Maandag 14/06/2021

"Zie je wel dat moslims zich kunnen aanpassen": nee, we zijn er nog niet

Nora doet mee aan 'K3 zoekt K3'. Beeld medialaan
Nora doet mee aan 'K3 zoekt K3'.Beeld medialaan

Patrick Loobuyck is moraalfilosoof verbonden aan de Universiteit Antwerpen en UGent. Volgende week verschijnt van hem Samenleven met overtuiging(en). Levensbeschouwing, democratie en wetenschap.

Vlaanderen, september 2015. Nora, een moslimmeisje met een Antwerps accent, maakt furore door succesvol mee te dingen in de VTM-wedstrijd K3 zoekt K3. Vlaanderen knikt instemmend bij zoveel blijk van integratie. Zie je wel dat moslims zich kunnen aanpassen, en zie je wel dat wij openstaan voor moslims. Als er goede wil is van beide kanten, dan komen we al een eind. Iedereen tevreden.

Vlaanderen, september 2015. Mahara, een islamitisch geïnspireerde studentenvereniging met een Antwerps accent, wordt gelanceerd op Facebook. Mahara (Arabisch voor vaardigheid en expertise) heeft als bedoeling moslimstudenten die op zoek zijn naar religieuze, ethische en rituele verdieping bij elkaar te brengen. De vereniging wil moslimstudenten ook helpen om het wetenschappelijk en academisch kader waarbinnen ze studeren te rijmen met de islamitische denkkaders.

Patrick Loobuyck. Beeld rv
Patrick Loobuyck.Beeld rv
null Beeld BELGA
Beeld BELGA

Deze voorbeelden illustreren op het eerste zicht twee verschillende strategieën om als minderheid een plaats in de samenleving te verwerven. De eerste heet integratie (sommigen zullen zelfs van assimilatie spreken): opgaan in het grotere geheel. De tweede strategie is segregatie: zich op de eigen identiteit terugplooien en zich vandaaruit ten aanzien van de samenleving positioneren. De eerste strategie wordt vanuit de meerderheid meestal op applaus onthaald, de tweede doet velen de wenkbrauwen fronsen. De analogie met onderwijs ligt voor de hand: moslims die gekleed als niet-moslims naar bestaand onderwijs gaan, verdienen een pluim, zij die pleiten voor islamscholen botsen op onbegrip.

Toch kunnen we beide voorbeelden ook anders kaderen. Dat Nora's religie expliciet wordt genoemd op de televisie toont aan dat moslims blijkbaar nog steeds als een aparte categorie worden gezien - ook in een televisieprogramma dat voor de rest niets met religie te maken heeft. Het toont dat de integratie nog een weg te gaan heeft en we gemakkelijk met een segregerend denkkader naar de werkelijkheid kijken. Dat moslims eigen scholen en eigen (studenten)organisaties oprichten is in zekere zin dan weer een blijk van integratie: Vlaanderen bulkt van de levensbeschouwelijk gelinkte onderwijs- en middenveldorganisaties.

Dat moslims zich organiseren wordt soms te gemakkelijk eenzijdig geduid als een uiting van segregatie, terwijl het doel van het zich organiseren net integratie, emancipatie en empowerment is. Bovendien blijkt ook uit onderzoek dat lidmaatschap van een zogenaamde 'zelforganisatie' een springplank kan zijn om ook op andere domeinen aan de samenleving deel te nemen. Emancipatie vanuit eigen kring en integratie met behoud van identiteit, zo klinkt dat dan.

Beide voorbeelden zijn symptomen van het feit dat onze samenleving en de moslimgemeenschap elkaar nog niet helemaal hebben gevonden. Dat moslims het nodig vinden om zich in eigen organisaties en scholen te organiseren, is het pendant van een samenleving die er maar niet in slaagt moslims het gevoel te geven dat ze er echt bij horen en van een zoekende moslimgemeenschap die zich al dan niet terecht nog steeds te weinig in de eigen identiteit erkend weet.

Dat tv-programma's nog steeds extra aandacht besteden aan de religie van een kandidate, is het pendant van het feit dat moslims lange tijd aan de kant zijn (moeten) blijven staan, waardoor een moslim in een normale setting nog steeds iets exotisch heeft. Dat we er nog niet helemaal zijn, is spijtig. Dat we kunnen vaststellen dat de samenleving en de moslimgemeenschap naar elkaar op zoek blijven gaan, is hoopvol. In dat opzicht wens ik zowel Nora als Mahara veel succes toe in het bereiken van hun doelen en dromen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234