Maandag 24/01/2022

Zapatisten zweren de gewapende strijd af

Brussel / Mexico-stad

Reuters / Eigen berichtgeving

De zapatisten ruilen de gewapende strijd voor de politiek. Die nieuwe koers hebben ze, niet helemaal onverwacht, voor een halfleeg Mexicaans parlement voorgesteld. Dat zou eerstdaags een wetsvoorstel van president Fox voorgeschoteld moeten krijgen. Bedoeling: de autonomie van de indianen vergroten. Maar het is zeer de vraag of er daadwerkelijk een wet uit voortvloeit. Velen binnen Fox' meerderheidspartij PAN zijn niet happig om te onderhandelen met een gemaskerde partner.

De ontvangst van de zapatisten woensdag in het parlement was uitzonderlijk, want doorgaans voorbehouden aan presidenten, ministers of buitenlandse staatshoofden. Grote aanstichter van het gebaar van verzoening was nieuwbakken president Vicente Fox, die van de toenadering tot de zapatisten en hun leider subcomandante Marcos een belangrijk thema maakte in zijn verkiezingscampagne en er met zijn Nationale Actiepartij in slaagde de zeventigjarige hegemonie van de Institutionele Revolutionaire Partij (PRI) te doorbreken. Hijzelf was het die de voorbije twee weken de gesprekken leidde met de zapatisten, na hun mars van drieduizend kilometer vanuit hun schuilplaats in de jungle van de zuidelijke provincie Las Chiapas. En het was ook Fox die meteen na zijn verkiezing tot president een sinds '96 in de koelkast gestopt wetsvoorstel over een grotere autonomie voor de indianen weer naar het parlement stuurde.

Fox was er woensdag niet bij in het parlement, wegens niet uitgenodigd. Maar dé grote afwezige was subcomandante Marcos, sinds het begin van de zapatistenopstand in januari '94 de grote roerganger van de rebellen. In zijn plaats betrad onder meer comandante Esther het spreekgestoelte, een gemaskerde indianenvrouw die kwam aankondigen dat de zapatisten vanaf nu voor de politiek kiezen en de gewapende strijd laten varen. "Subcomandante Marcos is wat hij is", voegde ze daaraan toe. "Wij zijn de leiders." Van Marcos wordt algemeen aangenomen dat hij géén indiaan is, maar een blanke universiteitsprofessor.

Na afloop van de zitting, waarin de indianen - 10 procent van de bevolking - ruimere rechten voor hun bevolkingsgroep kwamen bepleiten, was Marcos wel prominent aanwezig. "We gaan niet met lege handen terug naar Chiapas", zei hij net voor de terugtocht. "De mobilisatie is beëindigd." Marcos kon zich verzoenen met de toegevingen van president Fox: de vrijlating van alle gevangen gehouden zapatisten en de terugtrekking van het leger uit zeven militaire bases in Chiapas. Marcos beloofde van zijn kant dat de zapatisten de vrijgekomen stellingen niet zouden innemen. "Een belangrijke aankondiging", noemde de gouverneur van Las Chiapas, Pablo Salazar, dat. "Want andere indianenvolkeren waren bang dat de bezetting door het leger vervangen zou worden door een bezetting door de zapatisten."

De euforie die de doortocht van de zapatisten in het parlement begeleidde, betekent niet dat het probleem van Las Chiapas van de baan is. Binnen zijn eigen partij PAN stoot president Fox op behoorlijk wat weerstand. PAN stemde zelfs, ondanks de wenk van Fox, tegen de ontvangst in het parlement omdat de meeste parlementsleden niet met een gemaskerde gesprekspartner wensen te onderhandelen. Velen stuurden woensdag hun kat, vandaar het halflege parlement. Bovendien is het op dit ogenblik allerminst duidelijk wanneer het wetsvoorstel over ruimere autonomie besproken zal worden. Het is maar de vraag of het ooit besproken wordt, ook al is de goedkeuring voor de rebellen de absolute voorwaarde tot verdere vredesgesprekken. Evenmin is duidelijk of de demarche van de conservatieve grootgrondbezitter Fox verder reikt dan symboliek. Over zijn engagement tegenover andere indianenstammen in deelstaten als Oaxaca, Guerrero of Michoacan zwijgt hij voorlopig in alle talen. (FL)

Subcomandante Marcos: 'De mobilisatie is beëindigd'

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234