Woensdag 12/08/2020

Reportage

Zaterdag komt heel 't Stad voorbij gestapt

De optocht van diverse stadsprofielen moet het hokjesdenken aan de kaak stellen. Het catalogiseren van mensen komt volgens de kunstenaar voor iedereen even natuurlijk.Beeld Joris Casaer

Zaterdagavond defileren op Linkeroever bijna duizend mensen. Van pizzakoeriers over culturo's tot orthodoxe joden: kunstenaar Thomas Verstraeten probeert Antwerpen te vatten in vijftig groepen. De Morgen ging mee op zoek naar deelnemers, een race tegen de tijd.

Het Kiel

Thomas Verstraeten duwt voorzichtig de deur open. Hij heeft gehoord dat in dit stadslokaal een praatuurtje voor moslimvrouwen plaatsvindt, maar geen idee of die van zijn komst weten.

Drie minuten later luisteren een vijftiental vrouwen beleefd naar die beeldende kunstenaar en theatermaker die hen met luide stem en grote gebaren probeert te overtuigen van zijn idee. "Ik wil een parade maken waarin heel Antwerpen zichzelf toont, de hele stad als één langgerekt beeld", vertelt hij, terwijl hij foto's van zijn maquette uit zijn rugzak diept. "En omdat het onmogelijk is om alle Antwerpenaren te laten meelopen, heb ik vijftig groepen gedefinieerd waarvan ik denk dat ze de stad vatten."

Straatvegers, natgeregende fietsers en mensen met zakken van de Aldi zullen meelopen, en mensen van Afrikaanse afkomst, orthodoxe joden en bekende Antwerpse acteurs. Maar ook pizzakoeriers op brommertjes, witte bestelwagens en vrouwen in een SUV. 911 deelnemers met welgekozen kleuren en vormen.

Op Linkeroever komt een tribune, met de stad op de achtergrond. "Je zou kunnen zeggen dat je Antwerpen twee keer zal zien: de postkaartversie en dan de reële stad." De vrouwen knikken. Hier probeert Verstraeten 'snelwandelende moslima's met sportschoenen' te ronselen, want die ziet hij vaak in het park.

"Alsof ik een campagne voer", zwoegde de kunstenaar al op de fiets hierheen. Al maanden doorkruist hij de stad, tegen de tijd, om die 911 mensen te verzamelen. En al duizend keer heeft hij dit verhaal verteld. Aan de telefoon, voor een groep, op straat. En toch steeds heel begeesterd. "Ik probeer het telkens als een miniperformance te zien, anders word ik gek."

Hij zal hier uiteindelijk vertrekken met een zestal namen, niet slecht. Dat ze wil meelopen om te tonen dat ook moslima's bij de stad horen, vertelt Fatima. En of haar kinderen ook mogen meedoen, met de groep 'kind op hoverboard'?

Linkeroever

Hier geen levendige presentatie, maar een gemoedelijk gesprek. Jambo is een organisatie voor mensen in de marge. Ze drinken hier koffie en spelen Rummikub. Verstraeten neemt zijn tijd. "Ik wil niemand te kijk zetten, maar wel tonen dat ze erbij horen."

Daar gaat dit werk ook over: onze natuurlijke neiging om in de soms overweldigende stad alles en iedereen te categoriseren. De manier waarop we elkaar zien en de taal die we daarvoor gebruiken. Want jawel, het stereotype van de patser-Marokkanen met hun dikke auto's heeft hij ook met die woorden gevraagd.

Er zit een spanning op dit defilé met al zijn clichés: een feestelijke samenkomst van de bewoners van de stad, maar ook een confrontatie met het onvermogen om met die diversiteit om te gaan. "Ik voelde schroom om de chique vrouwen met SUV's te vragen, maar voor hen is die auto vanzelfsprekend. En ik kan met verschillende groepen meelopen, maar die vrouwen zullen mij snel bij de 'culturo's met lang haar' plaatsen. Ons beeld op straat is altijd eendimensionaal."

Op zijn laptop toont hij een ingewikkeld excellbestand: bijna duizend namen en telefoonnummers van mensen die wel, misschien of wellicht niet komen. Bussen die worden ingelegd. Organisaties die nog gemobiliseerd moeten worden. "Mijn dagen zijn gevuld met overwinningen en teleurstellingen."

"Maar dan, na zaterdag," zegt iemand van Jambo, "dan is het allemaal voorbij?" Verstraeten krijgt er tranen van in zijn ogen. "Maar het is goed dat het gaat gebeuren, en dat het dan voorbij is. Iets maken in een atelier is te veilig. Hier zet ik iets op het spel."

Thomas Verstraeten.Beeld Joris Casaer

Merksem

Als een gek en met wind tegen trapt Verstraeten naar Merksem, waar veertig mensen van Open School op hem wachten. Nahijgend brengt hij opnieuw zijn presentatie. Zijn publiek, mensen die Nederlands leren, moet lachen wanneer ze op zijn powerpoint de zak van de Aldi herkennen. En hij heeft nog mensen nodig die wandelend naar hun telefoon kijken.

"Voor de parade eten we samen een warme maaltijd. Eén menu voor iedereen. Koosjer, halal en vegetarisch." Het inschrijvingsformulier gaat rond. Hij laadt op de binnenkoer nog even zijn gsm op, en pleegt nog wat telefoontjes.

Meir

Te vroeg voor de afspraak op de brandweerkazerne - Verstraeten heeft elke Antwerpse kazerne minstens een keer bezocht maar komt nog wat brandweerlui tekort - fietst hij nog even de Meir over op zoek naar die straatmuzikant die hij er zeker bij wil.

"Ik heb extreme dagen gehad: van de Antwerp-supporters naar een Senegalese avond, van een receptie bij de Antwerp Management School meteen naar de Free Clinic." Een medewerker grapte dat wellicht niemand vandaag zo'n netwerk heeft als Verstraeten. "De stad heeft alvast veel meer diepte gekregen."

In de kazerne wordt hij beleefd aanhoord, maar in een stoet lopen, zullen ze niet doen. Wat als het zaterdag mislukt? "We kunnen maar een keer repeteren en het zijn geen Chinese soldaten. Goed mogelijk dat de precaire groepen, die van dag tot dag leven, niet opdagen. Maar dat hoort er nu eenmaal bij en ik vind dat wel schoon."

Hij is eigenlijk een controlefreak, zegt Verstraeten. En als hij erover nadenkt, slaat de angst hem om het hart. "Maar dit is oncontroleerbaar. Zodra de parade vertrekt, heb ik het niet meer in de hand."

De optocht van mannen, vrouwen en diegenen die vanuit de verte op vliegen lijken.

20 mei om 22u op Linkeroever. Kaarten via desingel.be. ATV zendt de parade live uit

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234