Zaterdag 15/08/2020

'Zelfs Anderlecht heeft geen derby meer'

Antwerpen gaat er prat op een wereldstad te zijn, maar dat garandeert nog geen wereldvoetbalploeg. Wat ze na lange tijd wél weer hebben, is de derby tussen Antwerp en (Germinal) Beerschot. Goed vertrouwd met het Antwerpse voetbal is Jean Fraiponts. In de jaren zestig werkte hij nog voor Antwerp FC, vanaf 1976 tot 1995 hielp hij als manager Germinal Ekeren mee in zijn steile klim naar de top, op een blauwe maandag deed hij ook scouting voor Germinal Beerschot Antwerpen. Hier spreekt een man die trots is op de derby, traditie koestert en niet houdt van kunstmatige fusies. 'Het Antwerpse voetbal heeft een man als Bernabeu nodig.'

Antwerpen

Eigen berichtgeving

Bart Fieremans

De 76-jarige Jean Fraiponts is trots op de haven van Antwerpen. Ze geeft een stad allure en mogelijkheden, niet toevallig spreekt hij af in een als restaurant dienende luxeboot in het Bonaparte-dok. Onder zijn arm draagt hij een vijftal sportkaternen en het laatste nummer van Voetbal Magazine, opengeslagen op een artikel over de Antwerpse derby. "Eindelijk kan ik eens iets anders lezen dan over Anderlecht of Club Brugge. Ja, die derby is nu echt wel de talk of the town. Ongelooflijk hoeveel tralala rond die wedstrijd is in de media. Het begint zelfs bij neutrale 'curieuze neuzen' te leven: 'Tiens, hoe gaat dat zondag aflopen, zowel op het veld als ernaast?' Het is bijna een misplaatste belangstelling."

Jean Fraiponts verslindt zowat alles over voetbal. Aanzienlijk veel tijd bracht hij door met opzoekingswerk in archieven en bibliotheken. Geen wonder, hij werkt aan een kroniek van het Belgische voetbal, het eerste deel van de encyclopedie moet volgend jaar verschijnen. In de jaren tachtig bracht hij al een tweeledig boek uit over de Rode Duivels. Volgende generaties zullen hem nog dankbaar zijn voor zijn historische bronnenverzameling. Het verleden laat hem met reden niet los: "Traditie is toch wat het voetbal mooi maakt. De Cup Final in Engeland bijvoorbeeld op Wembley. Dan stel ik met lede ogen vast dat Wembley verdwijnt. Onze eerste voetbalklasse heeft ook veel aantrekkingskracht verloren door het teloorgaan van clubs als Union, Olympic Charleroi en Cercle Brugge. En wat komt er in de plaats? Harelbeke, Westerlo, Lommel,... ploegen zonder veel historie en aanhang. En Anderlecht in een geel shirt op PSV, dat begrijp ik niet. Hoe bestaat het dat zij hun clubkleuren verloochenen. De echte groten, zoals Barcelona en Juventus, zouden zoiets nooit doen."

Voor Fraiponts is de identiteit van een club heilig. Beerschot - het roemrijke Beerschot dat voor de Tweede Wereldoorlog zeven landstitels vergaarde - bezit misschien wel de mooiste naam uit eerste klasse, maar om de club na een lange lijdensweg in de jaren negentig te redden, bleek een fusie de enige uitweg. "Zelfs als Germinal-man moet ik zeggen dat die huidige naam belachelijk klinkt, welke club heet nu Germinal Beerschot Antwerpen. Beerschot behoort tot de antiquiteit van het Belgisch voetbal, ik had die naam carrément behouden, ik voorzie ook dat de club binnen een jaar of tien weer teruggrijpt naar zijn oorspronkelijke naam. Strikt genomen, en dat zeggen de mensen van Antwerp natuurlijk met genoegen, is het nu Beerschot niet meer, want ze hebben het beroemde stamnummer 13 moeten opgeven. Maar dat is op papier. Als je ziet hoe iedereen nu halsreikend uitkijkt naar de derby, dan moet je toch blij zijn dat Beerschot nog bestaat."

Want zo'n Antwerpse derby is volgens Fraiponts onbetaalbaar. Een rivaliteit die gebaseerd is op 155 onderlinge duels over een periode van negentig jaar, het eerste duel op 24 november 1901 gewonnen door Beerschot met 3-1, het laatste op 23 februari 1991 gewonnen door Antwerp met 1-2. Na negen jaar windstilte stormt het zondag weer. "Op die derby mogen we toch trots zijn. We zijn nu nog de enige Belgische stad die een echte derby heeft. Anderlecht mag nog honderd miljoen frank op tafel gooien, maar een derby in eerste klasse krijgen ze er niet voor." Alleen jammer van die schaduwzijde over de huidige derby. Fraiponts: "Een fan die constant moet vrezen een steen op zijn hoofd te krijgen, heeft er geen leut meer aan. Nu is er tussen beide clubs een gevoel van ruzie, onveiligheid en schelden, waarom kan die rivaliteit niet anders? Ik heb de derby Liverpool-Everton in de Cup Final gezien. Na die match maakten beide ploegen een ereronde - de verliezers mogen voorgaan - en de fans van de tegenpartij juichten die even hard toe. Dan word je koud vanbinnen. Stel nu dat Antwerp en Beerschot de bekerfinale op de Heizel in zo'n sfeer zouden spelen... Ik hoop dat er eens een leidersfiguur opstaat die een antibeweging in gang steekt met als doel te verbroederen. Germinal Beerschot heeft toch een evenementendirecteur, dat hij nu eens met iets voor de pinnen komt, waarvan men denkt: 'Verdomme, dat is nu goed bedacht'."

Emoties maken de helft van het voetbal uit, maar een club die zichzelf vandaag respecteert, redeneert vooral bedrijfsmatig. Rendement, winst en schaalvergroting, daar gaat het om. Jos Verhaegen, de voorzitter van Germinal Beerschot, ijvert voor een nog groter project. Als de stad Antwerpen in het voetbal echt iets wil betekenen, zullen de aartsvijanden Antwerp en Beerschot op termijn toenadering moeten zoeken. Fraiponts: "Dat zie ik anders. Als er morgen een nieuwe Antwerpse club is, en die speelt ergens ik weet niet waar en heeft een totaal andere naam dan de twee clubs waar ik mee vergroeid ben, dan zegt mij dat niks, of ze moeten al à la Barcelona spelen. En wie kan garanderen dat die club aan de top speelt? Voor mij hangt succes vooral af van de know how, het heeft alles te maken met een goed beleid. Real Madrid is groot geworden dankzij een grote voorzitter, Santiago Bernabeu. Antwerpen heeft zo'n figuur nodig, iemand met invloed die iets zonder tegenspraak kan regelen en geld losweken."

En daarin schieten de leidersfiguren van Antwerp en Germinal Beerschot tekort, meent Fraiponts. "Jos Verhaegen is een crack zoals hij zijn firma en Germinal Ekeren geleid heeft, maar in de politiek en economische wereld heeft hij niet voldoende zeggingskracht. Hij heeft zijn familieachtergrond ook niet mee, hij moest vanaf nul beginnen, terwijl pakweg een Christian Leysen, de zoon van... , al vanaf 150 kan beginnen. En bij Eddy Wauters stel ik vast dat hij zo moeilijk gehoor vindt. Als je de kunst niet hebt om het allemaal appetijtelijk voor te stellen, overal tegenwind krijgt of als het altijd op strijd uitdraait, ligt dat dan altijd aan de anderen? Ik denk het niet." En in een buitenlandse hand zoals Ajax bij Germinal Beerschot ziet Fraiponts ook geen heil. "Een Antwerpenaar heeft een bepaalde trots. Hoe je het ook draait of keert, die meerderheid van Ajax ligt niet goed. Jos Verhaegen mag natuurlijk zeggen dat het alleen niet langer houdbaar was, maar niemand kan nu voor waarheid vertellen dat Jos zich gelukkig voelt. Hij loopt erbij als een hond in een kegelspel. En Jos heeft gelijk als hij zegt dat hij bij Germinal Beerschot meteen vijftig zaken kan opsommen die die Ajax-mensen onmogelijk kunnen zien, want ze hebben dat Antwerpse niet in de vingertoppen, ze verstaan zelfs de taal niet altijd. Dan zie ik het Wauters beter doen. Hij zou nooit zijn stamnummer, naam en kleuren verkopen."

Nu zowel Antwerp als Beerschot weer in eerste klasse spelen, huldigt Fraiponts het principe van survival of the fittest. "Mocht ik voorzitter zijn, dan zou mijn eerste bekommernis zijn sportief de beste te zijn en zodanig te presteren dat die ander naar de achtergrond verdwijnt, een hiërarchie te krijgen zoals in Rotterdam, waar Feyenoord groter is dan Sparta. Dan zal ook de havenindustrie in Antwerpen niet meer twijfelen in welke club te investeren. Maar om de top te spelen, volstaat één jaar niet, dat moet je constant doen. Bij de showvoorstelling van GBA in januari 1999 denkt iedereen: we hebben eindelijk een grote club, Carl Huybrechts die zegt dat we met Beerschot Europees gaan spelen... En wat zien we op het einde van het seizoen: twee van hun beste spelers, Jan Moons en Wesley Sonck, worden verkocht. De man in de straat, die denkt dan toch dat dat indertijd allemaal blabla was. Want wat blijkt dit seizoen, geen van de keepers is outstanding en de aanval is een lachertje, er is geen afwerker."

Een Antwerpenaar mag je geen rad voor de ogen draaien of hij haakt af, meent Fraiponts: "Antwerpenaars identificeren zich met succes, zij zijn te trots om een kleine rol te spelen. Dat Antwerpenaars nu naar Anderlecht gaan om voetbal te zien, dat was in mijn jonge tijd ondenkbaar. In de jaren dertig speelde Beerschot op rij kampioen, het had met Raymond Braine de beste voetballer in zijn rangen. Beerschot voetbalde artistiek, op zijn Weens met kort passenspel. Antwerp stond meer voor Engels werkvoetbal, maar kende ook grote successen. Antwerpen deelde sportief gewoon de lakens uit: het overdekte Sportpaleis, dat is in Antwerpen gebouwd, hé. En na de oorlog hadden we nog grote voetbalvedetten zoals Rik Coppens en Vic Mees. Maar dan is het langzaam bergaf gegaan en in Brussel en Luik hebben Constant Vanden Stock bij Anderlecht en Roger Petit bij Standard de rol overgenomen. Georges Kessler heeft het in Antwerpen nog eens geprobeerd. Hij had met zijn groot stadion geen ongelijk, maar iedereen lachte hem uit."

En zo blijft er alleen de hoop over dat het ooit nog eens goedkomt met het Antwerpse voetbal. Fraiponts: "Eindhoven is een provinciestadje, maar PSV heeft een prachtig stadion. En als ik dan terugrijd naar mijn wereldstad, Antwerpen, en ik zie op de Bosuil een ruïne en die grote kist daar achter de goal en ik denk aan het stadionnetje van Beerschot met 12.000 zitplaatsen, dan moet ik toch even achter mijn oren krabben: hoe is het in godsnaam toch mogelijk? En dat terwijl een Antwerpse club die meedoet voor de titel evenveel volk zou trekken als op Anderlecht. Michel Verschueren weet dat Antwerpen zijn grootste concurrent kan zijn, maar jammer genoeg bougeert hier niets."

Voetbal

'Jos Verhaegen loopt er bij als een hond in een kegelspel''Antwerpenaars zijn te trots om een kleine rol te spelen'

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234