Zaterdag 11/07/2020

'Zijn literaire erfenis is van onschatbare waarde'

Willy Courteaux, oud-Humo-journalist en geprezen vertaler van Shakespeare en Euripides, is dit weekend overleden op 93-jarige leeftijd. Dit zijn de reacties van literair Vlaanderen op zijn dood.

"Vertalers zijn de verborgen grote kunstenaars van de literatuur en Courteaux was een meester", zegt de Vlaamse schrijver Tom Lanoye, die vertalingen van Courteaux als basis voor nam zijn teksten als Ten oorlog en Risjaar modderfokker den derde. "Ik ken niemand binnen het vak die zijn vertalingen en zijn andere teksten niet gebruikt als bron en leidraad. Hij schreef to the point, maar ook weerbarstig en deugdelijk. Hij vond bovendien dat je de teksten van Shakespeare niet te veel moest bewerken. De film Romeo + Julietvan Baz Luhrman, bijvoorbeeld, vond hij veel minder."

Op persoonlijk vlak kende Lanoye Courteaux slechts oppervlakkig. "Ik kan niet uitpakken met een grote vriendschap", zegt hij, al heeft Lanoye in 2007 wel samen met Courteaux een literaire lente georganiseerd in de Gentse Vooruit, naar aanleiding van de heruitgave van zijn Shakespeare-vertaling. Lanoye: "Het was geen probleem om grote namen als Jan Decleir of een jonge Kevin Janssen bij elkaar te krijgen voor een hommage. Voor de nieuwe uitgave van zijn vertaling, die we hem op het podium overhandigden, hebben we ook quotes verzameld. Een prachtige van Hugo Claus: 'Telkens ik Shakespeare bewerk, zit Courteaux op mijn schouder'."

Toneelacteur Tom Dewispelaere gebruikte de Shakespeare-vertaling van Courteaux voor zijn succesvoorstelling Risjaar drei. "Ik heb hem niet persoonlijk gekend. Maar wat Courteaux heeft nagelaten aan literair werk is van onschatbare waarde", zegt hij. "VoorRisjaar dreizat ik anderhalf jaar in zijn Shakespeare-vertaling en die was echt cruciaal voor onze voorstelling. We hebben ook de vertalingen van Gerrit Komrij en Wannes Van de Velde opengeslagen, maar die van Courteaux stak er met kop en schouders bovenuit. Dit is een groot verlies."

Kleine man, grote meneer

Nog een bewonderaar van Courteaux is de Shakespeare-vertaler Frank Albers. Hij prijst het feit dat Courteaux in zijn vrije tijd vertaalde, naast zijn werk voor Humo. Niet als opdracht maar gewoon omdat hij er zin in had. "Waarom hij de laatste jaren wat teruggetrokken leefde, weet ik niet precies. Ergens is dat ook elegant: hij heeft zijn ding gedaan en deed er voor de rest het zwijgen toe. Hij was een kleine man, maar een grote meneer."

Dat Patrick Lateur als classicus het meer voor zijn vertaling van Euripides heeft dan voor zijn Shakespeare hoeft niet te verbazen. "De Euripides-vertaling van Courteaux, die hij samen met Bart Claes heeft gemaakt, is veel soepeler dan zijn Shakespeare-vertaling", aldus Lateur. "Ik vond toen, dat is begin jaren 90, de keuze voor Euripides heel goed. Want Euripides gaat met zijn Medea en zijn Trojaanse vrouwen over passie, en dat spreekt iedereen nog steeds aan. Ik moet erbij zeggen dat hij wel sterke concurrentie heeft gekregen van de vertalingen door Johan Boonen en Gerard Koolschijn - die iets poëtischer zijn. Maar bij Courteaux vind je de originele tekst veel beter terug."

Guy Mortier herinnert zich Courteaux ten slotte als een vriendelijke gentleman, maar ook als een gepassioneerd en buitengewoon erudiet man. "Als hij 's ochtends binnenkwam op de Humo-redactie gaf hij eerst iedereen een hand en verdween dan voor de rest van de dag in zijn kantoor", zegt Mortier over zijn ex-collega, die voor de Humo-lezer vooral bekendstond als 'Dwarskijker' (voor (rv) die rubriek overnam) en 'De Man in het Venster' van de toen zeer populaire brievenrubriek Open venster. Mortier: "Daarin placht hij bekrompenheid en dubieuze politieke stellingnames zo vlijmscherp te fileren dat op den duur niemand nog een brief durfde in te sturen."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234