Dinsdag 11/05/2021

Zeno X heropent in oude melkfabriek

De gerenommeerde galerie Zeno X is verhuisd van het Antwerpse Zuid naar Borgerhout en neergestreken in een schitterend verbouwde melkfabriek. Galeriehouder Frank Demaegd pakt vanaf morgen uit met nieuw werk van al zijn kunstenaars, onder wie Luc Tuymans, Michaël Borremans, Marlene Dumas, Anne-Mie Van Kerckhoven en Anton Corbijn.

Het is even wennen. Zeno X, een van de Antwerpse topgaleries, is niet meer op het Zuid gevestigd. In oktober 1981 opende Frank Demaegd een bescheiden galerie in een meesterwoning pal tegenover het Koninklijk Museum voor Schone Kunsten. De voorbije dertig jaar transformeerde het Zuid van een desolate wijk tot een hippe buurt met nieuwe musea zoals M HKA en FotoMuseum, die op hun beurt een resem galeries aantrokken, waarna ook cafés en restaurants er als paddenstoelen uit de grond opschoten. Frank Demaegd trok kunstenaars aan als Raoul Dekeyser, Luc Tuymans, Marlene Dumas, Michaël Borremans, Anne-Mie Van Kerckhoven, Dirk Braeckman, Patrick Van Caeckenbergh, Mark Manders en Johannes Kahrs, en Zeno X groeide uit tot een galerie met een internationale reputatie.

"De verhuizing is in de eerste plaats een praktische beslissing", legt Demaegd uit. "Op het Zuid hadden we twee kleine ruimtes. In Borgerhout hebben we 1.200 vierkante meter." Zeno X had al sinds 1997 een tweede stek in de Appelstraat in Borgerhout, om de hoek van volksschouwburg De Roma. Die ruimte werd tot nu toe gebruikt voor stockage van kunstwerken en soms voor exposities.

"Drie jaar geleden kreeg ik het aanbod om tegen een erg schappelijke prijs een aanpalende ruimte te kopen van zo'n zeshonderd vierkante meter: het ging om de plek waar tussen 1930 en 1960 melkfabriek Schellekens gevestigd was. Daarna was er een drukkerij. Dat aanbod kwam mij heel goed uit. Omdat we zoveel internationale kunstbeurzen doen, hebben we ook veel kunsttransporten die altijd naar Borgerhout moesten. Dat veroorzaakte nogal wat heen en weer gerij. Vanaf nu is alles in Borgerhout geconcentreerd: tentoonstellingen, opslagruimte en kantoren."

Museale kwaliteit

De twee huizen op het Zuid houdt Frank Demaegd aan. "Het blijft een prestigieuze locatie om gasten en collectioneurs te ontvangen. Misschien ga ik er projecten met jonge kunstenaars doen, maar dat staat nog niet vast."

In Borgerhout beschikt Zeno X nu over prachtige nieuwe ruimtes, die door het Gentse architectenbureau Coussée & Goris ingericht werden. De heldere en sobere zalen hebben museale kwaliteit. De architecten hebben de oude dakspanten bewaard en hier en daar bijkomende ramen gemaakt om het daglicht volop te laten binnenvallen. Echte aanwinsten zijn de ontvangstbalie en de kleinere toonruimte. "Daar kunnen we werk aan collectioneurs laten zien. Achter die ruimte zit een deel van ons depot met digitaal gestuurde rekken. Ik denk dat sommige musea ons hierom zullen benijden", lacht Demaegd.

Centraal in de nieuwe galerie is een leesruimte, die in sober grijs werd ingericht. De bibliotheek bevat naslagwerken en documentatie van alle kunstenaars die Zeno X vertegenwoordigt. Vervolgens zijn er nog enkele ruimtes die met hun witgeschilderde bakstenen muren een meer industrieel karakter hebben. "Het is prettig om na 32 jaar een nieuwe uitdaging te hebben", zegt de galeriehouder. "Elke zaal is verschillend. We kunnen nu telkens weer gaan afwegen waar welk kunstwerk het beste hangt." De Weesmeisjes van Marlene Dumas, een pril naakt van de Japanner Naoto Kawahara, de troublerende foto's van Dirk Braeckman en de naïeve collages van Jockum Nordström krijgen alvast veel ruimte.

De programmering van Zeno X oogt ambitieus. In september komt er een eerste solotentoonstelling van schilder Michaël Borremans. Volgend voorjaar krijgt hij een groot retrospectief in Bozar in Brussel. Vanaf november 2013 gaan in Zeno X Luc Tuymans en Marlene Dumas met elkaar in dialoog. Zomer 2014 is de Nederlandse fotograaf Anton Corbijn aan de beurt. Van hem hangen er nu al twee schitterende portretten: Ai Weiwei en Patti Smith. Demaegd denkt er ook aan om naast de tijdelijke tentoonstellingen permanent een selectie van kunstenaars te tonen. "Een andere denkoefening is om telkens een grote naam een jongere kunstenaar te laten uitnodigen."

Geduld

Op de vraag of het niet overmoedig is om in crisistijden een nieuw pand te openen antwoordt Frank Demaegd: "De crisis slaat in de eerste plaats toe bij jonge kunstenaars en jonge galeries. Zij hebben het vaak moeilijk om te overleven. Maar je moet ook geduld hebben. Ik heb er lang over gedaan om dit op te bouwen. Zo werk ik al twintig jaar samen met de Nederlandse kunstenaar Mark Manders. Dit jaar zal hij Nederland vertegenwoordigen op de Biënnale van Venetië. Ook Patrick Van Caeckenbergh is opgenomen in de officiële selectie van Venetië. Zo'n erkenning doet deugd."

"Kunstenaars ontdekken blijft een plezier. En ze moeten niet altijd jong zijn: de Amerikaan Jack Whitten is 73 en heeft altijd in de schaduw van Frank Stella gestaan. Twee jaar geleden had niemand van hem gehoord, dit jaar staat ook hij in Venetië."

Demaegd begrijpt ook niet waarom enkele galerieën van het Antwerpse Zuid naar Brussel zijn verhuisd. "Gaan zij in Brussel meer opvallen? Ik betwijfel het. De locatie is trouwens niet zo belangrijk, je moet je tonen op de internationale beurzen - daar leg je je contacten. Bovendien doet Antwerpen het goed. Deze week komen dertig Amerikanen op bezoek, via het Walker Art Center in Minneapolis. Zij bezoeken Zeno X, gaan naar kunst- en antiekhandelaar Axel Vervoordt en modeontwerpers Dries Van Noten en Ann Demeulemeester. Daarna gaan ze naar Brussel. Afstand is voor hen van geen belang."

Zal Demaegd de passage op het Zuid niet missen? "Die passage is belangrijk. Ik heb trouwens niet liever dan dat er veel volk komt kijken. Maar het heeft weinig invloed op de verkoop. Ik hoop dat we in Borgerhout ons steentje kunnen bijdragen, net zoals de Roma, en dat we jonge galeries kunnen aantrekken. Die zijn er trouwens al, zoals Base-Alpha. Vergeet ook niet dat Jan Fabre hier niet ver vandaan zit met Troubleyn, dat er om de hoek jonge bedrijfjes zijn zoals Monkey Business en dat veel kunstenaars, onder wie Luc Tuymans en Anne-Mie Van Kerckhoven, hier hun atelier hebben. Een tweede Zuid zal Borgerhout niet worden, maar de wijk zal zeker aantrekken."

Zeno X Gallery, Godtsstraat 15, Antwerpen-Borgerhout. Groepstentoonstelling van 17 april tot 25 mei. www.zeno-x.com

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234