Zondag 26/01/2020

'Ze zijn alleen met toerisme bezig'

Bijna dagelijks opent in Brussel een internationale galerie en strijken jonge kunstenaars er neer. Art Brussels, dat dit weekend loopt, groeit jaar na jaar. Maar Brussel moet het zonder S.M.A.K. of M HKA stellen. 'Het Museum voor Moderne Kunst in Brussel heeft zichzelf afgeschaft', zegt Dirk Snauwaert, directeur van Wiels.

Het gaat goed met Wiels, het centrum voor hedendaagse kunst in Vorst. "We hebben jaarlijks 50 à 60.000 bezoekers, een aantal dat ons bestaansrecht legitimeert", zegt directeur Dirk Snauwaert. Wiels heeft al uitgepakt met grote namen als Luc Tuymans en Francis Alÿs, en voor 2015 staat een groot project rond choreografe Anne Teresa De Keersmaeker op stapel.

In Brussel ontbreekt een Museum voor Moderne Kunst, sinds directeur Michel Draguet het begin 2011 gesloten heeft.

Dirk Snauwaert: "Het museum ontbreekt niet, het is er maar het heeft zichzelf onzichtbaar gemaakt. En het heeft zich geconcentreerd op wat gemakkelijk te vermarkten is. Alsof wij als amateurs een marketingbureau zouden leiden dat zegt wat Amerikaanse, Japanse en Chinese toeristen in Brussel graag willen consumeren. Het Fin-de-Siècle Museum is een fout die dringend gecorrigeerd moet worden. Dat museum verdraait trouwens de kunsthistorische werkelijkheid, de vlag dekt de lading niet. Ook het Magritte Museum is geboren uit datzelfde marketingdenken."

Hoe kan men dat rechttrekken?

"Je kunt het Fin-de-Siècle Museum gewoon schrappen. Momenteel bepaalt de kernstad Brussel alles in de regio, en het federale niveau volgt gewoon. Dat is een politiek probleem. Bepaalde Brusselse gemeenten zijn zwak en profileren zich nauwelijks. Hoelang heeft het niet geduurd voordat Flagey er in Elsene is gekomen?

"Ik pleit ervoor om het Brussels Gewest dringend meer bevoegdheden te geven om verdere verkaveling tegen te gaan. Brussel is parochiaal bezig, het ontbreekt aan een grote visie op het vlak van cultuur, mobiliteit en integratie. Cultuur zou kunnen zorgen voor het verstevigen van het imago van Brussel, dat in het buitenland nog altijd negatief is - vergis je niet. Maar voorlopig zijn de interesses van de kernstad Brussel blijkbaar vooral toeristisch."

Wat vindt u van het initiatief om moderne kunst onder te brengen in het Vanderborghtgebouw?

"Dat is geldverspilling, het is een bijna niet aan te passen gebouw met te lage plafonds. Ook de klimatologie is problematisch. Men gaat daar tussen de acht en twaalf miljoen euro inpompen, geld dat men niet eens heeft. Het gaat weer eens over het oplossen van een probleem van de kernstad, namelijk een groot leegstaand gebouw in de Schildknaapstraat.

"Ook de invulling als PostModern Lab is onzin. Dat postmodernisme loopt van pakweg 1974 tot 1990. Maar Michel Draguet is er nu eenmaal van overtuigd dat er in België geen modernisme in de 20ste eeuw heeft bestaan."

Zijn collectie moderne kunst zit nu in een depot.

"Het is een ondergewaardeerde collectie in een museum waar veel competente mensen rondlopen. Het museumgebouw in de Regentschapsstraat is in een lamentabele staat. Zesduizend vierkante meter staat daar leeg. Zestig procent van de collectie oude kunst zit in de reserves, dat is enorm. Men kan een blauwdruk maken om een invulling aan die gebouwen te geven, met oude én moderne kunst. Zonder het Vanderborghtgebouw daarbij te betrekken."

Er bestaan ook plannen voor een Museum aan het Kanaal voor actuele kunst.

"Is zo'n museum levensvatbaar? Is er een verzameling? De voorgestelde site aan de Ninoofsepoort is zeer problematisch. Hedendaagse kunst mag dan populair zijn, de Ninoofsepoort is een buurt waar overleven aan de orde van de dag is. Hoort zo'n project daar wel? Ik denk dat een mediatheek met een ruime publieksfunctie, zoals de Waalse Krook in Gent, een efficiëntere oplossing voor die plek zou zijn. Muntpunt bewijst dat je veel kan veranderen.

"Voor actuele kunst zijn er al alternatieven geformuleerd: de Citroëngarage en Thurn en Taxis, bijvoorbeeld."

Kan de oplossing bij Wiels liggen?

"Momenteel is er in Brussel geen verzamelstrategie. De voorbije vijftien jaar is er in de Brusselse musea geen prospectie gebeurd naar jonge kunstenaars met de vraag wie op een relevante manier ons tijdperk verbeeldt. Wiels zou hedendaagse kunst kunnen verzamelen, maar momenteel doen we dat niet. Dat is onze taak niet. Wiels zou museaal kunnen functioneren, als men dat zou willen. Maar daar is politieke wil voor nodig.

"Waar gaan de discussies in Brussel wel over? Over wie de Belfiusverzameling zal binnenhalen, of de Belgacomcollectie. Brussel is veel te mercantiel: het is een van de hoofdsteden van de kunstmarkt, al sinds de Bourgondiërs. In Brussel kan men niet aan kunst denken zonder het over de prijs ervan te hebben. Over het belang van kunst - esthetisch en maatschappelijk - is er blijkbaar geen gesprek mogelijk."

Bijna dagelijks openen er nieuwe galeries in Brussel.

"Misschien verwacht men er te veel van. Brussel beschikt niet over de kapitalen zoals Londen en Parijs. Er zijn natuurlijk de fiscale vluchtelingen uit Frankrijk, dat geeft een boost. Soms volgen galeries hun cliënteel.

"Maar er zijn andere indicatoren: dat Barbara Gladstone naar Brussel komt, een van de grote galeries uit New York. En dat Almine Rech haar hoofdzetel van Parijs naar Brussel verhuist. De uitbreiding van Xavier Hufkens en Rodolphe Janssen met een tweede ruimte - dat zijn zware spelers in het galeriecircuit - en Zeno X, dat zich in Antwerpen op museale wijze installeert. Het klinkt als een boutade, maar Brussel beleeft opnieuw een renaissance zoals tussen 1880 en 1914, maar nu zonder het bloedgeld uit Congo. Nu komt het geld van de EU en de NAVO."

Toch hebt u twijfels?

"Galeries, musea en verzamelaars zijn ondersteunend. Het gaat om de kunstenaars en wat zij maken. Veel jonge buitenlandse kunstenaars komen in Brussel wonen. Wij hebben goede contacten met hen door ons residentieprogramma. Het gaat ook ten koste van Berlijn, omdat het er duurder en bureaucratischer is geworden en de huurwetgeving is verstrengd. Jonge kunstenaars zijn flexibel en mobiel. Daar speelt Brussel nu op in."

---

Dirk Snauwaert

Werd in 1963 geboren in Tielt.

Studeerde kunstgeschiedenis aan de Universiteit Gent.

Was van 1989 tot 1995 programmator bij Bozar.

Leidde tussen 1996 en 2001 het Kunstverein München

Was van 2002 tot 2004 co-directeur van het IAC (Institut d'Art Contemporain) in Villeurbanne-Lyon.

Is artistiek directeur van Wiels sinds 2008.

Cureerde in 2009 het Belgisch paviljoen op de 53ste Biënnale van Venetië

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234