Dinsdag 07/07/2020

'Zijn enige drama was dat het drama uitbleef '

Thomas Heerma van Voss schreef een overtuigende roman over een man die overal tussen de plooien valt.

Is er een wisseling van de wacht aan de gang in de Nederlandse literatuur? Op het Boekenbal in Amsterdam zag je zelfbewust een jonge garde schrijvers paraderen, trots als een pauw en vast van plan het mooie weer te gaan maken. Ze luisteren naar namen als Philip Huff, Hanna Bervoets, Maartje Wortel, Arjen Lubach of Jamal Ouariachi. Hun boeken zijn voorlopig nog niet wereldschokkend maar wel goed gecomponeerd.

Ook de slimme broertjes Daan en Thomas Heerma van Voss nemen schoorvoetend in dit rijtje plaats. Nadat Daan Heerma van Voss in de roman De vergeting zijn tijdelijk geheugenverlies fictionaliseerde, komt twee maanden later broer Thomas (°1990) met Stern. Het is al zijn tweede roman, nadat hij op amper 19-jarige leeftijd debuteerde met De allestafel en daar welwillende kritieken mee verzamelde. Ook Stern - met alweer zo'n pittige cover van Studio Ron van Roon - is een boek dat een verbazende maturiteit uitstraalt, hoezeer de roman ook al eens ter plaatse blijft trappelen.

Uitgerangeerd

In Stern voert Thomas Heerma van Voss onderwijzer Hugo Stern op, die na jarenlange plichtsbewuste dienst van de ene dag op de andere met prepensioen wordt gestuurd. Zonder opgaaf van redenen. Zij het dat hij met zijn ouderwetse ordners en fanatieke inventarisering van zijn leerlingenbestand al ietwat argwanend werd bekeken. Het leven van de zwijgzame Stern, die nochtans in het chique Amsterdam-Zuid woont, stevent nu voorgoed op een mislukking af. Is hij voorgoed "overbodig verklaard?" Zijn 26-jarige huwelijk met Merel, die een "semi-bekende" romanschrijfster is, mag ook al geen succes heten, getekend als het is door een miskraam en communicatief onvermogen. Wanneer zoon Bram op zijn achttiende vervolgens de wijde wereld in wil trekken, is het alsof Sterns overzichtelijke universum als een kaartenhuisje instort. Zijn onhandige pogingen om zijn bekommernis te tonen stuiten op puberale onverschilligheid.

In uitgekiende taferelen en in een bijna zakelijke stijl schetst Heerma van Voss het portret van een man die vergeefs aansluiting bij zijn omgeving poogt te vinden. Aan de hand van flashbacks ontdekken we hoe het al vroeg fout liep. Wanneer de eenzaam opgegroeide Stern in 'swinging London' groots en meeslepend probeert te leven, wordt hij overal pijnlijk genegeerd. Het is "alsof hij tijdens een reis ging tanken en de rest van de vakantie op een tankstation doorbracht." Zelfs zijn vriendschap met een Koreaanse jongen blijkt een flinterdunne illusie. "Hij wist zelf niet eens wat hij met zijn gevoelens moest, waarom anderen dan ermee lastigvallen?"

Heerma van Voss reconstrueert nauwkeurig het leven van een overtollige mens, die slechts bij zijn leerlingen op school even voldoening vond: "Zijn enige drama was dat het drama uitbleef." Stern is dus allerminst een spectaculair boek, ondanks de welgekozen zinnen en kernachtige beelden. Auteurs katapulteren immers wel vaker schrale én onopvallende romanpersonages tot helden. Gaandeweg slaat er een grote troosteloosheid van dit boek af. Omdat je beseft dat zulke mislukte levens schering en inslag zijn. Dat Heerma van Voss zich volgevreten heeft met Arnon Grunbergs romans, is overduidelijk. Zo springen een aantal parallellen met Tirza sterk in het oog.

Thomas Heerma van Voss, Stern, Thomas Rap, 217 p., 16,90 euro.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234