Maandag 12/04/2021

Toerisme

Zijn de grenzen van het massatoerisme bereikt?

Het Thaise eiland Koh Kai. Dit eiland is sinds vandaag verboden terrein voor toeristen. Beeld Andrea Pistolesi
Het Thaise eiland Koh Kai. Dit eiland is sinds vandaag verboden terrein voor toeristen.Beeld Andrea Pistolesi

De vraag is niet wanneer u uw vakantiepremie ontvangt, maar waar u ze in de toekomst nog zult kunnen uitgeven. Thailand heeft alvast vier trekpleisters gesloten wegens te veel reizigers. Hoe moeten we omgaan met de grenzen van het toerisme?

Ze dacht niet dat ze bereikbaar zou zijn in Mustang. Maar toch gaat plots Debbie Pappyns telefoon over, op deze uitgestrekte vlakte in een koninkrijk in Nepal. De reisjournaliste, die ook voor deze krant schrijft, maakt er tien dagen een rondreis. En daarvoor moest ze, bovenop al de rest, 450 euro betalen. Een soort van toeristentaks is het. "We don't want to be the next Tibet", klonk de verklaring. Met andere woorden: als het over toerisme gaat, dan verkiezen ze in Mustang geen miljoenencijfers. Kwaliteit gaat er boven kwantiteit.

Pappyn snapt dat. "Als je het als land een beetje binnen de perken wil houden, dan moet je zulke initiatieven nemen. Het doet reizigers twee keer nadenken voor ze een ticket boeken."

Ook in Bhutan betaalde Pappyn enkele jaren geleden ongeveer 150 euro per dag aan taksen. Op die manier wil ook dat land het aantal lowbudgetreizigers en rugzaktoeristen beperken, bij voorkeur tot 20.000 per jaar. "Het klinkt elitair, maar misschien is het goed dat niet iedereen naar hier kan komen. Zeker niet als je kijkt naar de situatie waarin Thailand verzeild is geraakt."

De situatie? In Thailand hebben autoriteiten beslist om op vier eilanden toeristen te weren. Werd twee weken geleden Koh Tachai verboden terrein, dan volgden vandaag Koh Khai Nok, Koh Khai Nui en Koh Khai Nai.

Dat zijn kleine eilandjes in de buurt van Phuket, die ooit werden gepromoot als tropische, onbekende parels om te zwemmen en snorkelen, vandaag zijn ze 'op'. Zo kan Koh Tachai in theorie zo'n zeventig toeristen per dag slikken, maar zijn er dat in de praktijk meer dan duizend. Met alle gevolgen vandien. De koraalvandalen, de in de zee plassende en poepende badgasten, de blikjes en flesjes aan de kustlijn: ze hebben de natuur om zeep geholpen. "Er moet worden ingegrepen voordat de schade onherstelbaar is", klinkt het.

In de dertig jaar dat Gerrit Op de Beeck rondreist als reporter, heeft hij nooit zo'n ingrijpende maatregelen als die in Thailand geweten. Maar hij noemt ze wel logisch, onvermijdelijk ook. "Je kunt niet van mensen vragen dat ze niet rondreizen. Dat is hun recht. En dat zullen ze blijven doen. Steeds vaker ook."

Ko Samui. Beeld Belgaimage
Ko Samui.Beeld Belgaimage

Thailand is lang niet het enige land dat kreunt onder het massatoerisme. Sinds de bankencrisis in 2008 gaat het bijvoorbeeld onwaarschijnlijk hard voor IJsland: terwijl het in 2010 nog een 500.000 toeristen opving, verwacht het er dit jaar 1,3 miljoen. En dat voor een land met amper 330.000 inwoners. Op dit moment is er amper nog een bed te boeken. In Reykjavik berekenen ze nu hoeveel toeristen populaire attracties als de Geysir en de thermische Blue Lagoon aankunnen.

Blote voeten

Op plekken waar het de spuigaten uitloopt, kunnen overheden volgens Op de Beeck niets anders doen dan kunstmatig reduceren. Hij noemt het niet ondenkbaar dat we in de niet zo verre toekomst, net als bij musea, plekken moeten reserveren in landen of steden. "Ik kan me perfect voorstellen dat Venetië ooit aankondigt: 10.000 man per dag en niet meer." Ook in Barcelona stelde de burgemeester al vaker voor om een saturatiepunt vast te stellen.

Volgens Op de Beeck zijn zulke restricties, als ze er al zijn, wel niet altijd even duidelijk. "Een paar jaar geleden ging ik terug naar Cradle Mountain, een nationaal park in Tanzania. Ooit liep ik daar helemaal alleen rond. Nu staan er plots verkeerslichten en slagbomen aan de toegangswegen. Als er te veel auto's rondrijden, raak je er niet in."

Maar goed ook, vindt antropologe en toerismeprofessor aan de KU Leuven Anne Marie Van Broeck. Zij deed ooit onderzoek in Pamukkale, Turkije, en zag hoe de natuurlijke kalkbaden zwart kleurden door de vele toeristen, auto's en hotels errond. De gebouwen en de wegen zijn uiteindelijk afgebroken. Bezoekers mogen vandaag enkel met blote voeten in een afgebakend gebied wat rondstappen. "Geen enkel land wil dat de kip met de gouden eieren geslacht wordt. Maar het is vaak moeilijk op voorhand in te schatten."

Zelf gelooft ze in het principe dat veel nationale parken toepassen: "Een eerste deel daar is voorzien voor toeristen, een tweede voor wetenschappers, een derde blijft ongebruikt." Met die sleutel laat je herstel toe. "Maar ook in dat geval moet je restricties inbouwen. Dat kan via bijkomende eco- of toeristentaksen, maar rechtvaardiger lijken mij quota."

Ze verwijst naar het verdrag van Antarctica, dat bijvoorbeeld het aantal cruiseschepen limiteert. "Je moet een selectie maken als je wil dat de natuur en de cultuur niet stikken."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234