Zaterdag 31/10/2020

Australië

Zelfs grootste bosbranden in Australische geschiedenis doen premier niet van gedachten veranderen

Premier Scott Morrison bezoekt door bosbranden verwoeste bedrijven.Beeld AFP

De diepreligieuze premier Scott Morrison gelooft niet in een verband tussen de klimaatcrisis en de steeds omvangrijkere bosbranden in zijn land. De Australische regeringsleider is er niet de man naar om zijn koers te wijzigen en kiest voor steenkoolmijnen en bijbehorend werkgelegenheid. Hoelang nog?

“Dit is steenkool. Wees niet bang, wees niet bevreesd, het is gewoon steenkool”, riep Scott Morrison in februari 2017 naar de oppositiebankjes in het Australische parlement, terwijl hij een zwart stuk steenkool de lucht inhield. “Dit stuk is opgegraven door hardwerkende Australiërs in jullie kiezersdistricten.”

Morrison, destijds minister van Financiën, kreeg waar hij op uit was: een woedende oppositie en veel publiciteit. “De oppositie heeft een ideologische, pathologische angst voor steenkool”, schreeuwde Morrison boven de joelende oppositieleden uit. “Het is deze steenkoolfobie die de werkgelegenheid aantast in dorpen, industrieën, ja zelfs in het hele land.”

Video: The Guardian

Het zijn dit soort optredens waarmee Morrison de afgelopen jaren schaafde aan een imago van een ‘realistische’ politicus, tegenover de volgens hem hopeloos verdwaasde oppositie. Een opstelling waarmee hij vorig jaar mei tegen de verwachtingen in oppositiepartij Labour versloeg.

De vraag is of deze methode zich tegen de 51-jarige premier gaat keren, nu zijn land mede vanwege klimaatverandering geteisterd wordt door de ergste bosbranden in zijn geschiedenis.

De econoom-geograaf, die voordat hij de politiek in ging bestuursfuncties in de toerismesector bekleedde, hanteert in de huidige crisis aanvankelijk dezelfde doe-maar-normaal-strategie. “Australië heeft altijd gevochten tegen verwoestende bosbranden en dat zullen we ook altijd moeten blijven doen”, zei de premier in november, toen het ‘bosbrandseizoen’ opmerkelijk vroeg was begonnen en in de deelstaat New South Wales de noodtoestand was uitgeroepen.

Hawaii

Een paar weken later vertrok de premier, zonder het publiek te informeren, op vakantie naar Hawaii. Het leidde tot een storm van verontwaardiging, persiflages en trending hashtags zoals #FireScottMorrison. De premier, die als kind in tv-reclames acteerde, had zich in het verleden vaak op de borst geslagen vanwege zijn vermogen de stemming onder de bevolking aan te voelen, maar deze keer sloeg hij de plank goed mis. Nadat twee brandweermannen waren verongelukt, brak hij zijn vakantie af. “Ik accepteer de kritiek”, aldus Morrison in een verklaring. “Als premier heb je verantwoordelijkheden en die accepteer ik.”

Maar de kritiek luwde niet. Want zag de premier wel de ernst in van de bosbranden, die in plaats van 280.000 hectare zoals in voorgaande jaren nu al meer dan 4 miljoen hectare land in de as hadden gelegd? Zou dit niet het moment moeten zijn dat Australië internationaal het voortouw neemt in de strijd tegen klimaatverandering?

Morrisons regering heeft zich als doel gesteld om over tien jaar de CO2-uitstoot met ruim een kwart terug te dringen ten opzichte van 2005. Daarmee neemt Australië zijn verantwoordelijkheid, meent Morrison. Dit laat buiten beschouwing dat Australië een steenkoolafhankelijke energiesector heeft en daarmee per hoofd van de bevolking een van de hoogste uitstootcijfers ter wereld heeft. Met de export van kolen draagt het ook nog eens indirect bij aan de wereldwijde uitstoot van broeikasgassen.

Maar een ambitieuzer klimaatbeleid vindt Morrison ongewenst, zei hij de afgelopen weken meermalen. “Ons beleid moet verstandig blijven en niet extreem worden. We moeten ons blijven richten op wat Australiërs nodig hebben voor een florerende, duurzame economie.”

Scott Morrison bij een verwoeste bloemenkwekerij.Beeld AFP

Operatie Soevereine Grenzen

Morrison lijkt er niet de man naar om gemakkelijk van koers te veranderen. Als minister van Immigratie was hij verantwoordelijk voor de lancering van operatie Soevereine Grenzen, het harde – maar effectieve – immigratiebeleid waarbij migranten en vluchtelingen die per boot arriveerden zonder pardon naar een detentiecentrum op een eiland in de Stille Oceaan werden gebracht. Ondanks felle kritiek uit binnen- en buitenland dat de rechten van vluchtelingen en kinderen massaal werden geschonden, hield Morrison voet bij stuk. “Als je ervoor kiest niet terug naar huis te gaan, zul je hier een heel, heel lange tijd moeten blijven”, sprak hij bootvluchtelingen per video toe.

Die boodschap ging er destijds in als koek bij de achterban, die vooral te vinden is op het conservatieve platteland. Ook nu vindt Morrisons “gebalanceerde” klimaatbeleid gehoor, zelfs bij de brandweermannen die de bosbranden bestrijden. “Die greenies met hun windmolens gaat het probleem ook niet oplossen”, zei een brandweerman vorige week tegen deze krant. “We hebben gewoon regen nodig en meer middelen om de brand te bestrijden.”

De diepgelovige premier zal zich gesterkt voelen door het feit dat Labour vorig jaar de verkiezingscampagne inging met een ambitieus klimaatplan, maar de deksel op de neus kreeg en momenteel zijn plannen aan het “heroverwegen” is.

Het is ook mogelijk dat de balans die Morrison zo zorgvuldig zegt te bewaken, aan het schuiven is. Daarvoor is de verwoesting groot genoeg: tot nu toe kwamen 25 Australiërs om het leven, duizenden huizen zijn verwoest en miljoenen inwoners ademen al wekenlang zeer vuile lucht in. Ook zijn volgens schattingen van experts van de universiteit van Sydney al een half miljard wilde dieren door de bosbranden omgekomen.

Net als het tonen van een stuk steenkool in het parlement kan een eenvoudig gebaar de komende tijd al genoeg zijn om de discussie te doen kantelen. Zoals het bord dat een vrouw naast haar afgebrande huis zette met de tekst: “Morrison, jouw klimaatcrisis heeft mijn huis vernietigd.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234