Zondag 17/01/2021

Zapatero haalt Spanje terug uit Irak

'Natuurlijk', zei Spanjes toekomstige premier Zapatero toen hij gisteren de vraag kreeg of Spanje zich uit Irak terugtrekt. De machtswisseling in La Moncloa zal meteen verregaande gevolgen hebben, ook op internationaal vlak.

Madrid

Van onze correspondent

Rudy Pieters

'Genieten op een beheerste manier. Morgen moet er hard gewerkt worden voor dit land, voor Spanje." Langer was Zapatero's toespraak niet zondagavond, toen hij voor de duizenden vlaggen zwaaiende militanten verscheen die voor het PSOE-hoofdkwartier in de Calle Ferraz waren samengestroomd. De nieuwe premier had nochtans een zeer duidelijke overwinning behaald, maar na 11 maart was er geen reden tot feesten, was zijn boodschap. Zijn eerste woorden, die hij kort voordien binnen in het partijgebouw tot het land had gericht, waren voor de slachtoffers en de families van de slachtoffers van de treinaanslagen donderdag. Hij vroeg meteen een minuut stilte. Nadien feliciteerde hij zijn conservatieve tegenstander, Mariano Rajoy, "een waardig rivaal", en stak een hand uit om samen te werken "in zaken van staatsbelang".

Bescheidenheid en dialoog, het waren de sleutelwoorden in de eerste toespraken en interviews van José Luis Rodríguez Zapatero. En tegelijk doortastendheid. Gisteren kondigde hij meteen aan dat Spanje zijn 1.300 soldaten onverwijld uit Irak terugtrekt, zoals hij ook in zijn campagne had aangekondigd. Zapatero wil de terugtrekking voor eind juni, maar niet nadat hij eerst met de andere betrokken landen heeft overlegd. Alleen "nieuwe elementen" konden de timing nog wijzigen, maar gisteren zag hij alvast nog geen nieuwe elementen. In hetzelfde verband is Zapatero van plan de banden met de andere Europese landen nauwer aan te halen en niet langer steeds bij de Amerikanen aan te kloppen, zoals Aznar heeft gedaan.

Zapatero, wiens partij nu 164 van de 350 zetels heeft (39 meer dan in 2000), is van plan een minderheidsregering te vormen, met enkel socialisten dus, evenveel mannen als vrouwen, beloofde hij gisteren. De komende weken moet Zapatero op zoek naar steun bij de kleine partijen. In principe zijn er vier kandidaten. De communistisch geïnspireerde IU ligt voor de hand, maar viel van 9 naar 5 zetels terug, wat volgens IU-coördinator Gaspar Llamazares aan de concentratie van links rond Zapatero te wijten is. De drie andere kandidaten zijn nationalistisch van signatuur: het centrumrechtse PNV in Baskenland, dat met 7 zetels status-quo bleef, het centrumrechtse CiU in Catalonië, dat van 15 naar 10 zetels zakte, en het linkse ERC, dat van 1 naar 8 zetels sprong en zo ineens de vierde partij van het land werd. De Catalaanse socialisten vormen sinds kort een regionale coalitie met dit Esquerra Republicana de Catalunya (ERC), maar nationaal ligt dat minder voor de hand, aangezien enkele rode kopstukken het bijzonder moeilijk hebben met de geheime gesprekken die ERC-leider Carod-Rovira onlangs met de Eta voerde.

Spanjes toekomstige premier verklaarde gisteren nog dat hij altijd in de overwinning heeft geloofd, ondanks de opiniepeilingen die Rajoy steevast een comfortabele winst voorspelden, en zelfs een herhaling van de absolute meerderheid mogelijk achten voor PP. Opiniepeilingbureaus maakten zondagavond bekend dat Zapatero de laatste dagen, nog voor de aanslagen, de achterstand op Rajoy sterk aan het inlopen was.

José Luis Rodríguez Zapatero kreeg zondag de overweldigende steun van de Spaanse bevolking. Zijn partij haalde 10,9 miljoen van de 25,8 miljoen stemmen (42 procent), 2 miljoen meer dan vier jaar geleden. In het post-Franco-tijdperk heeft geen enkele partij ooit zoveel stemmen vergaard. Het leverde evenwel geen absolute meerderheid op. De Partido Popular haalde in 2000 wel een absolute meerderheid maar door de relatief lage opkomst had ze daar 'slechts' 10,3 miljoen stemmen voor nodig. De PP raakte zondag 700.000 kiezers (35 zetels) kwijt. Nooit eerder werd een regerende partij zo zwaar afgestraft.

Nieuwe premier wil met minderheidsregering banden met Europa aanhalen

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234