Zaterdag 25/01/2020

Zieke Moedermaagd weggepest

Het kunstwerk 'Maria onder de warmwaterzakken' is vroegtijdig verwijderd van het binnenplein van het Brusselse stadhuis. Het typische plaasteren beeld van de Moedermaagd gehuld in korenblauw gewaad lag onder en omgeven door gigantische plastic warmwaterzakken aan het voorportaal van het stadhuis. Het geheel heette Thermophori x 3 en paste in de tentoonstelling Irregalia. Morphologie van het niet-sacrale in de twintigste-eeuwse Poolse kunst.

Een ontvoering en een dagelijkse portie messteken betekenden al na twee weken het einde van Maria's verblijf in Brussel, terwijl ze een maand had moeten blijven liggen. Als onderdeel van een kritisch kunstwerk dat de 'zieke' staat der religies en ideologieën symboliseert, kon 'Maria onder de warmwaterzakken' op een storm van gemengde reacties rekenen. Voor sommigen was ze erg vertederend: een ijlende Moedermaagd die verzorging nodig heeft. Ze kreeg bloemen en liefkozingen, af en toe sloeg iemand een kruisteken. Verbaasde toeristen streelden over de warmwaterzakken en hier en daar had iemand het over Maria die onder het sperma of de edele delen van Jezus ligt. Ook negatieve reacties waren te verwachten, maar op vandalisme had Atelier 344 niet gerekend.

"Tja, ik begrijp het niet goed hoor", zegt de Poolse meneer Wodek, landgenoot van de schepper Robert Rumas en voorzitter van het organiserende Atelier 344. Wodek: "De toeristen en andere bezoekers hadden echt wel respect voor haar, dat hebben we zelf gezien. Ik denk dat het veeleer de verkozenen die hier elke dag voorbijkomen zijn die Maria weggepest hebben. En ze ziet er al zo ziekjes uit." Wodek doelt niet alleen op de symboliek van het werk, maar ook op de grijze stroken tape die her en der op de waterzakken plakken. "We hebben ze echt moeten verzorgen, want dagenlang bleek dat er mensen gaten in Maria's waterzakken prikten", zegt Wodek.

Dat stadhuismedewerkers en verkozenen stonden te schuddebuiken iedere keer als medewerkers van Atelier 344 het kunstwerk oplapten, sterkt Wodeks vermoeden dat de daders allesbehalve kwajongens waren. En dan was er nog de korte ontvoering door de PSC-schepen van Erediensten, die Maria maar voor even veilig in haar kabinet kon zetten. "Ze heeft een slecht voorbeeld gegeven. In Polen gingen de ultrareligieuze vrouwen dit beeld ook weghalen, dus eigenlijk is die schepen even fanatiek. Bovendien is dit beeld niet gewijd, het komt rechtstreeks van de rommelmarkt. Het gaat om het idee, maar dat begrijpen sommige mensen niet", zegt Wodek.

Dan grijpt hij een breekmes vast en snijdt hij het kunstwerk aan flarden. Nadat de zakken leeggelopen zijn, neemt een andere medewerker Maria beschermend onder de armen. "Dat was het dan. Eigenlijk kon ik de reactie van de schepen nog beter begrijpen dan de messteken", zegt Philippe Debrou van Atelier 344. Debrou: "Zij wilde tenminste een echte discussie aangaan over de openbare ruimte en religieuze symbolen. Maar gratuit vandalisme, nee, dan nemen we Maria liever weg. We kunnen haar niet blijven verzorgen."

Barbara Debusschere

Atelier 344 organiseert op 26 oktober een debat over kunst in de openbare ruimte. Rivierendreef 340, 1090 Brussel. Tel: 02/424.24.12.

Kunstwerk in Brussels stadhuis werd vereerd, gestoken en beschimpt

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234