Woensdag 20/10/2021

Zesurenwerkdag

"Zes uur per dag werken te duur? Als mensen ziek thuisblijven, kost het ons ook veel geld"

Patrik Helgeson. Beeld rv David Solberger
Patrik Helgeson.Beeld rv David Solberger

Is een werkdag van zes uur een realistische optie? Om een antwoord op die vraag te vinden, haalt de Vrouwenraad morgen de Zweedse politicus Patrik Helgeson naar ons land. Hij is de stuwende kracht achter een experiment in Göteborg. “Of het gelukt is? Niet echt, maar het heeft wel veel in gang gezet.”

Over een zesurenwerkdag wordt ook bij ons al een tijdje gedebatteerd. Voor de ene is het dé manier om de work-life balance in orde te krijgen, voor de andere is het gevaarlijk wegens onbetaalbaar. In Zweden wilden ze het vooral eens in de praktijk uittesten, vertelt Patrik Helgeson, gemeenteraadslid voor de Left Party in de gemeenteraad van Göteborg. “Ruim twee jaar geleden zijn we een experiment gestart in het gemeentelijk woon-zorgcentrum van Svartedalen. Daar werken zeventig mensen. En net als in de hele welzijns- en zorgsector lag het ziekteverzuim er vrij hoog.”

Het experiment hield in dat er twee jaar lang maar zes uur per dag werd gewerkt in plaats van acht uur, met behoud van loon. Om de gaten op te vullen, kwamen er zeventien nieuwe werknemers bij. De leidinggevenden slaagden erin om het geheel in een werkschema met drie shiften te gieten. “We zagen al vrij snel effect”, stelt Helgeson. “Het drieshiftensysteem betekende dat de middelste schift in de vroege namiddag begon. Dus kreeg het personeel meer tijd om een praatje te slaan, extra aandacht te geven of eens een eindje te gaan wandelen met de bewoners.”

Het personeel voelde zich naar eigen zeggen ook gezonder en energieker na het werk. Het stressniveau daalde en ze waren beter in staat om hun taken op het werk degelijk uit te voeren. Het ziekteverzuim daalde ook met 4,7 procent.

Mislukt

Het personeel en de bewoners voelen zich dus beter. Keerzijde van de medaille is wel – en dat zal wellicht niemand verbazen – de kostprijs van het experiment. In januari van dit jaar schreven heel wat internationale media, ook De Morgen, dat het experiment in Göteborg was mislukt. Het project had namelijk 1,3 miljoen euro gekost. Zoiets op grote schaal uitrollen is met andere woorden onbetaalbaar.

Ook Helgeson geeft toe dat het veel kost. “We wisten dat het ons geld zou kosten, want het personeel moest niets inleveren. De meerkosten van 1,3 miljoen euro moeten wel worden gerelativeerd. Je moet alles meerekenen. Er zijn extra mensen aangeworven, wat wil zeggen dat je bespaart op werkloosheidsuitkeringen. En als mensen ziek thuis blijven, kost het je als maatschappij ook veel geld. Volgens onze berekeningen heeft het experiment eerder 700.000 euro gekost.”

Nog altijd een pak geld voor één woon-zorgcentrum, geeft hij toe. “We hadden verwacht dat het ziekteverzuim nog meer zou dalen en weten niet goed waaraan die kleinere daling ligt. In dezelfde periode steeg het totale absenteïsme bij werknemers in de hele stedelijke ouderenzorg ook opmerkelijk, namelijk met 19 procent. We weten ook niet goed waaraan dat ligt. Je hebt bij zo'n try-out dus niet alles in de hand."

Efficiënter

Toch is Helgeson erg hoopvol. Want sinds het experiment van start ging, sprongen nog anderen op de kar. Een kliniek voor orthopedische chirurgie in Mölndal, net buiten Göteborg, startte een eigen try-out met een zesurendag. “Daar tonen de resultaten dat de ziektedagen afnemen, de wachttijden verkorten en dat de kosten voor interimpersoneel dalen. Dat is belangrijk in een sector zoals die van de ziekenhuizen en meer bepaald chirurgie, waar het niet gemakkelijk is om personeel aan te trekken."

Het project loopt nog, dus zijn de definitieve resultaten en vooral het totale kostenplaatje nog niet bekend.

Maar de ene werkomgeving is wellicht de andere niet, meent de Zweeds politicus. In een industriële omgeving zijn de kosten van zo'n arbeidsduurvermindering wellicht beter op te vangen. “In Zweden is men hier al langer over aan het denken én mee aan het experimenteren. Sinds 2003 werken 37 arbeiders bij Toyota in Mölndal zes uur per dag in twee shifts. Ze blijken tijdens die zes uur zo goed als hetzelfde werk te verzetten als voorheen in acht uur. De werkuren worden gewoon efficiënter ingevuld. De mensen die er werken, voelen zich beter en zijn ook minder vaak afwezig. In dit soort bedrijven kan het dus wel goed werken.”

Hij verwijst ook naar een aantal softwarebedrijfjes in Zweden die ook volop aan het experimenteren zijn met kortere werkdagen. Die zien het vooral als een pluspunt om nieuwe high potentials aan te trekken. "We moeten dus opletten dat we het kind niet met het badwater weggooien", meent hij.

De linkse politicus wil nog niet opgeven. Zijn partij vraagt een nationaal initiatief om in iedere gemeente en in iedere zorgregio de werkdag van zes uur op één plek te introduceren. “Zo willen we komen tot een wettelijk geregelde werkweek van dertig uur. De resultaten van ons experiment in Göteborg en het feit dat kortere werkdagen nu op veel plaatsen worden geïntroduceerd, stemt ons hoopvol.”

Patrick Helgeson spreekt vandaag op het evenement 'Minder werken, meer liefhebben' van de Vrouwenraad.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234