Dinsdag 19/01/2021

Verkiezingen VS

Zal Trump zelfs de dieprode mormonenstaat Utah verliezen? De kans bestaat

Een man wandelt voorbij de Salt Lake Temple, de hoofdkerk van de mormonen in Salt Lake City.Beeld AP

Meer dan 50 jaar geleden is het dat een Republikeinse presidentskandidaat er niét kon winnen. De partijtrouw is groot in het diepreligieuze Utah in het westen van de VS. Toch kan 2016 anders zijn dan alle andere jaren. De mormonen, die een groot deel van het electoraat uitmaken, willen hoegenaamd niets weten van Donald Trump. Nieuwe peilingen tonen aan dat verlies voor de Republikeinen er dik in zit.

De gouverneur is Republikeins, de twee senatoren zijn Republikeins, de vier afgevaardigden in het Huis zijn Republikeins, en Republikeins presidentskandidaat Mitt Romney, zelf mormoon, behaalde hier in 2012 meer dan 72 procent. Dieprood is het minste wat er over Utah te zeggen valt. De Beehive State, die u wellicht kent van hoofdstad Salt Lake City, de mormonen en het prachtige Bryce Canyon National Park, stemde in 1964 voor het laatst op een Democratische presidentskandidaat. In geen tientallen jaren nam een Democratische kandidaat de moeite om hier campagne te komen voeren. Een verloren zaak, heette het.

Tot deze zomer, toen Hillary Clintons team besliste om toch maar een kantoor te openen in Salt Lake City. Volgens critici toen nog tegen beter weten in, maar sinds vorige week vrijdag kan de beslissing wel eens de juiste geweest zijn. De video uit 2005 waarin Donald Trump zonder veel blikken of blozen bijzonder neerbuigend over vrouwen spreekt, zette bijzonder kwaad bloed in Utah. Gouverneur Gary Herbert, senator Mike Lee, volksvertegenwoordiger Jason Chaffetz, allemaal trokken ze hun steun voor Trump terug. 

Utah.Beeld National Atlas

"Trump, zet een stap opzij"

De beelden zetten de populaire lokale krant Deseret News, oudste krant van de staat en eigendom van de mormoonse Kerk, aan om te breken met de 80 jaar durende traditie om zich niet te moeien in politieke kwesties. "We staan liever vóór iets dan tegen iets", zo schreef de krant in het editoriaal van afgelopen zaterdag. "Maar dit is een van die zelfdzame momenten om duidelijk stelling in te nemen tegen het populisme, de vrouwenhaat, het narcisme en het latente despotisme dat de Trump-campagne heeft geïnfecteerd. Wij hopen op een gunstigere toekomst voor vrijheid, vooruitgang en vrede voor dit land. Daarom roepen wij Donald Trump op om een stap opzij te zetten in zijn strijd om het Amerikaanse presidentschap."

Donald Trump.Beeld Photo News

Rechtlijnig zijn ze hier dus wel, in de staat waar meer dan 55 procent van de inwoners de mormoonse religie aanhangt. Vooral Trumps gedrag tegenover vrouwen, maar ook zijn standpunt rond immigratie en moslims, valt er slecht. De mormonen werden in het verleden zelf jarenlang vervolgd en zochten als migranten hun heil in het diepe westen van de Verenigde Staten. 

De inwoners van Utah staan vandaag de dag dan ook nog altijd significant positiever tegenover vluchtelingen dan in vele andere Republikeins-gezinde staten. Trumps onpopulariteit bleek al tijdens de voorverkiezingen, toen hij amper 14 procent behaalde tegenover 70 procent door Ted Cruz. In september bleek dat 48 procent van de geregistreerde kiezers in Utah zichzelf Republikeins noemen, tegenover 61 procent vier jaar geleden.

Virtueel gelijkspel

Maar het is pas sinds het opduiken van de video afgelopen vrijdag dat het hek van de dam lijkt. Een peiling die afgelopen dinsdag werd gepubliceerd, ook al in The Deseret News, zet Trump in een virtueel gelijkspel met Hillary Clinton. Beiden halen volgens de peiling 26 procent van de stemmen binnen en worden met 22 procent bovendien op de hielen gezeten door onafhankelijk kandidaat Evan McMullin. Deze CIA-veteraan, die zelf mormoon is en zijn campagnehoofdkwartier in Utah heeft, stapte in augustus in de presidentsrace als onafhankelijke en afgevaardigde van de 'never Trump'-beweging, een losse groep Republikeinen die zich niet wil neerleggen bij Trump als GOP-kandidaat. 

McMullin voor zijn campagnehoofdkwartier in Salt Lake City.Beeld REUTERS

McMullin kon als kandidaat zonder nationaal campagneplatform (hij staat maar in elf staten op het kiesbiljet) tot nu toe niet veel potten breken, maar wordt in zijn thuisstaat wel steeds bekender. Sinds het opduiken van Trumps video, die voor een piek in het aantal zoekbewegingen in Google zorgde de dag nadien, duikt McMullin steeds meer op in de zoektrends in de staat (zie grafiek). Peilingen wijzen ook uit dat nog niet veel mensen hem kennen, maar dat wie hem wel kent, een veel positiever beeld van hem heeft dan van Trump of Clinton.

Stemmen afsnoepen

Kan McMullin op 8 november dan echt het onmogelijke realiseren? Moeilijk te zeggen. De kans is volgens experts en statistici bijzonder klein, maar Clinton-getrouwen hopen in elk geval dat hij en de kandidaat voor de libertaire partij Gary Johnson, die ook vanuit Utah operereert en in de peilingen tussen de 10 en 15 procent scoort, voldoende stemmen kunnen afsnoepen van Trump. 

Evan McMullin op campagne in Logan, Utah.Beeld AP

Dat zal trouwens voor Clinton ook nodig zijn, want ook zij is hier niet bijster populair. Bij de Democratische voorverkiezingen moest ze met amper 20 procent tegen 80 de duimen leggen tegen Bernie Sanders. Maar Peter Corroon, Democratisch partijvoorzitter in Utah, heeft er vertrouwen in, zo zegt hij tegen The Washington Post. "Waarschijnlijk halen we niet meer dan 30 procent van de stemmen, maar ik denk wel dat dat genoeg zal zijn", aldus Corroon, zelfs voormalig burgemeester van Salt Lake City. 

"Elke keer dat Trump zijn mond opentrekt, wordt het erger. Sommigen zullen naar Hillary overstappen en McMullin en Johnson zullen de andere stemmen verdelen." In het Amerikaanse kiessysteem krijgt een kandidaat die de meeste stemmen haalt in de staat alle kiesmannen van die staat toegewezen, ook al gaat het niet om een absolute meerderheid.

Wat doet Romney?

Vraag is ook wat Mitt Romney, Republikeins kandidaat uit 2012, nog zal doen. Het is een publiek geheim van Romney, die in Utah bijna een heiligenstatus heeft, niets van Trump moet weten en zijn steun voor de miljardair niet wil uitspreken. Zal hij de Utahns adviseren om op 8 november het bolletje achter McMullins naam te kleuren? 

Mitt Romney.Beeld AFP

Bij de gezaghebbende website FiveThirtyEight van statisticus Nate Silver, die er elke vier jaar een sport van maakt de uitslag van de verkiezingen zo precies mogelijk te voorspellen en daar meestal ook in slaagt, wordt er ondertussen ook al gewezen op een bijzonder onwaarschijnlijk, maar daarom niet onmogelijk scenario: McMullin wordt president. 

Hoe? Hij wint in Utah, krijgt zo zes van de 538 stemmen in het Kiescollege en zorgt voor een patstelling waarbij geen van de drie kandidaten Trump, Clinton of McMullin over de drempel van 270 springt. Als dat gebeurt, zo schrijft de grondwet voor, moet het Huis van Afgevaardigden de president aanduiden, waarbij elke van de 50 staten één stem krijgt. McMullin zou op die manier zichzelf kunnen presenteren als alternatief voor Trump, die sowieso al niet goed ligt bij de Republikeinse leden van het Huis van Afgevaardigden. Wordt dat Huis na de verkiezingen bovendien nog altijd gedomineerd door de Republikeinen zoals nu het geval is, dan valt een Evan McMullin als nieuwe bewoner van het Witte Huis plots niet meer uit te sluiten.

Dromen mag, ook voor een mormoon uit Utah.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234