmacht, leek sprekend op de dictator en droeg diens naam met onversneden trots. Van hem is de uitspraak bekend: "Elk eerlijk mens zou Stalin verdedigen."

Tijdens het regime van de sfinx met de knevel kwamen meer dan 20 miljoen mensen om in gevangenenkampen, bij zuiveringen en door de overheid georganiseerde hongersnoden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234