Donderdag 01/10/2020

Ziekenhuizen betalen hun rekeningen met totaal overbodige onderzoeken

Bijna vier op de tien specialisten worden door hun ziekenhuisdirecties onder druk gezet om onnodige onderzoeken uit te voeren. Dat blijkt uit een enquête van het vakblad De specialist. De ziekenhuizen, die voor hun vergoeding van de overheid afhangen van het aantal prestaties dat ze leveren, proberen op die manier hun inkomsten op te krikken.

Specialisten en ziekenhuisdirecties schuiven schuld voor medische overconsumptie in elkaars schoenen

Zowel de ziekenhuis-directies als de specialisten lijken niet overdreven te schrikken van het opmerkelijke cijfer. Ze geven allebei toe dat de overconsumptie aan medische onderzoeken ziekteverzekering en patiënt op nutteloze kosten jagen, maar zijn het grondig oneens over de remedie.

De specialist kreeg 1.382 ingevulde enquêteformulieren terug van specialisten uit het hele land. Van de ondervraagde artsen voelt 37,4 procent duidelijke druk van de ziekenhuisdirectie om onderzoeken uit te voeren die niet noodzakelijk zijn voor de behandeling van de patiënt. Een extra scan, een extra echografie, een extra bloedtest... Onderzoeken die overbodig zijn en niets bijdragen tot het welslagen van de voorgestelde behandeling.

De reden voor die onnodige prestaties is eenvoudig, geven de ziekenhuizen zelf toe: geld. “We zitten in een systeem van prestatiefinanciering”, verduidelijkt directeur Peter Degadt van Zorgnet Vlaanderen, de spreekbuis van het gros van de Vlaamse ziekenhuizen. “Het perverse effect van dat systeem is dat de neiging bestaat om de prestaties kunstmatig op te drijven.” Degadt roept wel verzachtende omstandigheden in. “De ziekenhuizen worden structureel ondergefinancierd. Om uit de rode cijfers te blijven kunnen ze soms niet anders dan extra prestaties uit te voeren en aan te rekenen.”

Zorgnet Vlaanderen wil evolueren van een prestatiefinanciering naar een referentiefinanciering. Voor elke behandeling wordt dan een gemiddeld standaardbedrag vastgelegd, op basis van de nodige onderzoeken en ingrepen, dat de ziekenhuizen voor elke patiënt uitgekeerd krijgen uit de sociale zekerheid. In dat systeem worden de specialisten en hun directies automatisch financieel gesanctioneerd als ze onnodige prestaties leveren.

Maar die referentiebedragen stuiten op hevig verzet bij de artsenverenigingen, die het zelfs aanvochten bij het Grondwettelijk Hof. Tevergeefs, want vorige week zette het Hof het licht op groen voor de referentiefinanciering. “Het idee is verdedigbaar, maar de toepassing is simpelweg onmogelijk”, meent Marc Moens van het Verbond der Belgische Specialisten (VBS). “Elke patiënt is anders. We geven toe dat er misschien sommige specialisten onnodige onderzoeken doen om meer inkomsten binnen te halen - zeg nooit nooit - maar het alternatief is nog veel erger. Als je artsen en ziekenhuizen gaat straffen als ze een onderzoek te veel doen, gaan ze misschien het risico lopen om dat dan maar zo te laten. Terwijl het misschien wel nodig is.”

De enquête over de onnodige onderzoeken geeft aanleiding tot een stevig robbertje vechten tussen de specialisten en de ziekenhuizen. Als de financiering van de ziekenhuizen een probleem is, dan is dat volgens Zorgnet Vlaanderen mee te wijten aan de specialisten. “Hun honoraria stegen de voorbije jaren gevoelig sterker dan de middelen voor de ziekenhuizen”, aldus Degadt. “Als er onnodige onderzoeken worden uitgevoerd, verdienen ook de specialisten daar geld aan. Slechts een deel van hun honorarium wordt doorgestort naar de ziekenhuizen waar ze werken.”

Het Verbond der Belgische Specialisten (VBS) legt de bal volledig in het kamp van de ziekenhuisdirecties. “De enquête vroeg specialisten alleen of ze onder druk worden gezet, niet of ze aan die druk toegeven”, nuanceert Moens. “De overgrote meerderheid van de artsen doet geen overbodige onderzoeken, ze doen alleen wat nodig en goed is voor de patiënt.”

Moens wijst met een beschuldigende vinger naar de concurrentie tussen de ziekenhuizen. “Ze moeten allemaal dezelfde dure apparatuur hebben. Zelfs in dezelfde stad, binnen dezelfde zuil, willen ze kost wat kost allemaal hetzelfde aanbod hebben. Maar die peperdure toestellen moeten natuurlijk allemaal renderen. Dat is de reden voor al die onnodige onderzoeken.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234