Maandag 30/11/2020

Openbare omroep

Zelfs de bondgenoten zijn boos: "Ik ben vóór de VRT, maar ze mogen er niet mee rammelen"

Het Journaal-ankers Wim De Vilder en Martine Tanghe.Beeld vrt

Vijf man weg bij Klara. Het journaal om 18 uur geschrapt. Blijvend gesakker over het stopzetten van het gratis tv-signaal. Terwijl Eén en Canvas een goede start kennen, krijgt de openbare omroep de wind van voren op andere domeinen. "Ze mogen er niet mee rammelen."

Een aflevering van Pano waar men nog steeds over spreekt. Prima eerste afleveringen van onder meer De klas en Voor de mannen. De start van het nieuwe tv-seizoen was voor de VRT een voltreffer met programma's waarmee de openbare omroep het verschil maakte. Programma's die je nergens anders zal zien.

Maar terwijl de VRT goede punten scoorde op het scherm, deed hij dat veel minder op andere terreinen. Het nieuws dat Klara het voortaan met vijf mensen minder doet en dat de VRT besliste Het journaal om 18 uur te vervangen door een korte nieuwsupdate zette kwaad bloed bij kijkers, luisteraars en politici. Die ergernis kwam boven een al langer sudderend ongenoegen over de beslissing van de VRT om vanaf 1 december zijn tv-signaal niet langer via het gratis DVB-T-signaal uit te zenden. Wie nu Eén en Canvas via de antenne bekijkt, moet vanaf dan een andere en duurdere oplossing zoeken. 

Symbolische provocatie

Drie op zich kleine dossiers, maar ze zorgen telkens wel voor wrevel. "Die keuzes zijn een symbolische provocatie", meent Vlaams Parlementslid Bart Caron (Groen). "Ze irriteren telkens een klein publiek, en men denkt dat het wel zal overwaaien." "Het zijn keuzes die ik niet begrijp", zegt Katia Segers (sp.a). "Om relevant te blijven moet je groot zijn. Maar de meerwaarde van de VRT is dat je er bent voor iedereen, ook voor de niches."

De rode draad in de drie dossiers zijn de besparingen die de VRT opgelegd kreeg de voorbije jaren. De openbare omroep moest van de opeenvolgende Vlaamse regeringen enkele tientallen miljoen euro's besparen, met flink wat snijwerk als gevolg. De ontslagen bij Klara dus, maar ook met het stoppen van het DVB-T-signaal kan de VRT het miljoen euro dat dat jaarlijks kost elders gebruiken. En een nieuwsupdate van drie minuten kost ook minder dan Het journaal om 18 uur, dat tien minuten duurt.

Logica

Die besparingen zijn wellicht ook de reden dat meerderheidspartijen CD&V en N-VA zich nu niet uitlaten over deze dossiers. Opmerkelijk, want zeker die laatste partij is anders altijd erg kritisch voor de VRT. "We nemen er akte van", zegt Wilfried Vandaele (N-VA). "Ik vind het spijtige zaken, maar het behoort tot de autonomie van de VRT", zegt Karin Brouwers (CD&V). Ook minister van Media Sven Gatz (Open Vld) gaf geen commentaar.

Maar de Klara-luisteraar en DVB-T kijker neemt daar niet zomaar akte van. Zeker via sociale media uiten ze hun ongenoegen over de keuzes van de VRT. En gelijk hebben ze, meent Bart Caron. "De besparingen zijn zwaar, te zwaar, maar de keuzes die ze nu gemaakt hebben, werken niet in op hun bereik. Dat toont aan dat de commerciële logica daar heerst: alles staat in functie van de kijk- en luistercijfers." 

In plaats van te raken aan informatie en cultuur – twee kernopdrachten van de VRT – had de VRT volgens Caron beter elders wat meer geknipt. "Wat ze met deze drie dossiers besparen, is peanuts in vergelijking met de budgetten van entertainment en sport. Eén regionale koers of een voetbalwedstrijd uit de beker van België uitzenden kost meer dan alles wat ze hier besparen." 

"Bij de VRT heb je steeds het spanningsveld tussen relevant zijn voor alle Vlamingen en specifieke taken vervullen die commerciële omroepen niet doen", zegt Katia Segers. "De vraag is hoe je beide verzoent." Dat de VRT met deze drie dossiers nu snijdt in die specifieke taken, zijn wel vreemde keuzes om die vraag te beantwoorden, vindt Katia Segers. "Het journaal lijkt mij bijvoorbeeld een kerntaak. Al het is zeker niet zo dat de VRT zijn rol niet meer vervult. Met een programma als Pano toont de VRT zijn maatschappelijke meerwaarde."

Slim

De onvrede komt er nadat er voor de zomervakantie al discussies waren. Er was de heisa over de gokreclame bij de uitzendingen van het wereldkampioenschap voetbal. De keuze om werknemers loon te laten inruilen voor een bedrijfswagen kreeg veel kritiek. Het beleid van de VAR, de reclameregie van de VRT, riep veel vraagtekens op. En dan was er nog de beslissing van die VAR om voortaan reclame te gaan werven voor NRJ, de nieuwe radiozender van SBS Belgium (VIER, VIJF). Die laatste beslissing werd – tot grote woede van SBS Belgium – uiteindelijk geannuleerd.

Kortom, de VRT heeft er op beleidsvlak een niet zo rustig 2018 opzitten. Nochtans is de relatie met de politiek niet slecht, valt overal te horen. Bij Open Vld blijven velen kritische volgers van het commerciële beleid van de VRT, en voor veel N-VA'ers is de omroep nog altijd te links en te weinig Vlaams. Fundamenteel is het probleem echter niet, en met de nieuwe adviseur Public Affairs Annemie Nijs, ex-VRT, ex-Open Vld en ex-N-VA, heeft de omroep nu iemand aangeworven om onder meer die rechterflank te masseren.

Toch let de VRT voortaan wat beter op, zegt vriend en vijand in de politiek. Het verweer van de VRT dat men altijd de openbare omroep aanvalt, snijdt immers geen hout. "Het is door slechte communicatie en het fout inschatten van dossiers dat men altijd tegenstanders creëert", luidt het. En dat is riskant, want volgend jaar starten de voorbereidingen voor de nieuwe beheersovereenkomst. Dat zorgt telkens voor gelobby en hoogspanning. "Je voelt de zenuwachtigheid al", zegt Segers. "Wat de VRT nu doet, is dus niet slim. Ik heb een groot hart voor de VRT en zal zijn belang altijd verdedigen, maar dan moeten ze de juiste keuzes maken." "Ik ben ook groot voorstander van de VRT", merkt Caron op. "Maar je kan je medestanders zodanig irriteren... Ze mogen er niet mee rammelen."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234