Dinsdag 20/08/2019

Ziekteverzuim

Ziekteverzuim bij leraars ligt hoger dan ooit

Beeld THINKSTOCK

Leerkrachten zijn vaker en langer ziek dan ooit. Stress, burn-outs en depressies eisen nog meer dan de voorbije jaren hun tol en veroorzaken liefst een op de drie ziektedagen. De onderwijsnetten slaan een voorzichtig mea culpa, terwijl minister van Onderwijs Hilde Crevits (CD&V) werk wil maken van een loopbaanpact om de werkdruk te verminderen.

Opnieuw noteren leerkrachten recordcijfers. In 2014 bleven ze 2.514.111 dagen thuis, fors meer dan het jaar ervoor en het hoogste peil sinds 2009. Het betekent dat een leerkracht zich op jaarbasis gemiddeld bijna 15 dagen ziek moest melden. Dat blijkt uit het rapport ziekteverzuim van het Vlaams onderwijspersoneel dat De Morgen kon inkijken.

Leerkrachten worden opnieuw vaker getroffen door psychosociale aandoeningen, de belangrijkste oorzaak van ziekte in het onderwijs. Waar stress, depressies en burn-outs de afgelopen jaren al zwaar om zich heen grepen, spant 2014 de kroon. Liefst 36,4 procent van alle ziektedagen werd erdoor veroorzaakt tegenover 33,5 procent in 2013. Ter vergelijking: bij de federale en Vlaamse overheid zorgen psychische ziektes 'slechts' voor een kwart van alle verzuimen.

Beeld Flip Franssen

Enorme werkdruk

Vooral oudere leraren gaan ten onder aan de werkdruk, al valt op dat ook dertigers en veertigers steeds vaker ziek afhaken om psychosociale redenen. Mannen en leerkrachten in het secundair onderwijs lopen een groter risico. "Zij kampen, net als al het onderwijzend personeel, met een enorme werkbelasting waarvoor ze weinig waardering krijgen", zegt stressconsulent Luc Swinnen. "Er zijn maar weinig sectoren die zo stressgevoelig zijn."

Daarachter schuilt een eenvoudige reden: de leerkracht staat letterlijk alleen. Voor de klas, maar ook in de job zelf. Elke dag opnieuw moeten zij presteren voor publiek, terwijl de uitdagingen steeds groter worden door de toenemende diversiteit en de grote groep leerlingen met zorgnoden. Tel daar de planlast bovenop en opeens wordt duidelijk waarom de onderwijsverstrekkers zelf aangeven dat de cijfers niet verwonderlijk zijn.

"Veel mensen onderschatten welke uitdagingen directeurs en leerkrachten aangaan", zegt Lieven Boeve, topman van het Katholiek Onderwijs Vlaanderen. "Een dagje minder functioneren gaat niet als je voor een groep leerlingen staat. Ook wordt er minder dan in andere beroepen in teamverband gewerkt. Juist daar moeten we in de lerarenopleidingen en op de scholen zelf op inzetten."

Swinnen geeft aan dat een sterker groepsgevoel en meer ondersteuning vanuit een team zal zorgen voor minder ziektegevallen. Raymonda Verdyck, bestuurder van het Gemeenschapsonderwijs (GO!), wijst in dat licht ook op het belang van een sterk personeelsbeleid. "Het is zo dat we er in het verleden te zeer van uitgingen dat de leerkracht het wel alleen kon rooien. Pas de laatste jaren zetten we sterk in op werken in teamverband en bouwen we aan personeelsbeleid, zodat zij een klankbord hebben. Andere organisaties hadden eerder al diensten waar het personeel om hulp kon vragen."

Loopbaanpact

Maar daar mag het volgens Verdyck en Boeve niet bij blijven. Zij dringen aan op een loopbaanpact, waardoor de job aantrekkelijker wordt en leerkrachten langer en gezonder aan de slag blijven. Positief is dat nu al 47,6 procent van de leerkrachten geen enkele dag ziek is geweest en dat steeds meer leraren het werk deeltijds hervatten na een periode van langdurige ziekte.

Minister van Onderwijs Crevits dringt aan op maatregelen. "We zien het aantal ziektedagen toenemen en stress, depressie en burn-out komen het vaakst voor. Zulke signalen mogen we niet negeren. De resultaten van dit rapport zijn belangrijk in de onderhandelingen met de sociale partners over het loopbaanpact, waardoor langer werken in het onderwijs mogelijk moet worden."

Directeurs zwaarts getroffen door werkdruk

Niet alleen leerkrachten, maar ook hun directeurs moeten geregeld een dag thuisblijven. Gemiddeld is een directeur 4 procent van alle dagen in een jaar ziek, iets minder dan de leraren. Maar als zij zich moeten afmelden, dan worden zij vaker dan de meeste andere personeelsleden getroffen door psychosociale aandoeningen als burn-outs, depressies en stress. In het basisonderwijs is liefst 54,2 procent van alle ziektedagen veroorzaakt door psychische ziektes, terwijl dit percentage in het secundair onderwijs oploopt tot 60,7 procent. Fors meer dan al het ander onderwijspersoneel, dat respectievelijk 35,7 en 37,4 procent van de ziektedagen thuis blijft door stressgerelateerde klachten.

Stressconsulent Luc Swinnen is niet verrast door de hoge cijfers. "Bij hen komen alle klachten terecht, terwijl zijzelf vaak bij niemand stoom kunnen afblazen. Vaak ervaren ze een gebrek aan steun, terwijl ze door anderen worden gezien als een manusje-van-alles." Raymonda Verdyck, bestuurder van het Gemeenschapsonderwijs (GO!), meent dan ook dat er in het loopbaandebat, waardoor de job aantrekkelijker moet worden gemaakt, rekening moet worden gehouden met de directeurs. "Het wordt steeds vaker een knelpuntberoep, omdat jonge mensen de hoge druk en verwachtingen zien en daar soms liever niet mee te maken krijgen."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden