Woensdag 11/12/2019

Yves Saint Laurent stak dames in een smoking

1936

Yves Henri Donat Mathieu Saint Laurent wordt op 1 augustus 1936 geboren in Oran, Algerije. Zijn ouders zijn de Elzas ontvlucht onder de Pruisische bezetting. Oran is een chique stad, waar meer Fransen dan Algerijnen wonen. De vrouwen zijn er elegant gekleed, à la Parisienne, met hoeden en handschoenen. Moeder Lucienne aanbidt haar zoon, hij is de prins van het gezin.

Saint Laurent is een opgeschoten, tengere jongen die niet mee voetbalt op school en altijd extreem verzorgd gekleed is. Hoewel hij niet de enige homoseksueel is op het Lycée, ziet hij er wel veel vrouwelijker uit dan de anderen. Hij heeft er moeite mee en voelt zich geïsoleerd, een gevoel dat zijn verdere leven zal beïnvloeden.

Als jongeling ontwerpt hij jurken voor zijn moeder en zussen. Hij maakt mode-illustraties en kostuums en krijgt op zijn vijftiende al een artikel in l'Echo d'Oran.

1954

Saint Laurent vertrekt naar Parijs, waar hij mode gaat studeren aan de school van de Chambre syndicale de la haute couture. Hij houdt het er slechts drie maanden uit. Hij vindt de lessen te traditioneel en leert er niets bij. In een wedstrijd van het Internationaal Wol Secretariaat wint hij de eerste prijs voor een couturejurk. Op het podium mag Karl Lagerfeld de derde prijs in ontvangst nemen. Die zal zijn eeuwige rivaal blijven.

Het talent van Saint Laurent wordt opgemerkt door de hoofdredacteur van Vogue, Michel de Brunhoff. Die is zo onder de indruk dat hij een pak schetsen onder de arm neemt en ze toont aan Christian Dior, op dat ogenblik het monument van de Franse haute couture. Op 20 juni 1955 neemt Dior de jonge Saint Laurent in dienst als assistent. Zijn eerste creatie, een lange zwarte jurk in zijde met een grote witte strik, wordt gefotografeerd door Richard Avedon. Op die foto staat mannequin Dovima tussen twee olifanten, een beeld dat in het collectieve modegeheugen gegrift zal zijn.

1957

Als Christian Dior plots overlijdt in Montecatini komt de piepjonge assistent aan het hoofd van het couturehuis. Hij krijgt uitstel voor zijn legerdienst en maakt zijn eerste collectie, Trapèze. De lijn, met smalle schouders en uitwaaierende rok, breekt volledig met het gangbare zandlopersilhouet en wordt enthousiast onthaald. Saint Laurent wordt op het balkon geroepen, maar de schichtige ontwerper verbergt zich na de show voor zijn klanten.

1958-1960

Saint Laurent tekent zes collecties voor Dior. In 1960 schokt hij de klassieke Diorklanten met zijn Beatcollectie en de eerste zwarte lederen blousons.

Op een diner ontmoet hij Pierre Bergé, die al na de eerste ontmoeting in de ban is van de mysterieuze jongeman.

1960

Saint Laurent ontvangt zijn oproepingsbevel voor het leger en krijgt een zenuwinzinking. Hij wordt opgenomen in Val-de-Grâce, een instelling voor geesteszieken. Hij verblijft er zes maanden en bij zijn terugkeer blijkt zijn plaats bij Dior ingenomen te zijn door Marc Bohan.

1961

Saint Laurent en Pierre Bergé beschuldigen het Diorhuis van contractbreuk en winnen de zaak. Bergé heeft beginkapitaal gezocht en gevonden bij de Amerikaanse bankier J. Mack Robinson om Saint Laurent een eigen modehuis te laten openen. De helft van het atelierpersoneel van Dior komt mee.

In januari 1962 onthult Saint Laurent zijn eerste collectie onder eigen naam in de rue Spontini. Ze wordt op gemengde reacties onthaald. In Time luidt het dat hij "de beste tailleurs sinds Chanel" maakte. Basisstukken van zijn now look zijn onder meer de caban en de marinière.

1964

André Courrèges presenteert zijn volledig witte, spacy collectie. Dit 'evenement van het jaar' dreigt dat van Saint Laurent te overschaduwen en hij krijgt slechte kritieken op zijn wintercollectie. Hij lanceert het parfum Y.

1965

Zijn populariteit wordt hersteld met de triomfantelijke ontvangst van zijn Mondriaanjurken. De kostuums die hij ontwerpt voor Catherine Deneuve in Belle de jour van Luis Buñuel worden het begin van een lange samenwerking en vriendschap.

1966

Saint Laurent ontmoet Andy Warhol. Hij raakt ook bevriend met de androgyne Betty Catroux - "mijn spiegelbeeld" - en met Talitha Getty, de "gipsy miljardair". Zij gaan tot de vaste entourage van Yves & Pierre behoren. De vrouwen zullen zijn muzen blijven.

In zijn voorjaarscollectie toont hij voor het eerst een vrouw in smoking, iets wat later zijn signatuur zal worden. Tot dan werd een broekpak geassocieerd met lesbiennes, maar Saint Laurent maakt het supervrouwelijk door de zachte lijnen en de combinatie met stilettohakken.

Als de New Yorkse societydame Nan Kempner in 1968 een smoking van Saint Laurent aantrekt voor een diner in La Côte Basque wijst de maître d'hôtel erop dat ze niet binnen mag in pantalon. Nan trekt ter plekke haar broek uit en dineert enkel in het jasje. De anekdote gaat de wereld rond en maakt het broekpak nog populairder.

Hetzelfde jaar beslist de ontwerper dat hij niet langer uitsluitend haute couture wil brengen. In de rue de Tournon opent hij zijn eerste Rive Gaucheboetiek met prêt-à-porter.

1968

In de zomer maakt hij alweer ophef met zijn safarilook, waarbij model Danielle verschijnt met blote borsten onder een doorkijkblouse. Met zijn najaarscollectie, waarin een reeks duffelcoats en jasjes met franjes zitten, brengt hij een ode aan het studentenoproer.

In het populaire tv-programma Dim Dam Dom noemt mademoiselle Chanel hem "haar spirituele erfgenaam".

1971

Yves Saint Laurent is een eind in de dertig, voelt zich beter in zijn vel en heeft zijn strenge pakken ingeruild voor fluwelen jasjes en broeken met olifantenpijpen. Hij weet heel goed waar hij aan begint als hij naakt poseert voor fotograaf Jeanloup Sieff, als beeld voor zijn eerste mannenparfum. "Hij wilde schandaal creëren", zei de fotograaf later. Na Woodstock is bloot geen taboe meer, maar het was ongezien dat een man, en dan nog wel zo'n bekende, zich op die manier liet fotograferen. Het zijn wilde tijden. Saint Laurent drinkt veel, waardoor hij zijn verlegenheid overwint.

Zijn collectie Libération, die verwijst naar de jaren veertig en geïnspireerd is op Paloma Picasso, die zich kleedt op vlooienmarkten, wordt slecht ontvangen. Zijn retrostijl bezorgt hem in Time de titel "Yves Saint Débâcle".

1972

Loulou de la Falaise wordt Saint Laurents muze en gaat een samenwerking aan, onder meer voor accessoires. Zij is niet geschoold in de mode, maar heeft een enorme flair om zich te kleden. Haar stijl inspireert de meester.

Saint Laurent en Bergé, die al sinds 1961 samenwonen in Parijs, kopen in Marrakech de villa Dar es Saada. De ontwerper zal er zich geregeld terugtrekken om in alle rust te werken.

1976

Over zijn najaarscollectie Les Ballets Russes zegt de ontwerper zelf: "Je ne sais pas si c'est la meilleure, mais c'est la plus belle." Hij wordt veertig jaar en zijn gezondheid is zeer zwak. Op de receptie na zijn wintershow, gewijd aan Carmen, zakt hij in elkaar.

1977

Er beginnen geruchten te circuleren over Saint Laurents dood. Maar voor het huwelijk van Loulou de la Falaise organiseert hij een groots feest in Bois de Boulogne, waar de hele Parijse jetset aanwezig is.

Het parfum Opium wordt gelanceerd en veroorzaakt alweer opschudding, vooral door de slagzin 'Opium pour celles qui s'adonnent à Yves Saint Laurent'.

1980

Saint Laurent en Bergé kopen in Marrakech de Villa Oasis en de jardin Majorelle, die vaak gefotografeerd zal worden.

1981

Jack Lang is minister van Cultuur en Pierre Bergé krijgt het via hem voor elkaar dat de prêt-à-portershows in de Cour Carrée van het Louvre worden gehouden.

De mannengeur Kouros wordt gelanceerd met een galavoorstelling waarop Rudolf Nourejev danst.

Saint Laurent ontwerpt het uniform van Marguerite Yourcenar, de eerste vrouw die toegelaten wordt op de Académie française.

In de opera krijgt hij de 'Oscar de la mode' van de Council of Fashion Designers of America.

1985

Saint Laurent ontvangt op 12 maart het erelegioen uit de handen van de Franse president François Mitterrand. Een miljoen mensen heeft de tentoonstelling, die aan hem gewijd is (de eerste expo die opgedragen is aan een nog levende couturier) in New York bezocht en nu verhuist ze naar Peking.

Saint Laurent en Bergé kopen de groep Charles of the Ritz, waartoe de parfums van Saint Laurent behoren. Het stel woont niet meer samen. Bergé betrekt een suite in hotel Lutécia, Saint Laurent blijft in de rue de Babylone, samen met zijn hondje Moujik.

1987

Bergé moet zijn plan uitstellen om Yves Saint Laurent naar de beurs te brengen wegens Black Friday.

1988

Bergé voert campagne voor Mitterrand en wordt enkele maanden na de overwinning van de socialisten voorzitter van de Parijse opera.

In januari showt Yves Saint Laurent de oogverblindende couturecollectie (met de duurste door Lesage geborduurde jasjes), gebaseerd op de zonnebloemen en irissen van Vincent van Gogh. Hij krijgt een minutenlange staande ovatie.

Als eerste couturier defileert hij op het feest van l'Humanité, georganiseerd door de Franse communistische partij in La Courneuve.

Als zijn vader, Charles Mathieu Saint Laurent, sterft, stort hij in op de begrafenis. Speculaties over zijn gezondheid zwellen aan en geruchten suggereren dat hij aids heeft.

1989

Het modehuis wordt geïntroduceerd op de beurs van Parijs. Na zijn coutureshow verschijnt Saint Laurent bevend en ondersteund door zijn mannequins op de catwalk. Hij is opgezwollen en versuft.

1990

Na een superieure hautecouturecollectie, die geïnterpreteerd wordt als een testament, aangezien ze opgedragen is aan Proust, Dior, Buffet en zijn andere idolen, krijgt Saint Laurent een inzinking in Marrakech. Hij knipt zijn haar kort, als een soldaat, en zoekt troost in de whisky. Na zijn terugkeer in Parijs wordt hij opgenomen in het American Hospital voor een ontwenningskuur. In maart meldt The Herald Tribune dat de ontwerper wegens ziekte voor het eerst in 32 jaar afwezig zal zijn op zijn prêt-à-portershow. "Het is geen aids en het is geen kanker, al deze tests zijn afgenomen", zegt Bergé expliciet.

In een interview met Le Figaro spreekt Saint Laurent voor het eerst over zijn drank- en drugsprobleem en zijn homoseksualiteit.

In juli toont hij zijn honderdtwintigste collectie. Suzy Menkes van The Herald Tribune is niet bepaald onder de indruk: "Dit lijkt weggelopen uit een goedkope vakantiebrochure", schrijft ze. "De collecties van Yves Saint Laurent hebben niets meer te zeggen. Ze zijn dood vergeleken bij wat Lacroix en Lagerfeld doen."

1992

De Yves Saint Laurentgroep viert haar dertigste verjaardag met een gala in de Bastilleopera. In juli lanceert Bergé de eerste collectie van een nieuwe protegé, Robert Merloz. Saint Laurent is diep geraakt en showt zijn kleinste couturecollectie ooit.

Bergé en Sanofi starten de onderhandelingen over de verkoop van het modehuis.

1993

Sanofi kondigt aan dat het Yves Saint Laurent verwerft voor 650 miljoen dollar in aandelen.

De ontwerper toont zijn couturecollectie die opgedragen is aan Rudolf Noerejev, die aan aids gestorven is.

Champagneboeren verstoren de persconferentie waarop de nieuwe geur Champagne wordt gepresenteerd. De ontwerper verliest het proces, de naam mag niet worden gebruikt.

1996

De reacties op zijn couturecollectie, net voor zijn zestigste verjaardag, zijn laaiend enthousiast.

1998

Saint Laurent stopt met zijn prêt-à-porter, alleen met de haute couture doet hij voort. Alber Elbaz wordt ingehuurd voor het prêt-à-porter.

In het Stade de France organiseert hij een defilé met driehonderd modellen voor de finale van de Wereldbeker.

1999

Sanofi verkoopt de firma voor 1 miljard dollar aan François Pinault, die het op zijn beurt verkoopt aan Gucci. Saint Laurent en Bergé blijven de haute couture controleren. Aan het hoofd van het prêt-à-porter komt een nieuwe ster, de Texaan Tom Ford van Gucci. Zijn eerste collectie voor Yves Saint Laurent is gebaseerd op Betty Catroux.

2002

Veertig jaar na zijn eerste coutureshow kondigt Saint Laurent op een persconferentie zijn vertrek aan: "Ik heb vandaag besloten de modewereld te verlaten die ik zo heb liefgehad." Op 23 januari houdt hij een laatste, gigantisch defilé in het Centre Pompidou voor tweeduizend genodigden. De Morgen mag meekijken op de schermen op het voorplein. Le Monde wijdt er een bijlage van acht pagina's aan.

2004

Het couturehuis wordt een museum, de Pierre Bergé-Yves Saint Laurent Foundation.

Saint Laurent leidt een zeer teruggetrokken leven, meestal in Marokko. Hij ziet weinig mensen en is depressief.

2007

Op het Filmfestival van Berlijn wordt eindelijk de documentaire over Yves Saint Laurent vertoond die jarenlang tegengehouden werd. De film is gedraaid in de late jaren negentig, aanvankelijk met de toestemming van Bergé, maar de ontwerper verschijnt erin als een kettingrokende schaduw van zichzelf. Bergé kreeg het voor elkaar dat de film nooit in Frankrijk vertoond zou worden.

2008

Yves Saint Laurent overlijdt op 1 juni op 71-jarige leeftijd.

Toen de New Yorkse societydame Nan Kempner in 1968 een smoking van Saint Laurent had aangetrokken voor een diner in La Côte Basque maakte de maître d'hôtel haar erop attent dat ze niet binnen mocht in pantalon. Nan trok ter plekke haar broek uit en dineerde enkel in het jasje. De anekdote maakte het broekpak nog populairder

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234