Vrijdag 19/07/2019

'Zij is altijd de baas geweest'

Hij is de meester-monteur die Ryan Goslings debuut in elkaar mocht steken, zij een van 's lands beste regisseurs. Nico Leunen en Fien Troch zijn wat je noemt een gouden filmkoppel. Hun nieuwste film heet Home. 'We hebben gekozen voor minder financiële zekerheid, maar meer energie om haar eigen films te maken.'

Dankzij Home zullen Fien Troch en haar man en monteur Nico Leunen de komende weken niet veel thuis zijn. Hun nieuwste film is geselecteerd voor twee van 's werelds belangrijkste filmfestivals, Venetië en Toronto. Daarom dat ze de laatste dagen van hun vakantie met de kroost aan zee spenderen. Met zoontjes Joaquin en Rainer. Een goeie thuis kan overal zijn.

Zo veel geluk heeft de jongen uit Home niet. Hij vindt onderdak bij zijn tante, nadat hij bij zijn ouders niet meer welkom is. Home, het is een Engelse titel voor Thuis. Het had een soap kunnen zijn, maar soap is alles wat het werk van Fien Troch níét is. Haar films zijn ontzeepte soaps. Het drama wordt niet uitvergroot, maar anders bekeken. Het is wachten op de wereldpremière, maar het kan niet anders dan dat Fiens typerende drama, dat ook Een ander zijn geluk, Unspoken en Kid kenmerkte, ook in Home terugkeert.

Binnenkort verhuist het gezin nog van de hippe buurten in Brussel-centrum naar het 'dramatische' Molenbeek. En alsof ze er niet genoeg van krijgen, trekken ze voor hun vakantie naar Blankenberge, voor velen niet meteen de meest opbeurende badplaats. Daar treffen we hen aan. Blankenberge?

Nico Leunen: "Blankenberge is niet zo lelijk, hoor. Er staan wat zaken leeg, en je hebt hier niet de high-fashionshops, maar voor de rest verschilt Blankenberge niet van andere kustgemeenten."

Fien Troch: "Ik moet wel toegeven dat, als mensen vroegen waar we naartoe gingen, ik zei: 'Goh, dat weet ik nog niet'." (lacht)

Leunen: "Ik schaam me daar niet voor."

Troch: "Ik tracht het te verbloemen. Maar ik ben wel heel allergisch voor de plek 'waar iedereen moet zijn'. Ik wil maar zeggen, we gaan misschien sneller een atypische keuze maken. Maar eerlijk gezegd, Molenbeek is nu ook niet zo triest, hoor. Het klinkt gewoon erger dan het is."

Leunen: "We gaan bijvoorbeeld niet naar een danscafé langs een Vlaamse steenweg om dat eens meegemaakt te hebben. In Knokke zou ik me evenmin op mijn gemak voelen."

Troch: "In Oostende wel. Maar ons zoontje is in het derde kleuterklasje naar Blankenberge geweest met madame Mazouz, een topjuf, en toen hebben ze het verkeerspark bezocht en dat kind heeft daar drie maanden over gesproken. Sindsdien zijn we in de paasvakantie al twee keer enkele dagen naar Blankenberge gekomen voor dat verkeerspark. Vorig jaar is Nico met de jongens alleen op reis gegaan, omdat ik aan het draaien was. En nu was er niet echt het geld voor een grote reis. Dus heb ik de keuze aan de kinderen gelaten: 'Waar willen jullie twee weken uit je dak gaan?' Joaquin twijfelde niet: 'Blankenberge'. En ze amuseren zich te pletter. Het is niet alsof wij hier op een hoop ellende zitten."

En bovendien wacht er jullie veel buitenland.

Troch: "Om te werken."

Leunen: "Voor de fun moet je het niet doen, dat is geen vakantie. Maar het is Venetië en Toronto, we hebben geen enkel recht om te klagen. Een betere start kan de film niet nemen, toch niet in het festivalcircuit. Voor het prestige, voor Fiens toekomst, is dit gewoon een ideaal scenario."

Het Festival van Cannes had de film niet genomen.

Leunen: "We hebben hem ingediend, terwijl we eigenlijk voelden dat hij nog niet klaar was. We waren nog aan het sleutelen. We dachten: wat als ze nu ja zeggen?"

Troch: "Dan had ik in première moeten gaan met een film waar ik zelf nog niet blij mee was."

Leunen: "Intussen weten we dat de versie van toen hemel en aarde verschilt met die van nu. Nu zijn we allebei supercontent, en ten tijde van Cannes waren wij nog half depressief, denkend: de film moet toch beter kunnen."

Troch: "We hebben er nadien nog tweeënhalve maand aan gemonteerd."

Leunen: "Het is zo'n beest van een film. Ik ben natuurlijk fan van Fiens films, maar dit is weer anders. Fien vindt zichzelf altijd opnieuw uit."

Dat zeg je omdat je dit keer het script hebt helpen schrijven.

Troch: "Nee, opdat we nog een leuke vakantie zouden hebben." (lacht)

Hoe is het eigenlijk gekomen dat hij deze keer meer mocht doen dan monteren?

Troch: "Ik ben altijd heel gesloten geweest als ik schreef. Ik weet niet of mijn vorige films het toelieten om ze samen te schrijven, omdat ze niet-verhalend waren, gebaseerd op een gevoel. Nico was wel de eerste die het scenario mocht lezen.

"Het probleem was dat ik hem pas iets te lezen gaf als ik het gevoel had dat het af was. Eigenlijk verwachtte ik dan alleen nog dat hij zou zeggen dat het goed was, perfect liefst. (lacht) En dat deed hij niet. Hij zei: 'ja, maar...' En met die 'maar' kon ik niet om.

"De sterkte van Nico is zijn structureel inzicht. Dus als hij een opmerking gaf, wilde dat meestal zeggen dat ik het hele ding weer dooreen moest schudden. Uiteindelijk volgde ik wel zijn advies en was hij heel aanwezig in het script. Alleen kreeg hij daar geen credit voor. Niet dat hij daar naar vroeg.

"Deze keer was mijn vertrekpunt heel anders. Eigenlijk heb ik mijn eerste drie films nodig gehad om überhaupt open te kunnen werken, of dat nu met Nico was of iemand anders.

Misschien komt het ook doordat het verhaal er zich meer toe leende. Het was niet dat we nu samen aan tafel scènes zaten te tikken. Ik ben goed in situaties bedenken, Nico is veel beter in een lijn zien, een structuur zien, een geheel. Eigenlijk heeft hij voor mij dat scenario al gemonteerd tijdens het schrijven. En dan hebben we nog een jaar moeten monteren." (lacht)

Leunen: "Fien houdt al jaren een boek bij waarin ze van alles noteert: de kleinste ideeën, een stuk dialoog, dingen die ze tegenkomt. En op basis van al die aantekeningen ben ik haar op een gegeven moment gaan interviewen om erachter te komen wat de thema's waren die haar zodanig boeiden dat ze er notities van nam."

Troch: "Ja, deze film is veel meer vertrokken van wát wil ik vertellen, dan van hóé wil ik het vertellen."

Het blijft wachten tot het grote publiek je ontdekt. Heb je Home toegankelijker proberen te maken dan je vorige films?

Troch: "Niet per se toegankelijker, wel verhalender. Ik wil echt iets vertellen. Maar ik heb in het verleden nooit gedacht: ik ga nu een film maken die zo ontoegankelijk is dat niemand hem wil zien."

Leunen: "Bij de eerste drie films ging het vooral om sferen, en waren de personages bijna poppen of marionetten. Nu is er een echt verhaal en zijn de personages mensen van vlees en bloed. Ik denk dat de film daardoor automatisch toegankelijk is geworden."

Troch: "Ik weet het niet, ik heb al zo veel mooie films gezien waar geen kat naar gaan kijken is."

Nico Leunen heeft niet zo lang geleden ook nog een film gemonteerd waar niet zo veel volk naar ging kijken: Belgica. Maar hij heeft ook de kaskrakers van Felix Van Groeningen, zoals The Broken Circle Breakdown, gemonteerd. Van de vijf laatste films waar hij aan werkte, kwamen er drie uit het buitenland. En in 2014 woonde hij bijna een half jaar bij Ryan Gosling in om de beelden van zijn Lost River tot een film te maken.

Toen je bij Gosling in de kelder woonde, liet je hem de films van Fien zien, en je vertelde ons eerder dat hij daarvan zo onder de indruk was dat hij starstruck was toen hij haar ontmoette. Als meer mensen zouden weten dat hij fan is, zouden ze misschien ook Fiens films willen zien.

Leunen: "Ja, maar dat moet toch een beetje organisch gaan."

Zijn op den duur niet alle middelen goed om de mensen naar de kassa te helpen?

Troch: "Vroeger dacht ik: ik maak een film en als die goed genoeg is, ben ik vertrokken. Maar zo werkt het niet. Het gaat erover: wie ziet je film? Wie ken je? Netwerken en lobbyen is iets wat ik in het verleden heel weinig heb gedaan. Ik had altijd het gevoel dat je dan vooral met mensen moest praten tegen wie je eigenlijk niets wou zeggen. Maar ik heb intussen gezien dat je ook veel interessante mensen tegenkomt, mensen van betekenis."

Leunen: "We proberen nu meer contacten te onderhouden. Ik ben vorig jaar naar L.A. geweest, en dat was niet per se om Fien aan Hollywood verkocht te krijgen."

Troch: "De reden was jouw inhuldiging als lid van de Oscars-Academie."

Leunen: "Nee, het was handig dat dat samenviel, maar ik ben toen eigenlijk met Johnny Jewel gaan praten, die de muziek had gemaakt voor Lost River. Ik had drie kwartier montage bij van Home, en ik wou hem face to face zien en zeggen: 'Wat denk je, muziek van jou op deze film?' Dat soort dingen doen we nu actiever."

Troch: "Op de ontnuchtering dat je vooral de juiste mensen moest kennen, volgde de opluchting dat wat je maakt eerst en vooral goed moet zijn. Zo heeft Nico de kans gekregen om met Ryan te werken. En zo hebben we Johnny Jewel te pakken gekregen."

Nico, jij zou daar nog veel meer interessante mensen kunnen ontmoeten.

Troch: "Op een gegeven moment waren er wel meer aanbiedingen uit Amerika. En toen heb ik gezegd: 'Als je nog eens zo lang weg bent, breng je ofwel zo veel geld terug dat al onze geldproblemen opgelost zijn, ofwel is het effectief zo'n Ryan Gosling-verhaal, waarbij je gewoonweg moet zeggen: je kunt dit niet níét doen.'

"Hollywood interesseert hem niet en mij ook niet. Die periode kon ik toen wel aan omdat ik wist: dit is zo'n unieke kans. Ik zei ook tegen iedereen die ik tegenkwam: 'Weet jij waar Nico zit? Die zit bij Ryan Gosling.' Ik schaamde me in geen honderd jaar om dat te vertellen." (lacht)

Leunen: "De producent van Ryan heeft me ooit gezegd: 'Als je hier wilt blijven, dan maken we je in enkele maanden tijd de hotshot en zal iedereen met je willen werken.' Maar ik heb geen zin om in die wereld te functioneren.

"Ryan was een uitzondering, voor alle duidelijkheid. Dat was zoals werken met Fien of Felix. Normaal gezien zit je daar in een studiosysteem en dat heeft heel andere spelregels. Zoals Adil El Arbi en Bilall Fallah, of zoals Michael Roskam met The Drop. Dat is het Amerika waar ik liever van wegblijf. Maar het werd me wel aangeboden."

Terwijl Nico in Amerika zat, zal de moeder van Fien, Ann Mertens, psychologe met pensioen, allicht ook af en toe een handje toegestoken hebben. Net zoals ze dat vandaag doet. Ze is op bezoek aan zee en nu even met de kinderen naar het strand, zodat mama en papa een interview kunnen doen. Joaquin en Rainer weten intussen dat hun ouders mensen zijn die de wereld iets te vertellen hebben. Ze zien ze wel vaker in de krant. En toen de man van het immobureau in Blankenberge Fien en Nico herkende, liet Joaquin zich nog ontvallen: "Jullie zijn echt wel beroemd, hè."

Zelf is Nico de zoon van een schoenmaker. Vandaar de naam van zijn bedrijf Cobbler's Son. Hij heeft de stiel van zijn vader niet overgenomen. Wel die van de papa van Fien, Ludo Troch. Die is er niet bij. Wellicht aan het werk. Misschien nog de laatste hand aan het leggen aan een film waar literatuurliefhebbers van over de hele wereld naar uitkijken, The History of Love van Radu Mihaileanu, gebaseerd op het wereldberoemde boek van Nicole Krauss. Opgegroeid in een wereld waarin psychologie en film nooit ver weg waren, waarin sommigen patiënten bij hen thuis logeerden, keek Fien er niet meer van op "dat er bij sommige mensen een hoek af was. En had ik niet gezien hoe films gemaakt worden, dan was ik wellicht ook nooit filmmaker willen worden."

Leunen: "Het is belangrijk te weten wat je vader doet. Zeker in deze tijden van onzichtbare beroepen. Toen ik vijfenhalve maand bij Ryan zat, is Fien aan het eind even overgekomen en toen heb ik Joaquin, die zes was, even laten zien waar ik al die tijd mee bezig was geweest. Hij moet weten waar ik mee bezig ben. Net zoals ik dat ook van hem en Rainer wil weten."

Vijfenhalve maand weg van huis. Lijkt me niet ideaal voor een relatie.

Leunen: "Ik ben tussendoor twee keer naar huis gekomen. De langste periode dat ik ononderbroken weg was, was tweeënhalve maand."

Troch: "Voor mij ging het er vooral om of ik het praktisch nog kon bolwerken. Emotioneel viel dat wel mee. Ik heb ook wel afgezien, maar..."

Leunen: "Voor haar waren de problemen veeleer van praktische aard. Thuis moest alles blijven draaien zoals anders. Voor mij was het probleem puur emotioneel, want ik was degene die met heimwee zat. Ik zag de kindjes niet, ik zag Fien niet. Maar ik had geen praktische beslommeringen, ik moest me om niets bekommeren."

Als je op een film van Fien werkt, is het weer het andere extreme. Dan kun je niet aan elkaar ontkomen. Wat doet dat met jullie, zo intens samenwerken?

Leunen: "Je moet eigenlijk van in het begin duidelijk afspreken: 'We gaan bij elkaar blijven, hoeveel ruzie we er ook over maken.' Ik kom niet op de set. En als ik op de set kom, dan tracht ik me zo weinig mogelijk te bemoeien."

Troch: 'We beperken ons elk tot onze rol, tot dat waar we goed in zijn."

Leunen: "Ik heb één keer, per uitzondering, twee scènes bij geschreven. Razvan Radulescu, een Roemeense scenarist, las ooit een versie van het scenario, en geloof het of niet, die wist van niets en die viste er zo die twee scènes uit. Die zei: 'Komaan Fien, dat is toch geen goeie scène.' Hij haalde ze eruit omdat ik ze had geschreven. Letterlijk. Schoenmaker, blijf bij uw leest. Structurele of thematische bijdragen kan ik wel leveren, maar schrijven moet Fien doen."

Troch: "Maar wat doet dat met ons als koppel? Wij zijn elkaar gewend, hè. We hebben elkaar op de filmschool leren kennen."

Leunen: "Zij is altijd de baas geweest. (lacht) Echt, nooit omgekeerd."

Troch: "Vanaf mijn tweede kortfilm was hij mijn monteur. En ik heb er vier gemaakt voor ik aan de eerste langspeler begon. Dus we zijn eigenlijk meteen beginnen samenwerken.

"Onze kindjes hebben wel geholpen om een evenwicht te vinden. Zonder hen hadden we elkaar wellicht al een paar keer de kop ingeslagen. Maar door de kinderen heb ik geleerd om af en toe los te laten. Tegenwoordig laat ik mijn emoties niet meer de hele tijd afhangen van wat er met mijn film gebeurt."

Leunen: "Als het even niet gaat, dan ben ik degene die zegt: 'Maar kijk eens wat we wél al hebben bereikt.' Ik probeer gewoon de machine aan de gang te houden. Dat doe ik met andere regisseurs in de montagekamer, maar met Fien in het hele proces. Van bij het eerste schrijven, over het aanvragen van subsidies tot bij de montage, op alle momenten tracht ik de positivo te zijn. Ik meen dan ook wel wat ik zeg. Maar ik doe het heel bewust, om Fien erdoor te sleuren."

Troch: "Het is al beter geworden. Vroeger kon ik echt overdreven negatief zijn."

Leunen: "Het is ook het recht van een regisseur om dat positieve niet in zich te hebben."

Troch: "Vroeger had ik wel eens last van zelfmedelijden en dacht ik: ocharme ik, zie mij hier sukkelen. Maar Nico heeft me heel hard geleerd - en mijn vader ook wel - welk een voorrecht het is, welk een geluk het is te mogen en kunnen schrijven en filmen. Dat het systeem in België je toelaat om dat te doen. Nu kan ik zo'n zelfbeklag zelfs niet meer verdragen. Ik zeg niet dat ik niet meer afzie, hè. Maar dan zeg ik: komaan, ik ben 38, ik heb al vier langspelers mogen maken."

Leunen: "Dat wil niet zeggen dat ik niet vind dat Fien niet mag worstelen met een artistiek probleem. Dat geldt voor mezelf ook. Maar de dankbaarheid die erboven moet staan, vind ik het allerbelangrijkste. Dat je te allen tijde moet beseffen hoe fortuinlijk je bent om films te mogen maken. En dan nog bij een producent als Nino Lombardo, die je honderd procent artistieke vrijheid geeft.

"We gaan er nu echt helemaal voor. Ik heb Fien op een gegeven moment gevraagd om te stoppen met lesgeven. Als je lesgeeft, kun je daar je basisinkomen uithalen, zodat je comfortabel kunt leven. Maar we hebben nu gekozen voor minder financiële zekerheid, maar meer energie om haar eigen films te maken."

Jullie zijn allebei heel intens in wat je doet: Fien in schrijven en regie, jij in je montage. Is dat leefbaar?

Leunen: "Is er een alternatief? Mijn voorbeeld is John Cassavetes en Gena Rowlands. Hoe fel ging het er tussen hen niet aan toe? Voor mij is er niet echt een alternatief. Ik ga niet mijn oor afsnijden omdat het niet lukt. Dat soort romantische beelden, daar hebben we het niet over. Maar ik denk: voor ons is er geen middenweg. Als je iets wilt maken dat een verschil maakt, kan dat alleen maar door intens te werken. Film als hobby, dat is niet aan ons besteed."

Er is één film die je niet samen gemaakt hebt.

Leunen: "Unspoken. Toen waren we uit elkaar. Nog niet terwijl ze aan het schrijven was."

Troch: "Jawel, want ik heb dat in Parijs geschreven."

Leunen: "Maar ik heb het scenario toch gelezen. Wel dan..."

Troch: "Dat heb je nooit gelezen." (lacht)

Leunen: "Wij waren wel min of meer weer samen toen de film uitkwam in Toronto. Toen heb ik de film voor het eerst gezien en heb ik Ludo onmiddellijk opgebeld om te zeggen: ongelooflijk goed gemonteerd."

Troch: "Ludo heeft ook altijd gezegd, van bij mijn eerste film: 'Laat Nico dat maar doen, dat is echt totaal oké.'"

Leunen: "Ik ben blij dat Ludo Unspoken heeft gedaan. Die is echt geniaal goed gemonteerd."

Waarom waren jullie uit elkaar?

Troch: "De moeilijkheid van het samenwerken ook, maar het was vooral een beetje uitgebloeid."

Leunen: "Nee, het was helemaal op. Het was op op."

Troch: "Op dus." (lacht)

Leunen: "De seven year itch, bij wijze van spreken, gewoon op. En dan de tijd uit elkaar nodig gehad om te beseffen dat je niet zonder elkaar kunt. En ook niet zonder elkaar wilt."

Troch: "Intussen weet ik het ook wel zeker: dit is echt de man bij wie ik altijd wil blijven."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden