Donderdag 02/12/2021

AchtergrondAfghanistan

Zijn militaire extracties uit Kaboel een goed idee? ‘Er hoeft maar één operatie fout te gaan’

Canadese militairen in de omgeving rond de luchthaven van Kaboel.  Beeld EPA
Canadese militairen in de omgeving rond de luchthaven van Kaboel.Beeld EPA

Afghanen mogen van de taliban niet meer naar de luchthaven gaan. Sowieso lijkt de deadline voor de evacuatiemissie heel krap. De special forces van andere landen zijn al bezig met gedurfde reddingsacties. Moeten wij dat ook doen?

“Moedig Afghanen niet aan om te vertrekken”, sprak taliban-woordvoerder Zabihullah Mujahid op een persconferentie. “Moedig onze dokters en ingenieurs niet aan om ons land te verlaten. We hebben hen en hun talenten nodig.”

De taliban is al sinds de inname van de hoofdstad Kaboel bezig met een wereldwijd charmeoffensief in de pers. Al wie ooit met de internationale troepen of voor westerse organisaties gewerkt heeft, hoeft niets te vrezen. Zij zouden volgens de taliban amnestie krijgen.

Maar de berichten over huiszoekingen, executies of gedwongen huwelijken spreken de perspraatjes dan weer tegen. Omdat de taliban ondertussen de weg naar de luchthaven van Kaboel gesloten hebben voor Afghanen – enkel buitenlanders mogen nog door – lijken duizenden medewerkers van de internationale coalitie, of ngo’s nu als ratten in de val te zitten.

Ons land is ondertussen zelf onderdanen en andere ‘rechthebbenden’ gaan ophalen met bussen, zo bracht de VRT gisteren uit. Naar schatting zijn er zo’n 250 mensen op de bussen gestapt. Tot nog toe moesten Belgische evacués zelf de luchthaven zien te bereiken.

G7

Voor alle betrokken landen gaat de klok steeds harder tikken om iedereen uit het land te krijgen. Tegen volgende week dinsdag, 31 augustus, moeten alle Amerikaanse soldaten uit Afghanistan zijn. Dat heeft de Amerikaanse president Biden gisteren nog eens bevestigd. En omdat de Amerikanen met een troepenmacht van 5.800 soldaten de luchthaven van Kaboel controleren, is dat ook voor de andere landen de einddatum.

Op de samenkomst van de G7-leiders drong de EU er bij de Amerikaanse president op aan dat hij zijn troepen langer in Afghanistan zou houden. Maar Biden hield voet bij stuk. Het overleg eindigde bijgevolg zonder de afspraak om de evacuatiemissie te verlengen. Biden zou volgens Amerikaanse media wel noodplannen gevraagd hebben om ‘indien nodig’ de terugtrekking van de troepen te verdagen.

De taliban hebben ook al laten weten dat ze van een verlenging niet willen weten. Dus komen de internationale troepen op de luchthaven van Kaboel in enorme tijdsnood. “Je moet er rekening mee houden dat de militairen daar zelf ook nog weg moeten”, zegt defensie-expert Alexander Mattelaer (VUB). “Dat ‘inpakken en wegwezen’, zal enkele dagen duren. Dat wil zeggen dat we maar tot het weekend hebben om de evacuatie van de burgers te voltooien.”

Ondertussen wordt er op het internationale toneel wel druk onderhandeld om de luchthaven langer open te houden, maar daar is nog geen enkele garantie over. Duitse diplomaten zijn nu in gesprek met NAVO-bondgenoot Turkije en met de taliban om te kijken wat er mogelijk is.

De G7 wil – dixit de Britse premier Boris Johnson – dat de taliban zouden toelaten dat ook na het het einde van deze maand iedereen die dat wil het land mag verlaten. “Sommigen zeggen dat ze dat niet zullen accepteren”, aldus Johnson. “Maar ik geloof dat ze er toch de noodzaak van zullen inzien, omdat de G7 aanzienlijke macht heeft, economisch, diplomatiek en politiek.”

Mensen onderweg naar een vliegtuig op de luchthaven van Kaboel.  Beeld EPA
Mensen onderweg naar een vliegtuig op de luchthaven van Kaboel.Beeld EPA

Special Forces

Maar het geluid dat de taliban dinsdag lieten horen is helemaal anders: de beweging wil dus dat de Afghanen in hun eigen land blijven. Ondertussen lijken de NAVO-landen in Kaboel steeds meer het zekere voor het onzekere te nemen. Nederland stuurt nu militairen de Afghaanse hoofdstad in om evacués op te pikken, dat heeft de Nederlandse regering nog bekend gemaakt. Op het vliegveld zijn negentig militairen van de commando’s, mariniers en de Brigade Speciale Beveiligingsopdrachten (BSB) aanwezig.

Sommige andere landen zijn al langer begonnen met militaire ‘extracties’. De Duitse elitetroepen van de ‘Kommando Spezialkräfte’ hebben al een 19-jarige Duits-Afghaanse vrouw opgepikt, die de Duitse overheid smeekte om gered te worden. Ook de Britse SAS zijn al met dergelijke missies bezig . België heeft eveneens special forces ter plaatse die zijn opgeleid om zulke opdrachten uit te voeren.

“Maar als ons land zulke operaties onderneemt, dan moet het eerst heel precieze inlichtingen hebben over waar de evacués zich bevinden”, zegt Sven Biscop, defensie-expert van het Egmontinstituut en de UGent. “Ook moet het de operatie zelf heel goed afstemmen met de bondgenoten. Zo’n complexe operatie kan je doen voor enkele individuen. Maar niet voor grote groepen.”

De risico’s bij zulke militaire operaties zijn in dit geval torenhoog. In de straten van Kaboel lopen talloze gewapende talibanstrijders. Er is maar één strijder nodig die een raket afvuurt op een helikopter of een voertuig van de internationale coalitie om een hele veldslag te ontketenen.

“Er hoeft inderdaad maar één operatie fout te gaan en de situatie verandert compleet”, zegt Mattelaer. “In zo’n scenario belanden, terwijl de wereld toekijkt, willen we natuurlijk niet. Dan gaat de toegang tot de luchthaven zeker dicht.”

Als het tot het uiterste komt en er dreigen landgenoten of Afghanen die voor België hebben gewerkt achter te blijven, dan moet de regering volgens Mattelaer toch nadenken over een militaire reddingsoperatie. “Maar gaan we dat dan enkel voor Belgen doen, of ook voor anderen?” zegt Mattelaer. “Fundamenteel is dat dus de politieke inschatting. Hoeveel risico wil de regering daarbij nemen en voor wie?”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234