Vrijdag 18/10/2019

Wetenschap

Zeewater Zuidpool blijft koud dankzij harde westenwind

Beeld REUTERS

Het is een van de raadsels van de klimaatverandering: hoe komt het dat de atmosfeer rond de Zuidpool nauwelijks warmer wordt, terwijl het gebied van de Noordpool wel snel opwarmt. Amerikaanse onderzoekers denken het antwoord te hebben gevonden. Volgens hen wordt de extra warmte door de oceaan opgenomen, waarna het opgewarmde water in noordelijke richting wordt afgevoerd en koud water uit de diepte van de oceaan omhoog gebracht.

Krachtige westenwinden rond Antarctica veroorzaken een stroming van het oppervlaktewater naar het noorden. Dat transport van warmer water leidt ertoe dat in de Zuidelijke Oceaan voortdurend water uit diepere en koudere lagen omhoog wordt gebracht ter vervanging van het afgevoerde water.

De Zuidelijke Oceaan is kilometers diep en dat maakt het reservoir met koud water rond Antarctica zeer omvangrijk. Daardoor kan het volgens de onderzoekers eeuwen duren voordat de temperatuur van het diepe water bij de Zuidpool zal zijn opgelopen door de opwarming van de atmosfeer.

Alternatieve theorieën

Met hun bevindingen halen Kyle Armour van de Universiteit van Washington in Seattle en zijn collega's een streep door alternatieve theorieën over de stabiele temperatuur van het Antarctisch gebied. Een van de meest gangbare was dat het zeewater bij de Zuidpool koel blijft doordat warm water zich mengt met kouder water uit diepere lagen. De warmte zou worden overgebracht naar diepe delen van de oceaan en daar worden opgeslagen. Nu blijkt dat de warmte met het oppervlaktewater vanaf Antarctica wordt weggevoerd.

Michiel van den Broeke, hoogleraar polaire meteorologie aan de Universiteit Utrecht, hecht groot belang aan de uitkomsten van het Amerikaanse onderzoek. "Het is de eerste keer dat robuust wordt aangetoond welk mechanisme ten grondslag ligt aan het verschil tussen de opwarming van de Noord- en de Zuidpool. We kunnen dit nu wel de leidende theorie noemen."

"Andere theorieën zijn verzonnen achter het bureau", zegt Van den Broeke, niet betrokken bij het Amerikaanse onderzoek. "Het neerwaarts mengen van warmte werd altijd onderbouwd met computersimulaties, het is nooit aangetoond met waarnemingen. Deze theorie van Armour en zijn collega's wordt bevestigd door zowel waarnemingen als modelsimulaties."

De onderzoekers, die publiceerden in Nature Geoscience, volgden het transport van het opgewarmde zeewater met waarnemingsboeien en andere instrumenten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234