Zondag 25/08/2019

Zeg niet migrant tegen een vluchteling. En ja, het onderscheid is belangrijk

Hoofdzakelijk Syrische 'vluchtelingen' worden de toegang tot het treinstation in Boedapest verhinderd. Of zijn er ook 'migranten' bij? Beeld ANP

Dit jaar kwam al ruim 400.000 mannen, vrouwen en kinderen aan in de Europese Unie. Noemen we ze migranten of vluchtelingen? En wat is het verschil? Wel, het verschil is groot, en heeft ook juridische implicaties.

'Migrant' en 'vluchteling': de begrippen worden vaak door elkaar gebruikt, maar er is een cruciaal onderscheid te maken.

Wie is vluchteling?

Een vluchteling is iemand die zijn of haar land ontvlucht om te ontsnappen aan oorlog of vervolging en dat ook kan aantonen. De Vluchtelingenconventie van 1951 definieert een vluchteling als "een persoon die zich omwille van een gegronde angst vervolgd te zullen worden wegens ras, religie, nationaliteit, lidmaatschap van een bepaalde sociale groep of politieke overtuiging buiten het land van zijn nationaliteit bevindt en niet in staat is of net wegens die angst niet bereid is zich te onderwerpen aan de vervolging van dat land".

De meerderheid van de mensen die in de eerste helft van dit jaar de Middellandse Zee overstaken komt uit Syrië, Afghanistan of Eritrea. Syriërs worden volgens het vluchtelingenagentschap van de Verenigde Naties (UNHCR) gemeenzaam als vluchtelingen bestempeld wegens de burgeroorlog in dat land. Heel wat Afghanen zijn op de vlucht voor conflicten in hun land en, nog volgens het UNHCR, ook Eritreeërs kunnen meestal argumenteren dat ze in hun thuisland politieke vervolging riskeren in één van 's werelds meest repressieve regimes.

Wie is migrant?

Wie van het ene land naar het andere verhuist wordt als migrant beschouwd tenzij hij of zij specifiek op de vlucht is voor oorlog of vervolging. Migranten zijn op de vlucht voor schrijnende armoede, zijn op zoek naar een beter leven of migreren om zich bij familieleden te voegen.

Het debat zwelt inmiddels aan rond de vraag of migranten die op de vlucht zijn voor de gevolgen van de klimaatverandering - bijvoorbeeld de droogte in de Sahelregio of het zinken van kusteilanden in Bangladesh - moeten erkend worden als vluchtelingen.

Wat betekent dit onderscheid voor Europese lidstaten?

Volgens de conventie van 1951 en andere internationale verdragen hebben vluchtelingen recht op basisbescherming. Eens ze in Europa zijn, kunnen ze politiek asiel of een ander beschermd statuut aanvragen. Dat kan tijdelijk zijn. Wettelijk kunnen vluchtelingen niet teruggestuurd worden naar landen waar hun leven of vrijheid in gevaar zouden zijn. Dat is het grondbeginsel dat in internationale wetgeving is vastgelegd.

Worden migranten anders behandeld dan vluchtelingen?
Landen mogen migranten die zonder geldige papieren aankomen terugsturen. Dat kan volgens de conventie van 1951 niet met vluchtelingen. Het moet dan ook niet verbazen dat heel wat Europese politici de mensen die naar Europa vluchten als migranten bestempelen.

Hoe moeten we de mensenstroom naar Europa dan noemen?

Het vluchtelingenagentschap van de Verenigde Naties stelt dat de meesten onder hen vluchtelingen zijn, hoewel sommige als migranten kunnen beschouwd worden. "De meerderheid van mensen die dit jaar in Italië en in het bijzonder in Griekenland zijn aankomen, komen uit landen die in een oorlog verwikkeld zijn of landen die anderszins mogen beschouwd worden als 'vluchtelingen-genererend' en voor wie internationale bescherming noodzakelijk is", stelt het agentschap. "Toch is een kleiner deel van elders afkomstig en voor velen onder hen zou de term 'migrant' correct zijn". Mensensmokkelaars maken dat onderscheid evenwel niet. Vluchtelingen en migranten worden voor de oversteek van de Middellandse Zee in dezelfde gammele bootjes gepropt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden