Zondag 25/10/2020

You just can't get enough

Depeche Mode geeft de komende twee maanden 33 concerten voor anderhalf miljoen Europese fans, en trekt daarna naar de arena's van Noord- en Zuid-Amerika. Of hoe een new wave-nicheband een van de populairste popacts op aarde werd.

Depeche Mode verkocht wereldwijd meer dan 100 miljoen albums, had tientallen hitsingles en is daarmee de best verkopende synthpopact aller tijden. Dat terwijl de groep medio jaren 80 nog als new wave-nicheband werd gezien, een groep die zijn gemoedstoestand in ernstig zwart schilderde. Depeche Mode werd geadopteerd door goths en gays. Hun persoonlijke songs gingen over seks en politiek, en gaven een cynische kijk op religie. Dit alles gezongen door die uit de diepte galmende bariton van Dave Gahan.

Depeche Mode werd opgericht in 1980, maar is zijn decennium en generatie ontstegen. Andere eightiesgroepen zijn ontbonden of staan in sluimerstand. In het laatste geval wacht zo'n act na een jaar of twintig een bescheiden carrière in het nostalgiecircuit. Ze spelen een set van krakers, gegarneerd met nieuw materiaal of ze voeren opnieuw hun klassieke album uit. Maar bands uit de jaren 80 die nog productief zijn én nog wereldwijd een publiek aanspreken, dat ook nog verjongt? Ze zijn op één hand te tellen: U2, Red Hot Chili Peppers, Metallica en Depeche Mode.

Daarmee is Depeche Mode toegetreden tot het pantheon van tijdloze acts. Een popconstante, waarbij de vertrouwdheid van het gebodene en de aankondiging van nieuw werk haast belangrijker zijn geworden dan een mogelijke artistieke verrassing. Je zou ze de Rolling Stones van de synthpop kunnen noemen.

Geoliede multinational

En net als de Stones is Depeche Mode een geoliede multinational die autonoom opereert. De band trekt zich niets aan van de eisen van de platenmaatschappij, de wensen van fans of de honger van de media. Dat vertaalt zich in een trage, maar gestage productie. Sinds Songs of Faith and Devotion (1993) brengt de band elke vier jaar een album uit, tot en met het vorige maand verschenen Spirit.

Dat Depeche Mode zo'n lange adem heeft, komt volgens songwriter Martin Gore en toetsenist Andrew Fletcher doordat ze vanaf het begin van hun carrière bij het onafhankelijke platenlabel Mute alle kans kregen om te groeien. Depeche Mode beleefde met zijn zevende album Violator (1990) zijn artistieke en commerciële piek. Violator is een geraffineerde, zwart-glanzende mengeling van pop, electro en rock. Het songschrijverstalent van Martin Gore, met zijn sinistere wereldbeeld, resulteerde in afgeronde liedjes met teksten over schuld, seks en geloof. Bij Gore gaan liefdesliedjes over tekortkomingen in relaties en liedjes over religie over de adoratie van individuen.

Hoe anders klonk Depeche Mode op debuutalbum Speak & Spell (1981): licht en vluchtig als een elektronische boyband, met geleende Casio-keyboards en een goedkope drummachine. De band die in de jaren 80 zijn gitaren rücksichtslos had ingeruild voor synthesizers had zo nog een tijdje door kunnen gaan. Fletcher: "Bij een grote platenmaatschappij waren we waarschijnlijk uitgewrongen en hadden we ons nooit verder kunnen ontwikkelen."

Songschrijver Vince Clarke verliet in die jaren de band voor het synthduo Yazoo, en met Gore als het brein van de band groeide de muziek tot zijn vertrouwde vorm: ambachtelijke liedjes vormgegeven met moderne middelen, en een geluid dat zowel pop- als danceliefhebbers aanspreekt. Want onder de synths, samples en drummachines schuilen kundig geschreven popsongs, nummers met altijd een meezingbaar refrein of een dwingende hook. Ja, muziek en tekst herbergen nogal wat duisternis, en die electrobeat heeft iets onheilspellends, maar het blijft een beat: een uitnodiging om te dansen.

Excessen

Daardoor is de donkere kant van Depeche Mode eerder verleidelijk dan beangstigend. De muziek is catchy met een vleugje gevaar; mainstream genoeg om een groot publiek aan te spreken met net dat subversieve randje om fans geprikkeld te houden.

Het helpt ook dat de band als aartsvader van synthpop en -rock wordt beschouwd. In de VS noemen artiesten als Marilyn Manson en Nine Inch Nails Depeche Mode als inspiratiebron. Als fans van die bands gaan graven in de muziekgeschiedenis, laven ze zich vaak ook aan de bron, zoals jonge rockfans de Stones ontdekken.

Er zijn meer gelijkenissen met die archetypische rockband: de uitspattingen. Begin jaren 90, toen de verkoop van Depeche Mode-platen naar een hoogtepunt klom, raakte zanger Dave Gahan verslaafd aan heroïne, wat leidde tot drie bijna-doodervaringen. In 1993 kreeg de zanger op het podium in New Orleans een hartaanval. In 1995 sneed hij zijn polsen door en in 1996 stopte zijn hart voor twee minuten nadat hij een speedball, een mengsel van heroïne en cocaïne, had geïnjecteerd. In die periode wierpen fans tijdens concerten zakjes drugs op het podium.

Gores alcoholverslaving werd minder breed uitgemeten in de media, maar was net zo verstorend. Tijdens de opnamen van het album Playing the Angel (2005) hing producer Ben Hillier Gore bij aankomst in de studio meteen een gitaar om. Zo kreeg hij het meeste rendement uit de dronken Gore, voor die bewusteloos zou neerzijgen.

De geschiedenis van Depeche Mode zit vol excessen. Spirituele adviseurs en drugsdealers stonden de popsterren terzijde. Er was onmin tussen de bandleden, waardoor ze ten tijde van het album Songs Of Faith and Devotion (1993) zelfs bijna uit elkaar gingen. Net zoals tussen Mick en Keith van de Stones waren er spanningen tussen Dave Gahan en Martin Gore, waarbij de een (Gahan) zich te weinig gewaardeerd voelde door de ander (Gore). Klassiek, dat is het, precies zoals je de geschiedenis van een megarockband verwacht.

Misschien zijn dit soort problemen door de mix van succes, hoge druk en grote ego's onvermijdelijk. Overleeft de megarockband dit alles, dan volgt rustiger vaarwater. Is er genoeg geld, roem en onderling vertrouwen, dan kan zo'n band op eigen voorwaarden, zonder druk van buitenaf, actief en succesvol blijven. Wat rest, is een bezadigd huwelijk waarbij de partners passie hebben ingeruild voor wederzijdse waardering.

Wellicht kun je in het geval van Depeche Mode nog beter spreken van een gezin. De bandleden praten over elkaar als broers. Fletcher: "Je houdt van je broers, maar je hoeft ze ook niet elke dag te zien." Het heilige vuur laait daarmee nog slechts eens in de vier jaar op. De leden van Depeche Mode hebben na een lange rockodyssee het punt bereikt waarop ze hun beroep kunnen ombuigen naar een goedbetaalde hobby.

Depeche Mode speelt vanavond in het Sportpaleis, hun nieuwste album Spirit verscheen vorige maand bij Columbia.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234