Woensdag 26/06/2019

china

Xiongan Nieuwe Stad: beter dan Beijing en drie keer zo groot als New York

Beeld ter illustratie. Bouwvakkers bij een werf van Beijing New Airport. Beeld REUTERS

Grootheidswaan is China niet vreemd, maar stadsregio Xiongan overtreft alles. Uit een bouwput zo groot als Limburg verrijst het voorportaal van het communistisch paradijs.

Driedubbel geparkeerde auto's en boerenbakfietsen zetten het verkeer op het smalle landweggetje langs Witte Toren-dorp finaal vast. Stil van ontzag staat een groep mensen in de greppel te kijken naar een graafmachine op een lap bouwrijpe grond. "Over dit fotomoment zal ik mijn kleinkinderen later vertellen. Mijn toekomst wordt gebouwd en ik ben er getuige van", zegt een twintiger op een elektrische scooter.

Een bouwput zo groot als Limburg

In het zoetroze licht van de ondergaande zon gaat de eerste schop in de grond voor het provisorische overheidsgebouw van Xiongan Nieuwe Stad. Niet zomaar een nieuwbouwwijkje: Xiongan wordt het grootste bouwproject in de moderne geschiedenis. Een futuristische stad, bijna drie keer zo groot als New York. Superieure infrastructuur leidt naar ondergrondse industriegebieden en groene woonwijken rond een Speciale Economische Zone vol innovatieve hightech en hoogstaande onderzoeksinstituten. Dat alles wordt binnen dertig jaar op een oppervlakte van 2.000 vierkante kilometer neergepoot. Denk: een bouwput ter grootte van de provincie Limburg.

Alles wat in Xiongan gebeurt, is bij voorbaat een historische gebeurtenis. De Nieuwe Stad is immers spil in de urbanisatiestrategie van partijleider en president Xi Jinping. Xiongan maakt deel uit van een groter masterplan met de naam Jing-Jin-Ji. Dat is een megaregio die voortkomt uit een samenklontering van Beijing met andere steden in de achtergebleven industrieprovincie Hebei. Aan de Yangtze-rivier, de Chinese zuidkust en rond Shanghai ontstaan soortgelijke clusters van eindeloze steden die de Chinese economie aandrijven.

Het nieuwe Beijing

Xiongan moet Beijing verlossen van functies die het politieke centrum van China tot een oncomfortabele en overbevolkte stad maken. Staatsbedrijven, onderzoeksinstituten en overheidsorganisaties verkassen naar Xiongan, en twee tot zes miljoen ambtenaren en werknemers gaan mee. Om het de hoogopgeleide stadsbevolking in de boerenuithoek naar de zin te maken, wordt Xiongan opgetuigd met een puik voorzieningenpakket. Hoofdstedelijke ziekenhuizen en scholen beconcurreren elkaar nu al met plannen voor een dependance in Xiongan.

Een boer op zijn maisveldje naast de bouwput is trots en beduusd tegelijk: "Dit land heb ik straks niet meer nodig. Ik ben in één klap verheven tot de Beijingse levensstandaard. Beter nog dan Beijing, want dit is de nieuwe stad van voorzitter Xi."

(Lees verder onder de kaart.)

Speculanten

In april werden drie volslagen onbekende plattelandsdistricten overvallen door hun nieuwe status als Speciale Economische Zone. Sindsdien staat het leven van een miljoen inwoners in de uitverkoren plaatsjes op zijn kop. Speculanten belegerden plaatselijke makelaars met zakken cash om koopwoningen in te slaan. Bazen van kwakkelende textielfabrieken werden in één nacht rijk met de verhuur van hun bedrijfsruimte aan ondernemers uit alle windstreken. Binnen een paar uur verdriedubbelden de huizenprijzen, tot de centrale overheid de handel in onroerend goed bevroor. Op staatscommando mag er in het hele gebied van 2.000 vierkante kilometer geen huis worden verkocht, gekocht of gebouwd, tot de Grote Blauwdruk uit Beijing neerdaalt. Dat kan ieder moment gebeuren.

Dit project is een schoolvoorbeeld van de extreem centralistische koers die Xi de komende jaren zal voeren. Deze slingerbeweging is een vertrouwd verschijnsel: na een periode van lossere aansturing, waarbij plaatselijk initiatief de vrije hand had - met alle vernieuwing en chaos van dien - haalt de partijleiding de teugels aan. Zeker nu Xi deze week op het negentiende partijcongres een compleet nieuw tijdperk onder zijn naam zet: in 2035 is China een welvarende, moderne en machtige natie. Xi is de man met de handleiding voor die toekomst. Xi is large and in charge en het centraal gezag bepaalt de komende jaren wat er in de provincies gebeurt.

Onbeschreven blad

Voor alle details heeft Beijing een plan, of het nu stoeptegels, verhuisplannen voor toekomstige bewoners of maisoogsten betreft. Neem de compensatie voor boeren wier maisoogst moest wijken voor de allereerste bouwput. Er is een vergoeding voor halfwas maiskolven, weer een ander tarief voor de staken van de planten en een geldbedrag voor akkerland en huisvesting: allemaal centraal vastgesteld, gecontroleerd en uitgevoerd. Strakker kan niet.

"Wij zijn een onbeschreven blad en dat heeft zijn voordelen. Alles is mogelijk als er nog niet veel is", zegt Zhang Qiyuan (63). Het voormalig hoofd van het districtsbureau voor Toerisme, Cultuur en Sport trakteert op een rondje in een ouderwets reuzenrad, voor een prachtig vergezicht. Inderdaad, er is niet veel. Een uitgestrekt wetland, omringd door boerenland. Aan de verre horizon een kluitje woontorens en wat industrie: fabriekjes die goedkope schoenen en bedrijfskleding maken. De economie hier is nog geen procent van die in Beijing.

"In de zomer kon je in het waterleliepark over de hoofden lopen: we kregen twee keer zoveel toeristen als normaal. De politie moest het verkeer in goede banen leiden", zegt Zhang. Dat volk kwam niet af op de smakelijke gefermenteerde eieren of het knullige themaparkje dat de guerrillastrijd tegen de Japanse bezetter herdenkt, maar op de zakelijke mogelijkheden van Xiongan. Omdat alle makelaars door het speculatieverbod zijn gesloten en er in de stoffige plaatsjes niet meer is te doen dan het nuttigen van een broodje ezelsvlees, trok iedereen naar het merengebied Baiyangdian. Dit van muggen vergeven wetland wordt uitgegraven. Het slik wordt geboetseerd tot kunstmatige heuvels die "de yinyangbalans tussen mens, Nieuwe Stad en natuur" versterken. Dat draagt bij aan een uitmuntende feng shui. De mystieke energiestromen zijn al fortuinlijk omdat op de verticale as tussen het Baiyangdian-merengebied en Beijing een antieke tempel ligt, ouder dan de hoofdstad zelf. Volgens geruchten was het fengshui-argument zwaarwegend. Economische overwegingen voor de keuze voor deze vlek op de kaart zijn er in elk geval niet.

295 miljard euro

Behalve dat Xi hem heeft aangewezen als zijn eigen stad. Twee van zijn voorgangers verbonden hun naam ook aan Speciale Economische Zones. Het vissersdorpje Shenzhen groeide in de jaren tachtig van de vorige eeuw uit tot de toegangspoort tot Made in China en dit wonder werd in de jaren negentig herhaald in Shanghai Pudong, waar uit het niets een internationaal financieel centrum verrees. Op papier overtreft Xiongan dit alles. Volgens projecties van Morgan Stanley vergt de bouw de komende tien jaar een investering tussen de 246- en 295 miljard dollar. Voor dat geld kun je vier keer de Olympische Spelen 2008 neerzetten, de duurste treinlijn ter wereld naar Tibet plus de grootste dam ter wereld financieren en dan is er nog een leuk bedrag over.

Daarmee gaat Xiongan iets nieuws doen, onthult partijman Zhang. In tegenstelling tot eerdere economische zones is Xiongan nadrukkelijk niet gericht op buitenlandse investeerders. "Opzichtige consumptie door een kleine meerderheid van rijke mensen is niet meer van deze tijd. Dit wordt een etalage voor de verworvenheden van ons Chinees socialisme", zegt Zhang. Bejaardenzorg, onderwijs, betaalbare woningen en medische voorzieningen moeten Xiongan tot voorportaal van het communistische paradijs maken.

Zhang Zhanqi (47) leunt tegen een stapel bakstenen. Sinds de bouwstop is zijn cementhandel dicht. Dat deert hem niet nu een vierkante meter bedrijfsruimte in de verhuur 13 cent oplevert. Hij heeft een pand van vijf verdiepingen met een villa in de aanbieding. Het vinden van een huurder is een kwestie van tijd, zegt hij. "De straat verderop is al omgedoopt tot de Avenue van Staatsbedrijven, zoveel kwartiermakers zijn daar neergestreken."

Non-stopconstructie

Het ene na het andere staatsbedrijf takelt borden met zijn bedrijfsnaam op de daken. Financiële instellingen, steenkoolconglomeraten, staatsspoorwegen en een staalmoloch: tachtig bekende namen zitten nu al op de eerste rij als de koek van het megaproject straks wordt verdeeld. Druipt in andere steden de propaganda voor de Socialistische Kernwaarden van de muren, in Xiongan getuigen banieren met 'te huur' en logo's van staatsbedrijven van loyaliteit aan het grote plan van Xi.

Chinezen zijn niet vies van een megalomaan bouwproject, maar deze gigantische onderneming is van een andere orde. Staalfabrieken, bouwbedrijven en hoogovens kwijlen bij het vooruitzicht van dertig jaar non-stopconstructie. Xiongan zal de binnenlandse vraag naar staal jaarlijks met 2 procent opdrijven tot de stad in 2050 af is. Hier moeten mogelijkheden voor me zijn, zegt Zhang Zhanqi. Hij heeft zich ingeschreven voor een omscholingsprogramma voor landloze boeren, werkloze fabrieksarbeiders en vissers waar in het Baiyangdian-wetland straks geen plaats voor is. "Er is vast vraag naar elektriciens", zegt hij.

Schommelend in het schuitje van het reuzenrad projecteert partijman Zhang de toekomst op de lege horizon. "Nu kun je nog zien hoe het hier was, maar over vijf jaar kan daar zomaar glimmende hoogbouw staan. Of een universiteit."

Hij reciteert de slogans waarmee Xi Xiongan lanceerde. "Mondiaal vooruitzicht, internationale standaard, Chinese karakteristieken, hoge positie. Geef ons dat plan en we beginnen in no time. Als Chinezen iets bewezen hebben, is het dat we kunnen bouwen. Snel en veel."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden