Maandag 10/08/2020

Taal en Spelling

Ze kunnen niet meer schrijven, meneer

Professor trekt aan de alarmbel: studenten maken massaal veel taal- en spelfouten op hun examens.Beeld ANP

Examens vol spelfouten: heel wat docenten hoger onderwijs krijgen dezer dagen tenenkrullend proza van studenten te lezen. Sommigen pleiten ervoor om zware uitschuivers ook bij niet-taalvakken te bestraffen. "Al mag je je niet blind staren op spelling", waarschuwen taalkundigen.

"Waar hangt de alarmbel, zodat ik er eens hard aan kan trekken?", schreef een lector psychologie aan een hogeschool gisteren op de Bel 10-website van Radio 1, als reactie op de discussies rond onderwijs. De waslijst aan taalfouten - uit één pagina van één examen bij 117 studenten - die hij daarna opsomt, laat weinig aan de verbeelding over.

Van flaters als 'Men bouwd samen voort op', over West-Vlaamse missers als 'Je mama geeft net een nieuwe auto gekocht' tot ei/ij-verwarring - 'gelijdelijk'. "Ik word er niet alleen moedeloos en triest van, ik word er zelfs kwaad van", schrijft de anonieme lesgever. "Een van de grote oorzaken is volgens mij dat leerkrachten van niet-taalvakken niet meer mogen 'bestraffen' voor taalfouten. Een leerling hoeft bij een taak of examen van pakweg geschiedenis of fysica niet meer te letten op spelling."

"Echter, hiermee help je de leerling niet, integendeel. Het is een vergiftigd geschenk en het is zelfs heel onlogisch: wanneer die leerling later geschiedkundige of fysicus wil worden, zal hij/zij in dat beroep ook correct moeten kunnen spellen."

Ook de Taalunie is bezorgd over de soms erbarmelijke taalbeheersing bij studenten. Recent publiceerde de waakhond van de Nederlandse taal nog een rapport over taalvaardigheid in het hoger onderwijs, waarin ze pleiten om ook in het hoger onderwijs te blijven inzetten op taal. Net als in het lager en secundair onderwijs zou er ook daar dus Nederlands op het programma moeten staan. Hun adviezen worden nu bekeken door de Nederlandse en Vlaamse overheid.

Het Groot Dictee der Nederlandse Taal.Beeld Debby Termonia

'Grotere instroom'

"Toch doen de huidige studenten het nu niet plots slechter", nuanceert professor taalkunde Pol Cuvelier (UAntwerpen). "De instroom naar het hoger onderwijs is gewoon veel groter dan vroeger, waardoor niet iedereen hetzelfde niveau taalvaardigheid heeft. We mogen ons ook niet blind staren op spelling. Zulke opvallende fouten springen natuurlijk in het oog, maar ze vertellen niet alles. Neem dt-fouten: we onthouden nu eenmaal de vormen die vaak voorkomen beter. Vandaar dat er zo veel fouten tegen de dt-spellingregel gemaakt worden."

Hij vindt het feit dat jongeren zich soms niet voldoende kunnen uitdrukken in hun moedertaal ernstiger dan dat ze spelfouten maken. "Sommige studenten spreken en schrijven Nederlands alsof het een vreemde taal is. Ze kunnen zich moeilijk nauwkeurig uitdrukken omdat ze niet genoeg woordenschat hebben of omdat ze de vaste uitdrukkingen amper kennen. Dat is een verarming, veel meer dan spelfouten."

Een andere typische klacht van proffen en docenten: een gebrek aan inzicht wanneer welk soort taalgebruik gepast is. "Studenten hebben steeds meer moeite met de verschillende registers", meent Steven Delarue, assistent Nederlandse Taalkunde aan de UGent. "Ze beseffen vaak niet dat je op een examen niet dezelfde taal moet gebruiken als tijdens een Facebookgesprek met vrienden. Zelf hoor ik van andere docenten heel veel klachten over e-mails. Sommige studenten gebruiken daarin bijvoorbeeld afkortingen, een soort sms-taaltje.

"Volgens mij is het een attitudeprobleem, een soort nonchalance. Vaak kunnen ze wel goed Nederlands schrijven, maar doen ze weinig moeite. Taalfouten aanrekenen bij niet-taalvakken kan dan een oplossing zijn. Al zou ik dan eerder een stukje van de punten toekennen op taal en stijl. Dan weten ze tenminste dat het een aandachtspunt is."

Eén examen + 117 studenten = tientallen flaters

- personen van u groep

- waarop zei nee zegt

- een kajak die langs de rivier stondt

- een breede groep

- de norm werdt van beneden vastgelegd

- als hij dat probeerd wordt hij

- tot welke groep je behoordt maakt niet uit

- je mama geeft net een nieuwe auto gekocht

- vragen als zij jullie kan brengen

- een persoon van zelfste groep

- gelijdelijk

- met deze experimenten ondervind men

- de grens tussen de groepen vervaagd

- het is een norm dat ontstaat

- en die iedereen dan hanteerd

- ik kan vragen aan mijn oma als ze dat wilt

- men bouwd samen voort op

- bottom-up is een proces die

- invloed heeft op u gedrag

- het experiment houd in dat

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234