Zondag 19/01/2020

Jeugdcriminaliteit

Ze zijn toch zo braaf, meneer

Beeld dm

De jeugdcriminaliteit stijgt en jongeren worden steeds gewelddadiger. Het zijn hardnekkige en veelgehoorde beweringen, maar ze worden ferm tegengesproken door officiële statistieken van de jeugdparketten. Voor het vijfde jaar op rij daalt het aantal misdrijven dat door minderjarigen gepleegd werd aanzienlijk.

Minderjarigen kunnen strikt gezien volgens onze wetten geen misdrijf plegen omdat ze niet gestraft kunnen worden. In het juridische jargon heet het dat ze "een als misdrijf omschreven feit (MOF)" plegen. Die MOF'en gaan van kleine diefstallen tot de zwaarste misdrijven, waaronder moord en verkrachting. Die kunnen enkel worden gesanctioneerd met een gepaste maatregel door de jeugdrechter.

De misdrijven van jongeren bereiken nu vaak het publieke forum omdat ze door (leeftijdsgenoten) via internet gemeld worden. Daardoor ontstaat de perceptie dat het bergaf gaat met onze jeugd, maar de statistieken van de parketten spreken dat met klem tegen. In 2014 werden er door minderjarigen in het hele land in totaal 58.914 misdrijven gepleegd. Dat zijn er 29 procent minder dan in 2010.

Mythe

Er is een daling voor zowat alle vormen van criminaliteit, met de zware diefstallen, vernielingen, brandstichtingen en onopzettelijke doding als sterkste dalers. Ook aanrandingen, verkrachtingen en moord en doodslag namen met bijna een kwart af. De daling is ook in alle gerechtelijke arrondissementen vast te stellen. Zelfs bij koploper Brussel, goed voor 9.405 feiten, daalde de jeugdcriminaliteit met ruim 30 procent.

"De jeugdcriminaliteit is opvallend sterk afgenomen vanaf 2011", zegt professor jeugdcriminologie Stefaan Pleysier (KU Leuven). "Die daling loopt overigens parallel met de totale geregistreerde criminaliteit, waaronder ook die van de volwassenen. De afname in ons land vertoont een opmerkelijk gelijk beeld met de daling in Nederland, Duitsland, Engeland en Wales. Het is dus een mythe dat de jeugdcriminaliteit stijgt."

Ook de vaak gehoorde 'trend' dat de daders steeds jonger worden, is niet meer dan een compleet foute perceptie: "De meeste jongeren die met de jeugdparketten in aanraking komen, behoren tot de oudste leeftijdscategorieën (14-17 jaar, red.)", staat in de studie van de KU Leuven. "De daling van het aantal misdrijven zet zich overigens in alle leeftijdscategorieën door."

Meisjes

Nog een loze bewering die de ronde doet: 'De feiten worden steeds gewelddadiger.' Ook dat wordt ontkracht. "De overgrote meerderheid van het aantal misdrijven bij minderjarigen zijn eigendomsdelicten, die bovendien ook jaar na jaar dalen. Op een aanzienlijke afstand volgen de geweldsdelicten, maar ook daar is een substantiële afname vast te stellen. Globaal genomen wordt de jeugdcriminaliteit dus niet gewelddadiger."

En nog: meisjes zijn helemaal niet stouter dan vroeger. "Door alle jaren heen wordt ongeveer 25 procent van de misdrijven door meisjes gepleegd. De jongste jaren is ook de criminaliteit bij meisjes gedaald."

Criminologen zoeken nu volop naar verklaringen voor de dalingen. "De verhoogde beveiliging van eigendommen heeft het aantal diefstallen met geweld tot 30 procent doen afnemen. Het aantal gerapporteerde inbraken in woningen en autodiefstallen loopt gelijk op of neemt gelijk af met meer of minder investeringen in veiligheid", zegt Pleysier. Daders maken een kosten-batenanalyse. Wanneer het risico te groot wordt om gepakt te worden, dan zien ze af van hun plannen. Dat geldt ook voor camerabewaking op straat. Jongeren zijn zich ervan bewust dat ze gefilmd kunnen worden als ze geweld plegen tegen personen. "De technopreventie werkt ontradend. Dat is bewezen", zeggen experts in een Nederlandse studie. En ook: "Hoe minder gelegenheden, hoe minder dieven."

Nog opmerkelijk: "De jeugd komt minder buiten wegens te druk bezig met internet, Facebook en videospelletjes. Door de opkomst van internet en sociale media komen jongeren minder in reële criminogene situaties terecht. Jongeren richten zich dan misschien wel minder op de klassieke criminaliteit, het gevaar bestaat wel dat hun misdadige activiteiten verschuiven naar cybercriminaliteit. Daders en slachtoffers ontmoeten elkaar niet langer fysiek of in de publieke ruimte. Daardoor is de pakkans kleiner en de ervaring leert dat de politie op dit vlak achter de feiten aanloopt. Deze misdrijven worden vaak nog niet geregistreerd en zijn dus niet bekend."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234