Zaterdag 25/09/2021

Zanger Dave Gahan

'Ik heb nog altijd

een gat in mijn hart'

Er is een periode geweest dat Depeche Mode werd weggehoond als een kappersgroep, maar die tijd lijkt voorbij. Vandaag behoort het trio tot het selecte clubje van bands die al bijna dertig jaar aan de top staan. Met 45 hitsingles, 100 miljoen verkochte platen en straks een eerste stadiontournee, die Depeche Mode ook naar TW Classic brengt. Zanger Dave Gahan: 'We hebben onze plaats in de geschiedenis verdiend.'

DOOR BART STEENHAUT

Zesenveertig is hij inmiddels, maar dat zou je hem niet nageven. Zéker niet als je bedenkt dat Dave Gahan drie zelfmoordpogingen achter de rug heeft en ooit drie minuten dood werd verklaard na een overdosis cocaïne en heroïne, tot zijn hart totaal onverwachts opnieuw begon te kloppen. De man die ik vandaag de hand schud ziet er niet alleen kerngezond uit, hij blijkt ook - in tegenstelling tot onze vorige ontmoeting - ontzettend goed geluimd. Gahan ontvangt me in Londen en - zo zegt hij later - kijkt ernaar uit om overmorgen terug naar New York te vliegen om zijn gezin terug te zien. Hij straalt energie uit, en als hij hoort dat ik helemaal vanuit België gekomen ben, haalt hij spontaan herinneringen op aan zijn laatste optreden in Vorst Nationaal. "Anton Corbijn heeft daar een foto genomen die in mijn studio aan de muur hangt. Dat optreden was een keerpunt voor mij, ook al omdat ik toen de baan op was met een soloplaat die het in België buitengewoon goed heeft gedaan. Ik vond in mijn eentje toeren trouwens heel ontspannend. Een heel contrast met Depeche Mode: dat is een enorme machine die in gang wordt gezet. Al vind ik wel dat we nog steeds groeien. Niet meer met enorme sprongen, zoals in het begin van onze carrière. We nemen babystapjes, inmiddels. Maar wel in de goede richting."

Als Gahan - zoals vandaag - zijn dagje heeft kan je hem quasi alles vragen. Dan is de zanger recht voor de raap en gaat hij geen onderwerp uit de weg. Verfrissend, maar, zo beklemtoont Gahan zelf, ook een goede weergave van hoe hij in elkaar zit. "Ik ben van nature nogal direct. Het leven is te kort om je voortdurend achter van alles en nog wat te verbergen. Ik vind: zeg wat je te zeggen hebt, en doe het snel. En zo ga ik ook te werk wanneer ik een nummer schrijf. Sommige mensen identificeren zich daarmee, anderen luisteren gewoon naar onze muziek om geëntertaind te worden. Voor beide opties valt iets te zeggen, maar voor mij blijft elke song toch vooral een zoektocht naar mezelf."

Je bent altijd het gezicht van de groep geweest, maar dit is pas de tweede cd van Depeche Mode waar je ook nummers voor levert. Heb je door autobiografische songs te schrijven facetten van je persoonlijkheid ontdekt waar je voordien niet eens het bestaan van had vermoed?

"Een interessante vraag, maar wel een hele moeilijke. (denkt lang na) Dat moet haast wel, hé? Nu, ik heb eigenlijk altijd al geschreven. Niet noodzakelijk songs, weliswaar. Ik hield wel dagboeken bij waar ik persoonlijke dingen in noteerde. Verhalen, woorden, bedenkingen... Alleen: het idee om die tot songs om te plooien en vervolgens aan de buitenwereld prijs te geven... Daar was ik tien jaar geleden nog niet klaar voor. Ik zou dat nooit gedurfd hebben, toen."

Omdat je dan gedwongen wordt om je heel kwetsbaar op te stellen?

"Ja. Terwijl net dát me daar het meest in aantrekt: dat je anderen een blik gunt in het diepste van je zijn. Zonder aan zelfcensuur te doen en me mooier voor te stellen dan ik werkelijk ben. Ik laat zien wie de mens achter de zanger is, dus ik toon mijn twijfels. Mijn onvolmaaktheden, ook. Ik toon mezelf als iemand die soms met zijn vol aangezicht tegen een muur oploopt, het uitschreeuwt van de pijn, maar achteraf toch weer overeind krabbelt en opnieuw rechtop staat. Dat is het verhaal van mijn leven, eigenlijk. Ik heb nooit voor de gemakkelijkste weg gekozen, en ik besef dat me dat een paar keer op de rand van de afgrond heeft gebracht. Maar ik heb het overleefd, en de laatste jaren is mijn leven enorm veranderd. Ik heb verantwoordelijkheden nu. Een vrouw. Kinderen om voor te zorgen. Mensen die ik ontzettend graag zie, en waarvan ik weet dat die liefde wederzijds is. Dus nu tracht ik vooral positieve dingen te doen, in plaats van destructief te zijn. Pas op: een deel van mijn karakter lonkt nog steeds naar de donkere, macabere levensstijl van vroeger. En de drang naar drugs blijft ook. Het beest is er nog steeds op uit om me te grazen te nemen."

Nog steeds? Je bent inmiddels bijna vijftien jaar afgekickt, toch?

"Ja, maar dat gaat nooit over. Het komt er dus op aan de demon een mes in de rug te steken voor hij hetzelfde bij mij kan doen. Als je opgroeit in een voorstadje van Londen leef je voortdurend met het idee dat er altijd wel iemand achter een muurtje kan staan om je in elkaar te slaan. En zo ging het ook op school. Als je een beetje anders was werd je algauw een makkelijk doelwit. Ik droeg opvallende kleren, was enorm met mode bezig, en dus zagen de oudere kerels me als een voor de hand liggend slachtoffer."

Je teksten zijn vaak een beetje cynisch, terwijl je strikt genomen alles hebt om gelukkig te zijn: geld zat, een mooi gezin, en een buitengewoon succesvolle carrière. Zelfs je soloplaten verkopen goed. En toch niet tevreden.

"Dat is waar, ja. Ik word er niet vrolijk van om het zo luidop toe te geven, maar het valt me erg moeilijk om gelukkig te zijn. Voor sommige mensen volstaat het om veel geld te hebben en te genieten van alles wat het leven te bieden heeft. Maar ik heb nog steeds een gat in mijn hart dat gevuld moet worden. Een leegte waar ik niet omheen kan. Dan speelt het geen rol hoeveel geld je hebt. Er is ook niemand die dat gemis in mijn plaats ongedaan kan maken. Dat moet ik zelf doen. Dat is wat drugs voor je doen, hé? Dat gat tijdelijk vullen."

Je bent ooit drie minuten dood verklaard nadat je een overdosis had genomen, dus ik stel de vraag maar omdat je goed geplaatst bent om er een antwoord op te geven: hoe voelt het om te sterven?

"Als ik vandaag op die periode terugblik, heb ik eerlijk gezegd de indruk dat ik al lang dood was voor ik die overdosis innam. Want de jaren daarvoor had ik mijn ziel al aan de duivel verkocht, hadden de drugs mijn emoties verdoofd. Net daarom ben ik blij dat ik hier nu nog zit. Want vandaag ontken ik mijn talent niet meer. En ik geniet meer van het leven, terwijl ik er vroeger lang de draak mee heb gestoken."

Maar weet je nog hoe het fysiek voelde toen, na dat fatale shot, alle leven uit je lichaam stroomde?

"Niet echt, neen. Het enige wat ik me nog herinner, is dat ik in die ziekenwagen besefte dat ik een foute beslissing had genomen. Dat ik nog niet klaar was om het licht uit te doen. Het is me een raadsel waar die lust for life plots vandaan kwam, maar ik ben er wel mee door het oog van de naald gekropen. Daar ben ik blij om, want momenteel maak ik de mooiste jaren van mijn leven mee, en ik had ze niet willen missen. Vroeger kon ik het niet opbrengen om andere mensen aandacht te geven, terwijl ik er nu net van geniet om dat wél te doen. En daar krijg ik ook ontzettend veel voor terug. Weet je wat het ook is? Door ouder te worden merk ik dat de weg alsmaar smaller wordt. Er valt veel ballast weg, en ik zie dat het leven ook best komisch kan zijn. Kijk naar de economie, momenteel. Het lijkt wel of de wereld zich klaarmaakt om ten onder te gaan."

En dat vind je grappig?

"Ik heb geen keuze. Je moét er om lachen, want als je dat niet doet en je de ernst van de realiteit tot je laat doordringen, raak je verlamd. Dan zit je van 's ochtends tot 's avonds in een hoekje te huilen en doe je niets meer. In die zin ben ik dankbaar voor de positie waar ik me nu in bevind. Ik mag creatief zijn en verdien daar ontzettend goed mijn brood mee. Maar dat wil niet zeggen dat ik geen problemen heb, niet af en toe worstel met mijn bestaan. Er zijn momenten dat alles meezit, en ik me ronduit fantastisch voel. Maar net zo vaak staat de dag me tegen. Om je een idee te geven. De voorbije weken heb ik journalisten uit de hele wereld over de vloer gekregen, en dat gaat ten koste van mijn kinderen. Ik raak dus stilaan op het punt dat ik me begin af te vragen waarom ik mezelf zo hoognodig hoef uit te leggen."

En? Wat denk je?

"Het juiste antwoord is: omdat ik ontzettend in onze muziek geloof. (lacht) Dus probeer ik zo goed en zo kwaad als het kan te genieten. Get the car started and enjoy the ride."

Heeft het ook geen nadelen om veel geld te hebben? Als je morgen naar Bora Bora wil verhuizen, kost dat geen enkele moeite. Zin om op wereldreis te gaan? Dat wordt geregeld. Een buitenverblijf op de Maldiven? Geen probleem. Kortom: wat blijft er nog over om van te dromen als alles binnen handbereik ligt?

"De essentie van je vraag klopt: het mooie van sommige dromen is dat ze quasi onbereikbaar zijn. Maar kijk: gisteren had ik nog een lange discussie met mijn manager over de opnamestudio die ik heb in New York. Een dure studio. En aangezien we nu met Depeche Mode op tournee gaan zal ik daar het eerstvolgend jaar wellicht geen stap binnen zetten. Daar voel ik me dan gruwelijk schuldig over, omdat het zoveel geld kost. Louter economisch gezien moet ik hem dus verkopen, maar ik hou van die plek. Ik heb er een solo-cd opgenomen, en de songs die ik aan de laatste twee Depeche Mode-platen heb bijgedragen zijn daar ook tot stand gekomen. Het is dus een plek waar inmiddels wat herinneringen aan vasthangen. Alleen: dat ding kost me 12.000 dollar per maand. Dat is een boel geld. Dus het is een luxe om desondanks toch te kunnen zeggen: nee, ik wil die studio houden. Ik nodig wat bevriende muzikanten uit, en het enige wat ze in ruil moeten doen is mijn plant water geven. Ik heb 'm al jaren, en ben er nogal aan gehecht, namelijk."

Niettemin: 12.000 dollar per maand om een kamerplant in leven te houden lijkt me toch wat extreem.

"Ja, goed. Ik besef heus wel dat ik in een luxepositie zit en daar ga ik ook niet licht overheen. Maar ik wil mijn financiële vrijheid gebruiken om iets positiefs, iets creatiefs te doen. Ik ben een workaholic. Het zit gewoon niet in me om op de Maldiven een maand op het strand te liggen bijbruinen. Een paar dagen niksen lukt nog wel, als mijn familie er bij is. Maar nadien begin ik toch algauw rusteloos te worden, wil ik weer iets om handen hebben."

Hoe ziet een gewone dag in het leven van Dave Gahan eruit?

"Die verschilt wellicht niet zo gek veel van de jouwe. Ik spreek af met vrienden, zorg voor mijn gezin en ga naar de film. En mijn zoon speelt basketbal, dus in de mate van het mogelijke ga ik naar zijn wedstrijden kijken. Daar beleef ik zelf trouwens ook veel plezier aan. 's Ochtends breng ik de kinderen naar school, en in de namiddag pik ik ze weer op. Dat is trouwens het grootste voordeel van in New York wonen, vind ik: ook als gezicht van een bekende popgroep kan je er heel gemakkelijk anoniem zijn. Niemand heeft er een boodschap aan wie je bent of wat je doet."

Depeche Mode behoort - samen met U2, Metallica, R.E.M. en de Red Hot Chili Peppers - tot het selecte gezelschap van bands die in de jaren tachtig wereldwijd doorbraken, en een kwarteeuw later nog steeds aan de top staan. Zoeken jullie elkaar soms op? Uiteindelijk zijn dat de enige mensen die een soortgelijk leven hebben, en op dezelfde ervaringen kunnen terugblikken.

"Wat we met elkaar gemeen hebben is dat we ontzettend veel werk hebben verzet om te geraken waar we nu staan. En de essentie van het verhaal is: only the strong survive. Het spel wordt heel hard gespeeld in de muziekindustrie, en als je wil spelen moet je tot het uiterste durven gaan. Al de bands die je opsomt maken consistent goeie platen, hebben een sterke livereputatie en overleven de modes van het moment. Dat bindt ons meer dan dat we karakterieel veel met elkaar gemeen zouden hebben. Beethoven en Mozart zijn beiden zeer succesvolle klassieke componisten, maar het zou een beetje simplistisch zijn om op basis daarvan te veronderstellen dat ze ook hetzelfde type mens waren."

In de schilderkunst zie je dat anders wel eens: artiesten uit dezelfde generatie die zich in dezelfde kringen ophouden en samen een scene, een beweging vormen.

"Mja. We delen alleszins een onderling respect dat veel verder gaat dan de songs alleen. Want al die muzikanten hebben net als ik een aanzienlijk deel van hun leven in hun band geïnvesteerd. Natuurlijk: daar staat een beloning tegenover. Geld, succes, respect... Maar in de loop der jaren zijn er altijd spanningen en dingen die fout lopen. Zowel binnen de groep als erbuiten. Ik heb zelf een paar keer héél hard op mijn tanden moeten bijten om niét op te stappen, maar uiteindelijk bleek de nieuwsgierigheid om te zien wat er nog allemaal zou gebeuren als we zouden samenblijven net iets groter. En geloof me: het is een zegen om creatief bezig te kunnen blijven, net zoals ik het nog steeds een voorrecht vind om mijn leven ten dienste van de muziek te mogen stellen."

Valt het je makkelijk om een evenwicht te vinden tussen het in stand houden van een wereldwijd succesvolle groep, en anderzijds het uitbouwen van een stabiel privéleven?

"Dat is de grootste uitdaging van allemaal, natuurlijk. Zéker als we weer een jaar op tournee vertrekken. En deze plaat hebben we deels in New York opgenomen omdat ik het niet zag zitten om zolang van huis weg te zijn. Martin woont in Santa Barbara, dus die wilde ook graag bij hem in de buurt opnemen, en 'Fletch' miste zijn gezin ook. Maar Martin en ik zijn de creatieve spil van de groep, dus onze mening woog nét iets harder door. (lacht) Ik was gelukkig dat ik mijn kinderen niet hoefde te missen. Ik put er ook enorm veel energie uit om tijd met hen door te brengen. Meer dan ik onder woorden kan brengen, eigenlijk. (denkt na) Dat evenwicht tussen groep en gezin leer je met vallen en opstaan. Ik weet hoe het voelt om je eigen huwelijk te zien stranden, en in het verleden heb ik mijn deel aan ruzies uitgevochten. Ik ben zelfs de verdovende middelen ingevlucht. Omdat ik er niet in slaagde alles tegelijk te doen. Nu weet ik dat dat niet kan, dat er altijd één van de twee bij inschiet. Nu komt mijn gezin op de eerste plaats. Als daar niet alles goed zit, kan ik me onmogelijk op Depeche Mode toeleggen. Dan zou ik er trouwens ook de zin niet van inzien."

Ik heb je inmiddels al een keer of twintig live gezien, en het blijft me verbazen hoe zelfverzekerd je op het podium staat. Als je goed in je vel zit kan ik me daar wel wat bij voorstellen, maar ook toen je leven aan scherven lag en je compleet onder de heroïne zat, was daar tijdens de concerten niets van te merken.

"Ik wilde gewoon een zo goed mogelijke indruk maken op het publiek, dat er vaak een dagreis op had zitten om ons aan het werk te zien. Het klopt dat ik mezelf een paar keer in mijn leven tot het uiterste heb gedreven. Het zou hypocriet zijn om dat te ontkennen. Maar de laatste vijftien jaar ben ik weer in balans, en dat heeft van mij een betere zanger gemaakt. Ik ga nog altijd op zoek naar die plek waar het pijn doet. Dat zal wellicht altijd zo blijven. Maar op het podium kan ik mijn demonen bezweren. Al de liefde, al de pijn, al het afzien... dat komt allemaal boven eens ik op dat podium tegenover die enorme mensenzee sta. Vroeger kon ik mentaal helemaal aan de grond zitten, maar die twee uur op het podium gaven me toch de kracht om mezelf op te rapen, overeind te krabbelen om met de borst vooruit een echte frontman te zijn."

Hoe kwam dat, denk je?

"Dat was voor een groot deel de inbreng van de fans. Als je op het podium de liefde van een paar tienduizend mensen in ontvangst neemt, voel je je veilig. En sterk. Dan durf je je volledig te geven omdat je weet dat niemand je uit zal lachen. Er komen zoveel emoties tegelijk los, en ze zijn allemaal om te intenser. Je moet al héél stevig in je schoenen staan om je daar niet door te laten meeslepen. Dat maakt het ook elke keer zo slopend. Na een concert ben ik zeker een paar kilo kwijt."

Maar een halfuur na die massale liefdesverklaring zit je alleen in je kleedkamer. Is dat mentaal wel gezond, de drastische overgang tussen die twee extremen?

"Ik moet ook echt even alleen zijn, achteraf. Om te verwerken wat ik net heb meegemaakt. Het maakt niet uit of ik voor vijftig mensen sta, of voor vijftigduizend. Ik geniet ervan om me over te geven ten overstaan van een publiek. Daar geniét ik ook echt van. Dat is trouwens de reden waarom de mensen voor het podium zo heftig reageren, denk ik."

Wat vind je zelf de grootste bijdrage van Depeche Mode aan de popmuziek?

"We hebben het idee van wat popmuziek is in vraag gesteld. Toen wij begonnen had je eigenlijk alleen gitaargroepen. Onder invloed van Kraftwerk hebben we dat instrumentarium uitgebreid met keyboards, synthesizers en drumcomputers. Ook de manier waarop we op het podium stonden - met één frontman vooraan en een rij mannetjes met synthesizers erachter - week heel erg af van het beeld dat tot dan toe van een liveconcert bestond. We zochten gewoon naar een andere manier om onze ideeën over te brengen."

Hoe langer Depeche Mode bestaat, hoe meer het respect voor jullie toeneemt. Hoe komt dat, denk je? Ik herinner me tijden dat jullie door de zogenaamde 'kenners' consequent werden weggehoond.

"Na een aantal jaren konden ze ons gewoon niet meer negeren. En inmiddels hebben we een enorm repertoire om op terug te vallen, en heeft iedereen gezien dat we op een integere manier met muziek bezig zijn. Het werk is het enige wat overblijft. Het enige wat télt ook. Vandaag krijgen groepen de tijd niet meer om zich te ontwikkelen. Ze moeten er vanaf dag één staan. Zonde. Omdat het de popmuziek op lange termijn sterieler maakt. Een artiest moet kunnen zoeken. Op zijn gezicht gaan, soms. Om achteraf, getekend door die ervaringen, zijn beste werk te maken." n

INFO Sounds Of The Universe verschijnt op 20 april bij Mute/EMI. Op zaterdag 20 juni is Depeche Mode de topact op TW Classic.

De laatste 15 jaar ben ik weer in balans en dat heeft van mij een betere zanger gemaakt. Op het podium kan ik mijn demonen bezweren. Al de liefde, al de pijn, al het afzien

Ik ben een workaholic. Het zit niet in me om op

de Maldiven een maand op het strand te liggen

bijbruinen

De drang naar drugs blijft, ook al ben ik al vijftien jaar clean. Het beest is er nog steeds op uit om me te grazen te nemen, dus het komt erop aan hem een mes in de rug te steken voor hij dat bij mij kan doen

Trio

De drie huidige bandleden van Depeche Mode, van links naar rechts: Martin Gore, Dave Gahan en Andrew Fletcher.

Bijdrage

Over de bijdrage van Depeche Mode aan de popmuziek zegt Gahan: 'Toen wij begonnen had je eigenlijk alleen gitaargroepen. Onder invloed van Kraftwerk hebben we dat instrumentarium uitgebreid met keyboards, synthesizers en drumcomputers.'

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234