Woensdag 03/03/2021

OpinieNadia Nsayi

Zestig jaar na de dood van Lumumba is het tijd om het onverwerkte verleden te bespreken

Congolees Premier Patrice Lumumba in juli 1960. Een half jaar later werd hij vermoord. Beeld AP
Congolees Premier Patrice Lumumba in juli 1960. Een half jaar later werd hij vermoord.Beeld AP

Nadia Nsayi is politicologe en auteur van ‘Dochter van de dekolonisatie’.

Zondag 17 januari is het precies zestig jaar geleden dat de Afrikaanse dekolonisatiestrijder Patrice Lumumba vermoord werd. In 2000-2001 onderzocht het parlement de Belgische verantwoordelijkheid in de moord op de eerste democratisch verkozen premier van Congo. Op basis van de conclusies bood de toenmalige regering van Guy Verhofstadt excuses aan de familie Lumumba en het Congolese volk. Ik was toen te jong om de werkzaamheden van de commissie te volgen. Later begon ik mij te verdiepen in de kolonisatie met aandacht voor de manier waarop België omgaat met zijn verleden van bezetting, uitbuiting en rassendiscriminatie in Congo. 

Zestig jaar na de moord op Lumumba is het nuttig om de aanbevelingen van de parlementaire commissie te herlezen. Een van de adviezen is aandacht hebben voor de ‘verwerking van het onverwerkt verleden’. Wat deed België de voorbije twintig jaar om dat verwerkingsproces op te starten? Na de Lumumba-commissie verslapte de aandacht voor het koloniale verleden, met af en toe een opflakkering naar aanleiding van een tentoonstelling, een boek of een tv-programma. Op politiek niveau bewoog er echter zeer weinig. 

Nochtans heeft België nood aan een beleid om de koloniale erfenis aan te pakken. Ik zie die erfenis in de publieke ruimte, in het onderwijs, in media, in ontwikkelingssamenwerking. En tot vandaag bezitten federale en stedelijke overheden waardevolle objecten en menselijke resten uit Congo. Ook roofkunst, objecten die met geweld gestolen werden. Musea en universiteiten bewaren Afrikaanse kunstcollecties die vaak niet zichtbaar zijn voor het grote publiek. De expo 100 x Congo in het MAS brengt het koloniale verleden van Antwerpen onder de aandacht. Het is een gelegenheid om het publiek te informeren over de Wereldtentoonstelling van 1894 waar Congolezen als dieren werden opgevoerd en zelfs stierven. Wie weet dat de havenstad al honderd jaar in het bezit is van een Congolese kunstcollectie? 

Veel te lang is de Belgische kolonisatie verzwegen of verdedigd. Kritische stemmen werden gemarginaliseerd of de mond gesnoerd. Nu is het tijd om het onverwerkte verleden te bespreken. Om lessen te trekken voor een toekomst in meer gelijkwaardigheid, zowel in België als in zijn relaties met Congo. Het grote antiracismeprotest en de moedige spijtbetuiging van koning Filip zijn historische gebeurtenissen uit 2020. Tegelijk zijn ze ook een aanmoediging om nieuwe initiatieven te nemen. Stuur de tand van Lumumba terug naar Congo. Organiseer publieke zittingen in het kader van de parlementaire commissie ‘koloniaal verleden’. Neem het verhaal van Lumumba en de koloniale geschiedenis op in de Vlaamse canon. Is België bereid om naast de coronacrisis deze uitdagingen aan te gaan?

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234