Zondag 19/09/2021

'Ze zijn inwisselbaar'

Donderdag trekken de Britten naar de stembus. Premier Cameron gaat aan kop in de peilingen, maar de voorsprong op de Labour-partij van Ed Miliband is slechts 1 procent. Winst in Warwick, in het hart van het land, kan het verschil maken. Toch heerst er apathie en politieke vermoeidheid.

Het gaat goed met de verkoop van tuinslangen en cirkelzagen in de doe-het-zelfwinkel Torrys in Warwick. "Het is een teken dat de mensen weer vertrouwen hebben", zegt eigenaar Sue Butcher, "en geld." Klussen aan het eigen huis is een onderdeel van Het Goede Leven, de slogan van de Conservatieve Partij. Maar ondanks de goede economische tijden staat de regeringspartij van David Cameron amper voor in de peilingen. "Zijn campagne is te negatief. Ze inspireert niet", vindt Butcher. "Mevrouw Thatcher was anders: zij straalde optimisme uit en kon succes op een tastbare manier uitdragen."

Een gebrek aan inspiratie is een veelgehoorde klacht in de campagne voor de Lagerhuis-verkiezingen. Politici willen de kiezers paaien, maar lijden aan mensenvrees. Tijdens hun gechoreografeerde zwerftochten door het koninkrijk komen ze alleen streng geselecteerde stemgerechtigden tegen. Het is de politieke variant van de moderne, steriele oorlog: veel luchtbombardementen, maar geen grondtroepen.

Dat is te merken in Warwick, een stadje in de West Midlands met winkels met namen als A little shop of lovely stuff. Bij de vorige verkiezingen hadden de Tories in deze omgeving een voorsprong van 7.2 procent op Labour, het landelijke gemiddelde. Wie hier wint, wint de verkiezingen. Dit kiesdistrict is wat Amerikanen een swing state noemen. Van politieke activiteit is echter weinig te merken. Geen standjes op het stadsplein, geen billboards en geen politici. De strijd tussen de partij van de werkende gezinnen (Labour) en de hardwerkende gezinnen (Tories) gaat aan het Tudor-stadje voorbij.

"De campagne duurt veel te lang", verzucht hotelmedewerkster Emma Green. "Ik verander van zender wanneer politiek ter sprake komt, het is telkens hetzelfde." De 37-jarige blijkt een zwevende kiezer te zijn, die Labour stemde onder Tony Blair en nu Conservatief onder Cameron. "Het ging de afgelopen jaren allerminst slecht: de economie is weer in orde, de boeken kloppen weer."

Een ander geluid komt van tandartsassistente Jo. "Labour is de partij die bij me past, ze komt op voor de gewone mensen." Ook Gail, een onderwijzeres, schenkt haar vertrouwen weifelend aan Miliband, temeer omdat de Tories voor haar the nasty party zijn. "Ik kom uit een rode familie. Mijn eerste herinnering aan politiek is dat Thatcher als minister van Onderwijs onze schoolmelk afschafte."

Politiek carnaval

Deze antwoorden wijzen op een fundamenteel verschil tussen de twee grote partijen. De Tories worden van oudsher gerespecteerd voor wat ze doen, terwijl mensen van Labour houden om waar de partij voor staat: haar identiteit, goede intenties. Vooralsnog geven de kiezers geen eenduidig antwoord op de vraag To be or to do? Wat heerst, is apathie en politieke vermoeidheid.

Het verschil uit zich ook in de campagne. De flegmatieke en pragmatische Cameron lijkt op zijn lauweren te rusten. Wat hem betreft hebben de Tories de afgelopen vijf jaar bewezen dat ze begaafde boekhouders zijn en spreekt de economische groei voor zichzelf. Ze hameren op de retorische vraag 'Willen we terug naar een Labour-regering die het land bijna bankroet heeft achtergelaten?' De Conservatieven, die zichzelf als de natuurlijke regeringspartij zien, voeren campagne zoals Chelsea voetbalt. Degelijk en defensief.

Labour is meer van de kick 'n' rush. Miliband, die weinig te verliezen heeft, voert een felle, gedurfde campagne. Anders dan Cameron, die al heeft aangekondigd over vijf jaar met politiek pensioen te gaan, barst de uitdager van ambitie en doorzettingsvermogen, waarmee hij zijn beperkingen - geen charisma, te veel ideologie - versluiert.

Miliband is traditioneel links, terwijl Camerons Conservatieven het karwei willen afmaken waar hun jeugdidool Thatcher aan begonnen was. Het ironische is dat Miliband en Cameron naar het idee van veel kiezers inwisselbaar zijn. "Het is de keuze tussen een man die met Boris Johnson naar de lagere school is geweest en een man die met Boris Johnson naar de middelbare school is geweest", sprak journalist Jeremy Paxman namens velen. Beiden hebben niet alleen met Boris in de klas gezeten, maar ook Philosophy, Politics & Economics gestudeerd in Oxford. De ideale opleiding voor de narcist, wordt gezegd. De twee personifiëren 'de professionele politicus'.

De ontdekking van de verkiezingscampagne is Nicola Sturgeon, de charismatische leidster van de Schotse Nationalisten. Zij ontpopte zich tot het linkse nichtje van Thatcher: inspirerend en bevlogen. Onder haar leiding dreigt de SNP Labour weg te vagen. De nationalisten hebben de slag - het onafhankelijkheidsreferendum - verloren, maar lijken de oorlog te winnen.

Er is een soort politiek carnaval gaande, met een evangelisch tintje, dat ten zuiden van de Muur van Hadrianus ondenkbaar is. Deze hernieuwde Schotse Verlichting zal grote gevolgen hebben voor het Verenigd Koninkrijk. Als de Conservatieven voor de poorten van de hel een overwinning wegslepen, is de politieke scheiding tussen Engeland en Schotland compleet: conservatief in het zuiden en socialistisch in het noorden. Mochten Labour noch de Conservatieven een meerderheid behalen, dan bekleden de Schotse nationalisten een machtspositie.

Revolutie op zijn Brits

In de West Midlands, het hart van Engeland, is de traditionele tegenstelling tussen Labour en de Tories nog intact, maar aan de flanken van het koninkrijk is er sprake van een opstand tegen de gevestigde orde. In Schotland is het de SNP, in Wales Plaid Cymru, in het zuidwesten de Liberaal-Democraten, aan de zuidkust hebben The Greens een zetel en aan de oostkust overheerst het paars van UKIP. Het Engeland van Labour en de Conservatieven is omsingeld door rebellen. Het is revolutie op zijn Brits: geleidelijk en gemoedelijk.

Inhoudelijk gezien mogen de verkiezingen weinig inspirerend zijn, vanuit staatkundig oogpunt zijn ze fascinerend. Als er een woord is om de situatie te beschrijven, dan is het messy. In wezen geven de kiezers hun vertegenwoordigers een dikke middelvinger. Al improviserend zullen de politici uiteindelijk wel een manier vinden om het land te besturen. Samenwerking lijkt onvermijdelijk.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234