Zondag 28/11/2021

Zeg nooit zomaar 'beleggingsfonds' tegen Tak 23

Belgische bankiers vrezen concurrentie van verzekeraars niet

Wie wil beleggen in fondsen, moet een keuze maken uit het schier onuitputtelijke aanbod van Beveks en Sicavs dat de meeste banken in de etalage hebben. Die selectie wordt er niet makkelijker op nu ook steeds meer verzekeraars om de gunsten van de belegger dingen.

Kurt Kegels

Hun product is echter geen beleggingsfonds maar een levensverzekering waarvan het merendeel van de premies in aandelen belegd wordt. Zo'n Tak 23-product verschilt in veel opzichten van de klassieke levensverzekeringen, de Tak 21, die de verzekeraar vroeger vooral aan de man bracht.

Tot ongenoegen van de bankiers vissen de befaamde Tak 23-producten en de beleggingsfondsen voor een groot deel in dezelfde vijver. Beide richten zich namelijk tot beleggers die op lange termijn willen beleggen en die dat het liefst overlaten aan een gespecialiseerde beheerder. In de praktijk blijken er dan ook heel wat misverstanden te bestaan omtrent de juiste verschillen tussen de twee producten. Al te ijverige verzekeringsmakelaars schilderen Tak 23 soms af als een klassiek beleggingsfonds waarop geen beurstaksen betaald moeten worden. De werkelijkheid is evenwel iets complexer.

De aankoop van een beleggingsfonds en de aankoop van een Tak 23-product zijn, juridisch bekeken, eigenlijk twee totaal verschillende transacties. Als de cliënt een beleggingsfonds naar keuze op de kop tikt, ontvangt hij tegen betaling een deelbewijs in dat fonds, zonder verdere formaliteiten. Aangezien de meeste fondsen geen vaste vervaldag hebben, kan de cliënt op gelijk welk moment zijn deelbewijs in het fonds verkopen. Bij de aankoop van een Tak 23-product koopt de cliënt (of verzekeringsnemer) geen deelbewijs, maar gaat hij een levensverzekeringscontract aan. Dat gaat meestal gepaard met de onmiddellijke storting van een aanzienlijke premie. In het verzekeringscontract moet de verzekeringsnemer dan de verzekerde (zichzelf) en de begunstigde (meestal de echtgenoot of een familielid) aanduiden. De verzekeraar belegt de premies van de verzekeringsnemer (meestal grotendeels in aandelen) en zal op de vervaldag (pensionering of overlijden) de waarde van het contract aan de begunstigde uitkeren. De verzekeringsnemer kan evenwel vervroegd zijn levensverzekering te gelde maken.

Ondanks hun verschillende juridische betekenissen hebben een beleggingsfonds en Tak 23- product heel wat gemeen. De beheerders van het fonds of Tak 23-product zullen het hun toevertrouwde geld zo goed mogelijk beleggen in aandelen of andere financiële instrumenten. Meestal staat vooraf vast in welke instrumenten er belegd mag worden, bijvoorbeeld de aandelen van de EuroStoxx-index. Op om het even welk moment kan een levensverzekering van Tak 23, net zoals een beleggingsfonds, stopgezet en van de hand gedaan worden. In tegenstelling tot de verzekeringen van Tak 21 gaat zo'n vervroegde verkoop niet gepaard met een fiscale bestraffing. De belegger of verzekeringsnemer heeft bij zo'n verkoop recht op de actuele waarde van zijn fonds of contract. Een Tak 23-product leunt dus nog nauwer aan bij een beleggingsfonds dan men initieel zou denken. In de praktijk zijn er toch enkele verschillen die het onderscheid tussen de twee producten maken.

Verschillen

Een Tak 23-product is, zo argumenteert menig makelaar, inderdaad onderworpen aan minder kosten: de verzekeringsnemer van een Tak 23-product ontsnapt immers aan de beurstaks. Voor beleggingsfondsen met kapitalisatie verliest een cliënt aan die taks al gauw 1,5 procent van zijn kapitaal.

De andere kosten (toetredingskosten en een jaarlijkse beheersvergoeding) zijn dan weer grotendeels vergelijkbaar tussen een Tak 23-product en een beleggingsfonds. De meeste verzekeraars rekenen gedurende de eerste jaren van het contract ook nog wel uitstapkosten (van gemiddeld 1 procent) aan, wat minder vaak voorkomt bij de beleggingsfondsen. Gelukkig gelden die uitstapkosten gewoonlijk slechts tijdens de eerste jaren van het contract.

Tak 23-producten zijn als levensverzekering natuurlijk ook nominatief, en dat schrikte in het verleden menig Belgisch belegger al eens af. Beleggingsfondsen vielen beter in de smaak, want die zijn aan toonder en kunnen via een handgift makkelijk van eigenaar veranderen. Dat lijkt niet zo eenvoudig bij Tak 23. Luc Vanderhaegen, directeur Leven Particulieren bij KBC Verzekeringen, weerlegt de kritiek: "Met Tak 23 is het evenzeer mogelijk om, perfect legaal, via een handgift successierechten te vermijden. Een grootvader kan bijvoorbeeld eerst via een handgift aan zijn kleinkind een schenking doen. Vervolgens kan het kleinkind de levensverzekering afsluiten met de grootvader als verzekerde. Maar op die manier ontsnapt het kleinkind toch aan de successierechten." Vanderhaegen voegt er wel aan toe dat de grootvader in kwestie de handgift minstens drie jaar moet overleven opdat de gift door de fiscus aanvaard wordt. Hetzelfde geldt natuurlijk voor de handgift van een beleggingsfonds.

Zoals de meeste andere verzekeraars benadrukt ook Vanderhaegen de flexibiliteit die eigen is aan Tak 23-producten (en die men niet terugvindt bij de beleggingsfondsen). De levensverzekering kan namelijk, naast een dekking bij overlijden en leven, ook een hele reeks andere verzekeringen omvatten, zoals bijvoorbeeld een verzekering tegen invaliditeit. Een gedeelte van de betaalde premies wordt dan gewoon opzijgezet om zo'n extra verzekering te financieren. Die flexibiliteit bestaat ook bij de uitbetaling van het kapitaal van Tak 23-producten: het is perfect mogelijk om een uitkering te spreiden over regelmatige tijdstippen, bijvoorbeeld maandelijks, geheel volgens de wens van de cliënt. In de praktijk worden veel van die mogelijkheden evenwel nog niet frequent gebruikt, aldus nog Vanderhaegen.

Ondanks de diverse grotere en kleinere verschillen zullen beleggingsfondsen en Tak 23-producten waarschijnlijk in elkaars vaarwater blijven. De verzekerings- en banksectoren doen niettemin hun uiterste best om de eigenheid van hun product te benadrukken. Dat is natuurlijk niet geheel zonder reden. Tak 23 valt momenteel onder de controle van de CDV (Controledienst der Verzekeringen), die minder strikte beleggingsbeperkingen hanteert dan de CBF (Commissie voor Bank- en Financiewezen), het controleorgaan van de beleggingsfondsen.

Vergelijking

De sector wil, bij monde van Annemie Roppe, secretaris-generaal van de BVICB (Belgische Vereniging der Instellingen voor Collectieve Beleggingen), dus liever niet dat de prestaties van Tak 23-producten vergeleken worden met die van de beleggingsfondsen: "Beleggers beseffen vaak niet dat Tak 23-producten niet noodzakelijk beantwoorden aan de strenge beveiligingsbeperkingen die van toepassing zijn voor ICB's (Instellingen voor Collectieve Beleggingen) en dus vaak risicovoller zijn."

Overigens ziet Roppe geen bedreiging in Tak 23 voor de fondsenindustrie. "Een groot deel van het kapitaal van Tak 23 wordt precies in beleggingsfondsen geherinvesteerd. Indirect doen de meeste fondsenbeheerders dus een goede zaak aan de groei van Tak 23", aldus Roppe.

De verzekeringssector heeft dan weer zijn eigen redenen om de vergelijking met de beleggingsfondsen niet op de spits te drijven. Een te sterke vergelijkbaarheid met de fondsen zou wel eens vragen kunnen doen rijzen over de afwijkende (en voordelige) behandeling van Tak 23 inzake beurstaksen en beleggingsbeperkingen. Bovendien zijn heel wat verzekeraars inmiddels sterk verweven met de banksector, waardoor ook zij Tak 23 liever niet expliciet als een concurrent voor beleggingsfondsen profileren. En zo blijft iedereen in de sector gelukkig.

Zowel de banken als de verzekeraars hebben zo hun redenen om de eigenheid van hun product te benadrukken

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234