Vrijdag 04/12/2020

Zeg maar 'da' tegen de Russen

Welkom in Moskou! Mijn naam is Anastasia en ik ben deze week je persoonlijke assistente. Wil je nog even relaxen of kom je naar de volgende show? Ik hou alvast een plaats op de eerste rij bezet." De Mercedes-Benz Fashion Week Russia moet zowat de enige modeweek ter wereld zijn waar je over een persoonlijke assistent beschikt die via WhatsApp vijf keer per dag informeert waar je uithangt, je jas voor je weghangt of je zitje op de first row warm houdt.

Kosten noch moeite worden gespaard om journalisten van over heel de wereld naar Moskou te halen. Gezien de Russische modeweek lang na het officiële inkoopseizoen plaatsvindt, is het opzet duidelijk: zo veel mogelijk internationale verslaggeving verkrijgen. Want met 57 officiële modeshows, 14 presentaties en een resem liefdadigheidsprojecten wil MBFWR Moskou in de kijker zetten als 'one of the top fashion cities on the planet'.

Hoofdkwartier van dit modespektakel is de statige evenementenhal Manege, in de schaduw van het Kremlin. Eenmaal de menigte van torenhoog gehakte en zwaar opgemaakte fashionista's doorploegd, wacht een neonblauw verlichte hal vol sponsorstandjes, die verraderlijk hard op het Lincoln Center lijkt toen Mercedes-Benz nog hoofdsponsor van de New York Fashion Week was. Centraal staat een glimmend witte Mercedes op perfecte selfie-hoogte, rechts kun je bij L'Oréal je make-up laten doen en links kijken de vips vanuit hun verhoogde lounge uit over de massa. De muziek is er luid en de champagne gratis.

Wie niet over een uitnodiging beschikt, kan zich overigens zelf via de zwarte markt tot vip kronen voor 200 à 300 euro per dag, weet Anastasia. "In Rusland kopen mensen graag status", haalt de 20-jarige brunette die later graag "iets in de mode" wil gaan doen haar schouders op.

Het nieuwe Milaan

Helaas doen ook de meeste shows in Manege niet veel moeite om nationale clichés te ontkrachten. De ontwerpers komen voornamelijk uit de voormalige Sovjet-Unie en het gros van hun collecties is ofwel erg glamoureus, ofwel erg braaf, op het preutse af. Aan ingewikkelde avant-gardeconcepten zoals abstract deconstructivisme of androgyne verwarring wagen ze zich niet.

Zo herkauwt de Moskovische Dasha Gauser het popartthema in een degelijke, maar weinig verrassende collectie vol kleurrijke Roy Liechtenstein-prints, en was de glitterende rock-'n-roll van IVKA interessant geweest mocht men meer experimentele pasvormen gebruikt hebben.

Een mooi initiatief op het vlak van liefdadigheid maar een vestimentair dieptepunt, is de collectie die het label Zarina in samenwerking met Russisch topmodel Natalia Vodianova brengt. De prints van de brave bloemenjurken zijn weliswaar gebaseerd op de schetsen van mentaal gehandicapte kinderen, maar het synchrone dansje van de modellen op een Russische ballade geeft het geheel een iets te hoog Eurosong-gehalte.

Een voorzichtig hoogtepunt is de Russische topontwerpster Alena Akhmadullina: lieveling van it-girls in eigen land, internationaal iets minder bekend. Voor haar lente-zomer 2016-collectie liet de ontwerpster zich inspireren door het oude Russische sprookje Sadko, over een jonge gusli-muzikant die de gratie van de zeetsaar probeert te verkrijgen met zijn muziek. De woelige zee staat centraal: veel blauw, opgenaaide onderwaterwezens en golven als motief én pasvorm. Akhmadullina baseert haar ontwerpen altijd op Russische folklore, nooit op het heden. "Ik blijf ver weg van de politiek om me op mijn werk te concentreren", stelt de ontwerpster. "Maar ik geloof dat de rijkdom van de Russische cultuur tijdloos is; de actualiteit van mijn kleren zit in het moderne ontwerp."

In de backstage na haar show krijgt die stelling bijval van de aanwezige bloggers. De 19-jarige Daniel Klimenko - grote zonnebril om zich te beschermen tegen het blauwe neon - is trots op Rusland en vindt dat zijn landgenoten modeontwerpers dat ook mogen zijn. "We moeten niet te veel naar Europa en Amerika kijken, maar trouw blijven aan de Russische traditie, dat is wat ons uniek maakt. Moskou zou wel eens het nieuwe Milaan kunnen worden."

Patriottisme

"Mode moet verkopen", poneert Alexander Shumsky, oprichter en president van deze Fashion Week, boven een glas champagne. Wanneer hij zijn woorden kracht bijzet met een autoritair handgebaar, beweegt zijn omvangrijke buik mee. Bij vragen die hem niet interesseren, werpt hij een blik op zijn blinkend horloge. "Elk jaar ontvangen we zo'n twee- à driehonderd aanvragen. Wij kiezen daaruit de beste en ja; dat zijn designers die ook commercieel interessant zijn."

Je zou denken dat de complexe politiek-economische situatie waarin Rusland zich sinds president Poetins annexatie van de Krim bevindt - de sancties van Europa brachten een totale deflatie van de toch al door de economische crisis geteisterde roebel teweeg - de modemarkt drastisch deed inkrimpen, maar volgens Shumsky is het tegendeel waar: "Juist door de politieke situatie willen mensen hier nu liever iets kopen dat in Rusland gemaakt is; het is een vreemd soort van consumentenpatriottisme. De voorbije jaren is het stijlgevoel van Russen veranderd; minder mensen willen de grote buitenlandse merken, en er is meer interesse voor gesofisticeerde, kleine labels. 'Made in Russia' heeft momentum vandaag."

Ook in vooruitstrevende modemagazines als i-D Magazine, Dazed & Confused en Purple Fashion is vandaag flink wat Made in Russia terug te vinden. Maar gek genoeg zijn de ontwerpers die momenteel veel internationale aandacht genieten, alleen een erg bescheiden plekje op het programma van MBFWR gegund - als ze al deelnemen aan de modeweek.

Zo verwees de organisatie de pers na het propvolle dagprogramma in Manege door naar AIR Store Moscow voor de presentatie van opkomend ontwerpster J.Kim. Voor de 26-jarige Jenia Kim zijn haar Koreaanse roots haar grootste inspiratiebron. Haar ontwerpen zijn een moderne interpretatie van traditionele Aziatische klederdracht: wijde pasvormen in rijkelijke stoffen, minimalistisch maar met oog voor detail. Volgens Vogue is ze een van Ruslands grote modetalenten en favoriet van Russische it-girls zoals Elena Perminova en Miroslava Duma om te paraderen op de Parijse modeweek.

Zonax-II

De Georgische Instagram-prinses Anka Tsitsishvili gelooft zo in J.Kim dat ze haar onder haar vleugels heeft genomen in haar onafhankelijke modeshop Indexflat. In een piepklein appartementje aan boulevard Starokonyushennyy in West-Moskou kun je er naast J.Kim ook jonge, veelal Georgische en bij uitbreiding Russische merken kopen zoals Syndrom, Tatuna Nikolaishvili, en de ecologisch verantwoorde - in Rusland eerder uitzondering dan regel - lijn My Go Shirt.

"Geen website, geen reclame, maar honderd procent Instagram", zo verklaart Tsitsishvili het onwaarschijnlijke succes van haar goed verborgen, overvolle miniflatje.

De bevallige Georgische speelt voor levend uithangbord via dagelijkse outfitposts waarin ze de ontwerpers tagt, en dat volstaat om de Russische fashionista's naar haar winkel te lokken. "Ik zag hoeveel van mijn getalenteerde vrienden het moeilijk hadden om als beginnend ontwerper tot bij winkels te geraken, terwijl ik nergens de kleren terugvond die ik wou dragen: hún kleren", legt de it-girl uit. Een appartement, wat startkapitaal van haar man en goeie genen; meer was er niet voor nodig om Indexflat te doen slagen.

Goed Instagram-materiaal vind je in Moskou niet alleen bij vrolijke it-girls, ook de undergroundscene heeft heel wat prikkelende beelden in de aanbieding. Zo presenteert ZDDZ, het in Londen gebaseerde streetwearlabel van Dasha Selyanova, Help Yourself in de ondertussen gesloten nachtclub EMA. Bij aankomst krijgen bezoekers een doosje met het zogeheten Zonax-II toegestopt: Help Yourself gaat over depressies, verslavingen en hoe die als opgroeiende jongere in deze verwarrende wereld te overwinnen. Bleke modellen met veel eyeliner tonen een duistere collectie vol gescheurde netkousen, croptops, hoge plateauzolen en ruwe werkmanskledij met opschriften als 'Insecurity' en 'Anxiety'. Silhouetten die niet zouden misstaan in de Berlijnse technotempel Berghain.

En dat was de bedoeling, zegt Selyanova. "De collectie heet Help Yourself, maar dat is juist allesbehalve wat we vandaag doen om onze depressies en angsten aan te pakken. Eerder nemen we drugs, gaan we uit, shoppen of eten we; vandaar het idee van Zonax-II, een verzonnen antidepressivum."

Antimodellen

Ook bij ontwerper, filmmaker en fotograaf Gosha Rubchinskiy vind je groeipijnen en een zekere zwaarmoedigheid terug, maar dan overgoten met een dikke laag Sovjetnostalgie. De lieveling én leider van de Russische undergroundscene stelt in Moskous coolste conceptstore Kuznetsky Most 20 zijn fotoboek Youth Hotel voor. De foto's tonen zijn vrienden - jongens die skaten, slapen, of halfnaakt rondhangen in stalinistische woontorens. "Jeugd wordt vandaag te vaak beschouwd als een hotelkamer: je mag er even verblijven en het naar je zin hebben, maar de volgende ochtend moet je vertrekken", legt Rubchinskiy uit.

Niet toevallig werken veel van zijn vrienden voor het antimodellenbureau Lumpen. Dit in Moskou gebaseerde agentschap verovert de internationale underground modescene met haar ongebruikelijke Sovjetgezichten. Zo duiken de karakterkoppen van Lumpen ook op bij ZDDZ en Vêtements; het meest gehypete modecollectief van het moment waarvoor Gosha Rubchinskiy, een goede vriend van hoofdontwerper Demna Gvasalia, vorig seizoen nog de show opende als model.

Waar mainstreammedia het moderne Rusland vooral afschilderen als paradijs voor oligarchen en glamoureuze supermodellen, en het gros van de shows in Manege dit beeld eerder bevestigt dan bevraagt, toont Rubchinskiy in zijn fotografie en mode een andere realiteit; die van hem en zijn vrienden. Met street- en sportswear vol referenties aan zowel de gevallen Sovjet-Unie als westers kapitalisme (in zijn vorige collectie parodieerde hij het logo van Tommy Hilfiger door er de Russische vlag aan toe te voegen) laat hij de verschuivende sociaal-economische waarden van de Moskovische jongeren zien.

Sinds Comme des Garçons zich achter Rubchinkskiy schaarde als productiepartner, worden zijn kleren wereldwijd verkocht, van Colette en Galeries Lafayette over Dover Streetmarket tot het Brusselse Hunting & Collecting.

Bij Kuznetsky Most 20 heeft het internationale succes van Rubchinskiy gezorgd voor een online stormloop op Russische streetwearlabels, vertelt Ania Binevskaya (27), communicatieverantwoordelijke van de winkel. "De sancties, de crisis en de negatieve westerse verslaggeving over Rusland hebben Russische mode plots erg cool gemaakt. Amerikaanse tieners bestelden massaal Gosha's sweaters met de communistische sikkel erop. Via hem ontdekken ze nu andere, voor hen even exotische Russische streetwear."

Guilty pleasure

Sportkledij met onbegrijpelijke Cyrillische tekens, Rubchinksiy's handelsmerk, heeft een vreemde aantrekkingskracht. Het biedt een soort van cultureel voyeurisme voor westerse hipsters: het Rusland dat Gosha Rubchinskiy verbeeldt, zullen we nooit echt meemaken of begrijpen, toch willen we graag deel uit maken van zijn wereld.

"Er gaat een nieuwe energie uit van de jongste generatie", gelooft Binevskaya. "Zij zijn niet geïnteresseerd in glossy's en trends, maar doen hun eigen ding. Ze kijken veel minder naar Europa en Amerika dan mijn generatie, tieners vandaag zijn meer patriottistisch."

Dat patriottisme, voortvloeiend uit de internationale sancties tegen Rusland en de daardoor aanhoudende economische crisis, heeft de Russische mode beslist geen windeieren gelegd. Voor hipsters uit het Westen zijn Rubchinskiy en co. de nieuwste verboden vrucht; een heerlijke guilty pleasure waar je je in modeland niet voor hoeft te schamen.

Shumsky heeft gelijk: het momentum van Russische mode is vandaag, zowel in eigen land als ver daarbuiten. Alleen beseft hij nog niet dat zijn Mercedes-Benz Fashion Week Russia er goed aan zou doen de sterren van de underground een prominentere plek op het programma toe te bedelen.

Want uiteindelijk hebben zij dezelfde drijfveren en doelen als queen of the establishment Alena Akhmadullina: het moederland huldigen, en Moskou tot modehoofdstad van de toekomst maken.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234