Zondag 20/10/2019

Zelfdoding piekt bij bejaarde mannen

De zelfmoordcijfers bij alleenstaande bejaarde mannen pieken en gevreesd wordt dat ze nog zullen stijgen. Stilaan vergrijst ook de babyboomgeneratie, die gewend is zijn leven veel meer zelf te sturen, dus mogelijk ook de dood. Een volgend Vlaams actieplan suïcide zal aandacht voor die groep oudere mannen vragen.

Als je kijkt naar sterftecijfers door zelfdoding per leeftijdsgroep pieken ze onmiskenbaar vanaf de leeftijd van 75 jaar. Het aantal gelukte zelfdodingen ligt ook drie tot vier keer hoger dan bij jongeren. "Als bejaarde mannen een poging doen, loopt die ook vaker faliekant af", verklaart Luc Van de Ven, gerontopsycholoog in het UZ Leuven.

"Bejaarde mannen ondernemen minder pogingen dan jongeren, maar wel vaker vanuit een echt doodsverlangen", vult Anke Bonnewyn (UZ Leuven) aan. Ze wijdt een doctoraat aan de problematiek. "Bij een poging op jongere leeftijd spelen ook andere factoren een rol, zoals een signaal aan de buitenwereld. Bejaarden leven ook vaak geïsoleerder, waardoor een poging minder snel ontdekt wordt. En lichamelijk zijn ze er slechter aan toe."

Toch wordt het doodsverlangen bij die oudere groep vrij weinig opgepikt. Van de Ven: "Omdat het als doodsoorzaak relatief gezien minder belangrijk is dan bij jongeren. Er zijn ook veel gemaskeerde zelfdodingen. Ouderen die voedsel weigeren en na totale uitputting overlijden aan hartdecompensatie. Iedereen die hun situatie goed kent, beseft dat het suïcide is, maar het wordt niet zo benoemd."

Hoewel het cliché wil dat die zwarte gedachten opduiken omdat bejaarden klaar zijn met hun leven en na het opmaken van de balans de slotsom negatief uitvalt, klopt dat niet. "Zo'n rationeel overwogen zelfdoding is veeleer de uitzondering. Doorgaans kadert het doodsverlangen in een depressie, veel meer dan bij zelfdoding op jonge leeftijd", zegt Bonnewyn. "Dat betekent ook dat het doodsverlangen kan verdwijnen als de depressie wordt behandeld. Op dat vlak is veel preventie mogelijk. Het is niet zo dat einde van het leven sowieso triest hoeft te zijn."

Waarom het risico op zelfdoding bij bejaarde mannen een stuk groter is dan bij vrouwen, is niet precies te bepalen. Van de Ven: "Mannen zijn meer geneigd van alles op te kroppen, vrouwen zullen sneller hulp zoeken of praten met lotgenoten. Mannen voelen zich ook sneller gekrenkt als ze over hun problemen moeten praten." Ze grijpen bovendien naar agressievere methodes, vult Bonnewyn aan. "Vrouwen kiezen sneller voor een overdosis, terwijl mannen opteren voor verhanging of naar een pistool grijpen."

Paradoxaal genoeg hadden velen een maand voor hun zelfdoding wel nog contact met een hulpverlener zoals een huisarts. Bonnewyn: "Alleen ging dat gesprek niet noodzakelijk over suïcidale gedachten, maar wel over een algemene malaise, slaapproblemen of andere lichamelijke klachten. Maar daar zit dus zeker een aanknopingspunt voor preventie."

Die oudere groep was geen specifieke doelgroep in het Vlaams suïcideactieplan. Daar komt binnenkort verandering in en dat is nodig. De wereld vergrijst en stilaan wordt ook de babyboomgeneratie oud. Bonnewyn: "Die generatie heeft beslissingen over belangrijke aspecten van het leven zoals anticonceptie of partnerkeuze veel meer in eigen handen genomen, vermoedelijk zullen ze dat ook doen voor de eigen dood. Ook de beschermende factor die religie vroeger was, valt weg. Gevreesd wordt dat het aantal suïcides bij ouderen nog verder zal toenemen Sensibilisering voor psychische problemen bij die groep is dus zeker nodig."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234