Dinsdag 24/05/2022

X1-oorlog woedt plots heviger dan ooit

Het incident rond foto P10 is mogelijk slechts het begin van een nieuwe geloofsstrijd over de waarde van de getuigenissen van Regina Louf. De aantijgingen waarmee rijkswachters Patriek De Baets en eerste wachtmeester Aimé Bille op zoek gaan naar 'eerherstel' komen immers steeds dichter in de buurt van de inhoud van de X1-onderzoeken zelf.

BRUSSEL.

EIGEN BERICHTGEVING

Pro memorie: in september 1996 komt Regina Louf voor het eerst in contact met het parket van Neufchâteau. Onderzoeksrechter Connerotte stuurt Patriek De Baets en zijn collega Philippe Hupez naar Gent om te luisteren wat zij kan vertellen over verdachte Michel Nihoul. Louf wil enkel anoniem getuigen en wordt in Neufchâteau X1 gedoopt. Amper vier maanden later houdt de Wetstraat de adem in. Procureur Bourlet gelooft in de verklaringen van X1, zeker wanneer vier andere anonieme vrouwen gelijklopende getuigenissen afleggen en speurders van de antenne-Neufchâteau enkele honderden verificaties verrichten. Er wordt gesproken van een "golf van huiszoekingen", alleen al rond het relaas van X1. Daarbij heet het dat "tal van hooggeplaatsten" zullen worden opgepakt. Het zal nooit zo ver komen.

Begin '97 rijzen binnen de antenne-Neufchâteau de eerste twijfels. Commandant Jean-Luc Duterme gelast in maart een 'kritische herlezing' van de X1-verhoren. Hij is van oordeel dat adjudant De Baets elke zin voor objectiviteit verloren heeft en beklaagt er zich over dat zij bepaalde onderzoekselementen onvolledig of onjuist hebben overgemaakt aan de magistraten. Die stelling wordt in de eerste 'herlezing' kracht bijgezet met de melding dat De Baets verzuimde te rapporteren dat X1 faalde bij een poging Christine Van Hees aan te wijzen in een reeks van vijf foto's.

In de zomer van 1997 is dat de voornaamste reden waarom De Baets en zijn collega's uit het onderzoek worden verwijderd. Er komt een tweede, een derde en een vierde 'herlezing'. In de door de verklaringen van X1 heropende dossiers over de moorden op Carine Dellaert (Gent), Christine Van Hees (Brussel), Katrien De Cuyper (Antwerpen) en Hanim Ayse Mazibas (Brussel) gaat de aandacht hoofdzakelijk naar de hamvraag: is X1 geloofwaardig? Materiële verificaties rond de door X1 aangewezen daders (van Dutroux en Nihoul tot bepaalde politici) worden haast niet meer verricht. Begin 1998 publiceren De Morgen en Télé-Moustique delen uit de X1-dossiers. België lijkt plots verdeeld in twee kampen: pro of contra X1.

Bij het Brusselse parket heeft onderzoeksrechter Jacques Pignolet inmiddels een onderzoek geopend naar de werkmethoden van De Baets en zijn collega Bille. De algemene verwachting is dat hieruit zal blijken hoe hij het dossier heeft 'gemanipuleerd'. In die sfeer beslissen de bevoegde magistraten op 23 april in elk van de vier onderzoeken het X1-spoor te verlaten. Einde van het verhaal, zo lijkt het. Minister Tony Van Parys stipte gisteren echter in de kamercommissie Justitie aan dat het niet helemaal zo is gegaan. "Het Gentse dossier is nooit heropend", aldus Van Parys. "De BOB van Gent nam kennis van de verhoren die in Brussel werden verricht en toetste die aan het oude dossier over de moord op Carine Dellaert." Over de X1-piste in het Antwerpse dossier zei Van Parys dat die werd afgesloten "nadat men kennisnam van de eindbevindingen in Brussel en Gent".

De eindconclusies over wat X1 justitie tussen september '96 en maart '97 vertelde, berusten dus hoofdzakelijk op de vier 'herlezingen'. De commissie-Verwilghen had daar graag inzage van gekregen alvorens op 15 februari van dit jaar haar werkzaamheden af te ronden. De leden kreeg van procureur-generaal Anne Thily te horen dat de herlezing nog niet ten einde was. Onlangs bleek dat de laatste herlezing op 5 februari al voltooid was. Een vraag van de opvolgingscommissie-Dutroux om de herlezingen te mogen inzien, werd afgeblokt door de Luikse procureur-generaal Anne Thily.

Nu blijkt dat de 'eerste herlezing' op minstens één punt - het meest cruciale dan nog - manifest foute informatie bevat, is het onbehagen bij enkele vroegere leden van de commissie-Dutroux groter dan ooit. Een aandachtige lectuur van het eerste rapport van herlezing leidt immers tot nog P10-achtige vaststellingen. Zo wordt X1 bijvoorbeeld verweten dat zij fabuleert wanneer zij tijdens een verhoor op 2 februari 1997 verklaart dat bij de moord op Christine Van Hees een "hennepkoord" gebruikt werd. Volgens de herlezers was er tijdens de vaststellingen van de gerechtelijke politie op de plaats van de moord geen sprake van een touw.

In de inventaris van stukken die in februari 1984 onder het registratienummer 3275 werden neergelegd bij de griffie van de correctionele rechtbank in Brussel blijkt wél sprake te zijn van onder meer "een 1 meter 80 lang koord..." Details, zo lijkt het misschien, maar de hele 'herlezing' berust op dergelijke details.

Van het onderzoek-Pignolet is inmiddels geweten dat het geen enkele indicatie van 'manipulatie' heeft opgeleverd, behalve dan... de herlezingen zelf. (DDC)

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234