Maandag 16/12/2019

Reportage

"Zal Amerika nu boos zijn?"

Beeld © Dirk-Jan Visser

Het betoog van Israëlisch premier Netanyahu voor het Amerikaanse Congres is uiteraard ook in zijn thuisland bekeken, met gemengde gevoelens. Als het de betrekkingen maar niet schaadt.

Met zijn speech in Washington heeft de Israëlische premier Netanyahu niet alleen de regering-Obama geschoffeerd, maar ook in eigen land grote ergernis gewekt. Kort voor de verkiezingen op 17 maart luidt het verwijt dat hij louter uit is op electoraal gewin. Alsof hij de enige politicus in Israël is die het gevaar van Iran als kernwapenstaat onder ogen ziet.

"Het was een geweldig verhaal, een ijzersterke presentatie. Zoiets slaat aan bij het Amerikaanse publiek. Maar hier zijn de mensen sceptischer", zegt Jonathan Morpurga (30), die de toespraak in Tel Aviv op tv heeft gezien. Hij betwijfelt of het verhaal over het duistere en onbetrouwbare Iran, steunpilaar van terroristische organisaties, indruk zal maken op Amerikaans president Obama.

Stelliger is de 64-jarige Gary, die zijn achternaam niet wil noemen. "Ik denk niet dat Obama zich hierdoor laat beïnvloeden. Netanyahu herhaalt zichzelf", aldus de geboren Israëli die nu in New York woont.

In veel Israëlische media is het optreden op Capitol Hill afgedaan als een ordinaire verkiezingsstunt. Talrijk waren de oproepen in Israël om de speech te annuleren. Netanyahu, die zich eind vorige eeuw al liet toejuichen als 'Bibi, koning van Israël', hield zich doof.

Beeld © Dirk-Jan Visser

Onherstelbare schade

Netanyahu's belangrijkste rivaal en de leider van de Arbeidspartij, Isaac Herzog, maakte er een persoonlijke kwestie van. Herzogs vader, later president van Israël, was kort na de onafhankelijkheid van het land in 1948 als diplomaat nauw betrokken bij de opening van een ambassade in Washington. "Zijn hele leven deed hij zijn uiterste best om de sterke band tussen de VS en Israël te behouden", schreef Herzog junior vorige week in The New York Times. In het opiniestuk uitte hij felle kritiek op Netanyahu. Maar hij voegde eraan toe: "Over één ding zijn we het eens: Israël moet veilig zijn. Geen enkele Israëlische leider zal een nucleair Iran accepteren."

De vele binnenlandse critici van Netanyahu vrezen dat de relatie tussen Israël en zijn belangrijkste bondgenoot, de VS, onherstelbare schade oploopt. De Likoedpartij van Netanyahu maakte voor de verkiezingscampagne een filmpje waarin de partijleider te zien is tijdens een telefoongesprek met het Witte Huis. Cynische commentaren volgden: denkt Netanyahu, indien herkozen, na zijn ongewenste toespraak nog een willig oor te vinden bij Obama?

Zelfs de president van Israël, Reuven Rivlin, viel Netanyahu af. Het staatshoofd bemoeit zich doorgaans niet met de politieke actualiteit - zeker niet in verkiezingstijd. Maar in diplomatieke termen hekelde hij de zelfverklaarde 'historische missie' van Netanyahu in de VS. "We kunnen niet toestaan dat meningsverschillen over de Iraanse nucleaire kwestie de relatie tussen onze landen beschadigen", zegt Rivlin, een partijgenoot van de premier.

Volgens de militaire elite is het al zover. "De huidige politiek betekent een vernietiging van de alliantie met de VS", aldus een verklaring van de eind vorig jaar opgerichte groepering Commandanten voor Israëls veiligheid. Generaal-majoor b.d. Amiran Levin liet optekenen dat Netanyahu aartsvijand Iran zelfs in de kaart speelt. Door de uitnodiging van de Republikeinen te accepteren, heeft de premier de Democraten van zich vervreemd. Daardoor is de Israëlische positie in de VS op het spel gezet. "En een strategisch verzwakt Israël draagt eraan bij dat Iran kernwapens zal verwerven."

De Iraniërs zullen zich in de handen wrijven om de verslechterde verstandhouding tussen de VS en Israël, betoogde een andere generaal. Netanyahu onthield zich van commentaar, maar zijn partij zette de militairen weg als linkse rakkers en naïevelingen. Mocht de sociaaldemocraat Herzog - door Netanyahu bestempeld als slappeling - de nieuwe premier worden, dan ziet hij het als zijn eerste taak om de gehavende betrekkingen met de VS te herstellen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234