Zondag 04/12/2022

'Zie, Madonna op de velo!'

Of we Arno de nachtburgemeester van Brussel mogen noemen, zoals Jules Deelder die is van Rotterdam? 'Nee, merci. Ik ben niet voor titels en ik heb er trouwens al genoeg.' Ook zijn Brussel is niet voor één gat te vangen. Allez allez, circulez.

door Filip Rogiers / Foto's Tim Dirven

Een antieke, gietijzeren lift brengt ons bij Arno. Hij duwt ons prompt het terras op. "Voilà Bruxelles! Is 't geen postkaartje?"

Arno woont al 25 jaar in deze straat. Maar noem hem vooral geen Dansaert-Vlaming. Dat is, bij monde van Bart De Wever (N-VA) en Louis Tobback (sp.a), een scheldwoord geworden voor... ja, voor wat eigenlijk, voor alles wat niet provinciaal is in dit Beieren aan de Noordzee?

"Die gasten zijn hier nog nooit geweest", snuift Arno minachtend. "Ze zeggen n'importe quoi. Iedereen denkt dat hier veel Vlamingen wonen. Ik heb ze geteld. Ze zijn met tien."

Arno is behalve chanteur du charme een pientere observator van alles wat er in de wereld en in zijn eigen stad omgaat. Loopt voortdurend te broeden. Tweehonderd optredens per jaar, veel in het buitenland. En elke dag De Morgen, De Standaard, Le Soir en Herald Tribune bij het ontbijt. Le Plus Beau is behalve street- ook worldwise.

"Door veel te reizen begin je je eigen land anders te bekijken. Ik weet wel dat er hier ook armoede is, maar al bij al zijn we toch met ons gat in de boter gevallen. Er wonen meer mensen in Parijs dan in België, maar ze hebben daar geen zes parlementen of regeringen zoals wij. Na een optreden in Vietnam kwam er een Brit naar mij: 'You're Belgian? What a strange country.' Hij was de dag voordien op een businessmeeting. 'Alle landen hadden daar één vertegenwoordiger, de Belgen kwamen met vijf man, en die spraken niet met elkaar. Hoe marcheert dat daar toch bij jullie?' 'Wij weten het zelf ook niet', zei ik, 'maar het marcheert.' Ja, we zijn niet voor niets de uitvinders van het surrealisme zeker?"

Arno is een wandelend vat vol anekdotes. Ze illustreren allemaal hoe gek, irritant, charmant, dwaas en meestal alles tegelijk België en zijn hoofdstad zijn. "In de jaren tachtig was er een tentoonstelling van James Ensor in Antwerpen. 'Schoon', zei de minister van Cultuur Karel Poma (PVV) daar, 'maar het is toch de laatste keer dat we geld gaan geven aan een Engelse schilder.' Wie bekend is van Oostende tot Hasselt, kennen ze in Wallonië niet. En omgekeerd is het hetzelfde. Om maar te zwijgen van Brussel. Totaal onbekend wat in deze stad allemaal aan geschiedenis samenkomt."

Steek je neus aan het venster in de Dansaertstraat en snuif: Brussel. Of is het Saigon? "Ik zat daar in Vietnam op een terrasje en zei tegen mijn muzikanten: 'Ik zit hier precies aan de Beurs.' Het was dezelfde reuke, hetzelfde gevoel."

"De meeste politici hebben nog altijd een beeld van Brussel van in de jaren zeventig. Nog altijd lopen ze met die bril met twee glazen op hun neus: een Vlaamse en een Franstalige. Maar Brussel is al lang een wereldstad. Er is meer Arabisch dan Frans. Brussel, dat is de toekomst. Dat heb je zelfs niet in Parijs of Londen. Vorig jaar trad ik op in Beiroet. Ook daar had ik het gevoel dat ik er al geweest was. Een mengelmoes van drie talen: Frans, Engels en Arabisch. Om de 100 meter zie je een kerk en een moskee."

"Het is pas door in Brussel te komen wonen dat ik ben gaan inzien hoe kosmopolitisch Oostende ook altijd al geweest is. We hadden daar ook alle soorten kerken, van de synagoge tot de Engelse kerk. En we spraken er ook drie talen: Frans, Engels en Oostends. Ik heb daar Engelse volksliedjes geleerd. (zingt er prompt eentje) We hadden er het VMO en de trotskisten. En werelds dat Oostende was! We hadden een homokwartier. Dat had je toen nog niet in Gent en Antwerpen, en zelfs niet in Brussel."

Verhoogde staat van irritatie als Arno voorbij de telefoonwinkels en de kruideniers van de Dansaertstraat richting Molenbeek wandelt. Verkiezingsaffiches. "Je moet ze zien hangen: al die Belgische politici die op de foto willen met een Afrikaan. Zonder Afro-Amerikanen waren er geen Beatles en geen Rolling Stones. En ik ook niet. Dat is geen statement voor verdraagzaamheid, dat is verdomme gewoon zo. Naturel. Maar dat is niet zo met die pipo's op die verkiezingsaffiches. Het ligt er zo vingerdik op, hoe ze die vreemdelingen opvrijen. Ik vind het zo sad en hypocriet."

"Het is mij in de twee richtingen dikwijls te opgefokt. Kan het niet wat normaler? Mijn zoon speelt basket, zijn beste vrienden zijn Afrikanen, Turken, Marokkanen en Albanezen. Gewoon jonge gasten onder mekaar. Ze weten niet wat racisme is. Later leren ze dat wat zij gewoon normaal vonden, iets speciaals zou zijn. Dat is de merde van al dat geforceerd wij- en zijgedoe."

"Mijn vader was ook allochtoon. Tijdens de oorlog is hij met zijn vader en het hele gezin op een vissersboot naar Engeland gevlucht. Hij was daar ook een vreemdeling. Engelsen zijn chauvinisten hoor, voor elke nationaliteit hebben ze een scheldwoord. De Belgen waren er de sprouts. Ik wil maar zeggen: het is een jojo, man. De Vlamingen gingen vroeger ook in de Walen werken."

En voor het libido is Brussel ook niet slecht met al zijn kleurtjes. "Ik durf wedden dat als Philip L'Hiver een schone Afrikaanse kont zou zien, hij er zijn muts ook niet zou opleggen." (bulderlach)

In een half uur tijd zitten we in een totaal ander universum. Van café Le Paon Royal, waar we thee met melk drinken, door de Dansaertstraat wandelen we, over de brug over het kanaal, Molenbeek City binnen.

"Je hebt hier geen slaapsteden als in Nederland of banlieues zoals in Frankrijk. Hier is het al gemixt. We moeten dat zo houden, we moeten er ons bewust van zijn. Dat niemand ons dat afpakt. Met al die extremisten, van welke kant dan ook. Daarom doe ik mee aan 0110, maar het is de laatste keer dat ik dit doe. Het is aan de jonge gasten."

"We moeten met een scherp mes aan ieders gat blijven zitten. Ik hoop dat mijn kinderen later niet zullen moeten zeggen: 'Mijn pa was alleen maar een rockzanger.'"

Tussen de verkiezingsaffiches blijft Arno staan voor een affiche die de jongste cd van Bob Dylan aanprijst. En Status Quo tiens, dat bestaat ook nog.

"Bekend en anoniem tegelijk, dat kan hier in Brussel. Veel internationale sterren komen hier graag. Groepen als Led Zeppelin kwamen hier in alle rust hun try-outs doen. Ik heb hier in een café nog David Bowie alleen aan een tafeltje weten zitten. Iedereen liet hem gerust. Of Bryan Ferry, op zijn eentje in de Archiduc. Probeer dat maar eens in Londen. Madonna! Ik zweer het je, ik heb ze nog op de velo aan de Beurs zien rijden. Weet je dat ikzelf méér word aangeklampt op straat in Parijs dan in Brussel?"

"Ook tof aan Brussel is dat de meeste flikken Vlamingen zijn. Allez allez circulez, dat is toch Vlaams hé? Dat komt van François le Danseur, die stond iedere dag op een kruispunt aan de Wetstraat. Die stond daar echt te dansen. In Brussel pluk je de muziekjes zo uit de lucht. 'Putain putain', dat is hier geboren. Jean-Marie Aerts had een plaque van zijn Fender gevezen en daar zaten twee grote ressorts in. Ik zeg: 'Jean-Marie, pulk daar eens aan.' Hij deed dat, we sloten dat aan op de versterker en voilà, tak tak tak, dat werd de sound van 'Putain putain'. Er moest wel nog tekst bij. Die vond ik in de Gare du Nord. Er stapte naast mij een vent uit de trein en die zei: Putain. En 't was er uit voor ik er erg in had: Putain putain, c'est vachement bien. Nous sommes quand même tous des Européens."

Een meisje met hoofddoek loopt in beeld net als fotograaf Tim afdrukt. Meisje keert zich als een gestoken bij om en eist prompt dat, onder haar ogen, de foto waar ze op staat, wordt gewist.

"Dat had ik wel verwacht", zegt Arno meesmuilend.

Iets verderop, aan een uitsluitend door mannen bevolkt theehuisje, zijn we getuige van een conflict. We zijn net iets te laat om precies te kunnen inschatten wat de situatie is. Een blanke, blijkbaar beschonken vrouw is door een van de mannen op de straatstenen gegooid. Ze krabbelt recht en vervolgt haar weg. Einde incident. Arno twijfelt tussen ingrijpen of niet. "Je weet natuurlijk niet wat ze tegen die mannen gezegd heeft."

Old school antiracisme, zoals Tom Naegels zegt? Het is niet aan Arno besteed. Hij heeft ogen genoeg in zijn zak als hij door Brussel loopt.

"De straat is van iedereen. Er is een probleem, ja, met allochtonen, niet alleen met allochtonen. Merde, wat een kutwoord. Marokkanen, Polen of Belgen, overal vind je assholes. En in Matonge kon je bij de Congolese verkiezingen ook zien dat Afrikanen onder elkaar ook niet vrij zijn van racisme. Ik ben hier voor de deur eens tussenbeide gekomen toen twee gasten een madame aan het lastig vallen waren. Ze keerden zich tegen mij. 'Racist', zeiden ze. Alles wat Vlaams is, is voor die mannen Vlaams Belang. Verdraagzaamheid is godverdomme geen eenrichtingsverkeer."

"Die gasten die daar in Antwerpen een meisje hebben afgetroefd omdat ze geen hoofddoek wilde dragen: motherfuckers, ze moeten de mensen met rust laten. Ik zei het al: de straat is van iedereen. Dat moeten zij ook aanvaarden. Voor de zomer kruiste ik hier in de straat het pad van twee mademoisellekes met een voile. Een oude Marokkaan begon die meisjes uit te kafferen. 'Dat ze beschaamd moesten zijn', zei die man, want zijn generatie had zich uit de naad gewerkt om hier in België wat vrijheid te veroveren. Die meisjes gingen verdwaasd een stapje opzij. Enfin, met of zonder hoofddoek, mij maakt het niet uit. Maar wel voor die gasten zelf blijkbaar. Heel bizar."

"Kijk, schone broeken voor 5 euro. Waar vind je dat in Vlaanderen?" We laveren tussen de vele bazaartjes van Molenbeek. Arno wijst naar de kerk op het einde van de markt. "Is dat nu een kerk of een moskee? Soit, het is in ieder geval een fallus. 't Is hier Marokkaanser dan in Marokko zelf. Dat is zo maf. Start hier een tripperie met varkensvlees, je zult niet veel verkopen. 't Is een Arabische stad en of je het nu leuk vindt of niet, keren doe je dat niet meer."

"Brussel is al lang niet meer het Brussel dat Johan Verminnen bezong. Dat is voorbij. Zelfs Jacques Brel heeft het voorspeld. Weet je dat Brussel na de oorlog de eerste veramerikaniseerde stad van Europa was? Op de boulevard Anspach, van de Nord naar de Midi, was dat één lange rij van musichalls. Alleen de Ancienne Belgique staat er nog. In de andere halls verkopen ze nu boeken of meubels. Al die grote Amerikaanse bigbands van na de oorlog hebben hier gespeeld. En Edith Piaf kwam incognito uitgaan in Brussel."

"In café l'Archiduc, dat bestaat sinds 1937, werd er tijdens de oorlog clandestien jazz gespeeld. Dat mocht niet van de nazi's, maar er kwamen jonge Duitse officieren over de vloer. Op een dag stond de Hitlerjugend voor de deur met stokken om de boel kort en klein te slaan. Die officieren hebben dat kunnen verhinderen. De stichter van de Archiduc, pianist Stan Brenners, heeft nog muziek gemaakt met Nat King Cole. Lemmy van Motörhead heeft in Brussel gewoond. De frontman van Joy Division was verliefd op een Brusselse madame. Wire en Tuxedomoon. Man, hier is muziekgeschiedenis geschreven. Als we ook maar een beetje van het chauvinisme van de Nederlanders of de Fransen zouden hebben, waren daar al vele boeken over geschreven."

"Kom, ik laat jullie een van mijn favoriete straten zien." Arno gidst ons naar Elsene, voorbij de place Flagey, naar de Guillaume Macaulaan. Het lijkt wel de Cogels-Osylei van Brussel, met dat verschil dat Brussel er zo tientallen heeft.

"Paul Van den Boeynants heeft veel kapotgemaakt in Brussel", weet Arno. "Ik ben geen fan van die man, maar hij is wel een deel van Brussel. Dat is zoals met Leopold II. Ook dat was een smeerlap, maar hij heeft van Brussel wel een van de grootste steden van Europa gemaakt. En van Oostende ook."

In de jaren tachtig woonde Arno aan de rue le Beau, aan de Zavel. "Het is in die jaren dat het allemaal zo'n beetje begonnen is. We kwamen met een paar artiesten samen aan de Beurs, in de Falstaff. Jan De Corte, Marcel Vanthilt, Danny Willems, Josse De Pauw, Dominique Deruddere en Marc Didden."

Tussenstop in Matonge. "In deze stad kun je je geen dag vervelen. Het ergste wat je op tournee in het buitenland kan overkomen, is een zondag in Duitsland. Niet in Brussel, alles is hier open. Jacques Brel had een haat-liefdeverhouding met België. Ik kan daar heel goed inkomen. 't Is een fantastisch land, zo complex, zo tenenkrullend en schoon tegelijk."

Matonge doet denken aan roots. Arno is onderhand zelf een legende geworden, hij en 'zijn' TC Matic. Binnenkort gaat de hele geschiedenis van die groep in een complete dvd-box. Dan ben je geconsacreerd. En dat het nu aan de jonge gasten is, zegt hij nog eens. Aan de Sioens van deze wereld en aan zijn eigen gitarist, die zijn zoon kon zijn, en "potverdikke, hoe de wereld toch in mekaar zit!", vrijt met de dochter van Kamagurka. "Het is aan hen."

Toen de Dansaertstraat nog niet the place to be was, reisde Arno met Tjens Couter door de States. Gulzig dronken ze de grass roots-muziek daar. "Die gasten speelden ongelofelijk. Maar ik bedacht: zo moeilijk is dat niet om echt Amerikaans te klinken als je daar woont. Ik besefte dat ik dat niet moest gaan naäpen. Ik moest het met mijn roots doen en die lagen hier in België. Ik ben geen grote muzikant, echt waar niet. Ik ben een vampier. Ik heb wel de visie en ik wil het precies krijgen zoals het in mijn hoofd klinkt en daar ben ik nogal dictatoriaal in. Toen ik terugkwam uit de States heb ik heel gericht vier muzikanten bij elkaar gezocht. De gitarist speelde veel Jimi Hendrix, de toetsenman Jethro Tull, de bassist nog iets anders. Ik vroeg aan die gasten: 'Speel eens iets in de stijl van James Brown.' En dat probeerden ze, allemaal in hun eigen stijl. En die potpourri, dat was uniek, dat werd TC Matic."

Of die riff die de bassist zoals alle bassisten speelde bij wijze van soundcheck. Ineens werd dat 'Oh la la la'. Ook dat is Brussel, niet te veel denken, vooral voelen. Willen en kunnen zien, en dóén.

"Ik zat onlangs in de Daringman. Ambiance zoals vaak, al ben ik niet half het cafébeest dat de mensen denken dat ik ben. Maar enfin, ik zat daar dus en toen welde het ineens op. Danse, danse ma Françoise. On est moche, mais on s'amuse."

Al die politici die op een verkiezingsaffiche willen met een Afrikaan. Het ligt er vingerdik op, hoe ze die gasten opvrijen. Ik vind het zo 'sad' en hypocriet

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234