Dinsdag 15/06/2021

Wraak in het wilde Westen

klassieker winchester 73 1950

De titel verwijst naar een exclusief en dus erg duur Winchester-geweer, model 1873, dat als prijs fungeert voor een 'rifle match', een wedstrijd voor scherpschutters in Dodge City, naar aanleiding van de Fourth of July-feestdag. Lin McAdams (rol van James Stewart) laat zich door marshal Wyatt Earp (rol van Will Geer) overtuigen om deel te nemen aan de wedstrijd, zeker nadat hij vernomen heeft dat ene Dutch Henry Brown (rol van Stephen McNally) als grote favoriet geldt. Met die man heeft Lin blijkbaar nog een rekening te vereffenen.

Lin wint de wedstrijd, maar nadat hij 's nachts door Dutch wordt neergeslagen, gaat die er met het kostbare prijsgeweer vandoor. Even later verliest Dutch het geweer tijdens een pokerspel aan een wapensmokkelaar, die het op zijn beurt kwijtraakt aan de Sioux-indiaan Young Bull, die de Winchester 73 gebruikt bij een overval op een postkoets waarin zich saloondanseres Lola (rol van Shelley Winters) bevindt, samen met haar vriend Steve Miller (rol van Charles Drake). Later zal die Miller de indiaan doden en als beloning het geweer ontvangen. En zo gaat het nog een tijdje door, want het geweer komt nog enkele keren in andere handen terecht. Winchester 73 was de eerste western die regisseur Anthony Mann met steracteur James Stewart draaide. Eigenlijk zou Fritz Lang de film regisseren, maar toen die het vlak voor de opnames liet afweten, was het Stewart zelf die de studio voorstelde om in zijn plaats Anthony Mann als regisseur in te huren. Die had net voordien de western Devil's Doorway gedraaid, waarin getoond werd hoe de blanke Amerikanen na de burgeroorlog steeds verder westwaarts trokken en daarbij steeds meer land van de indianen begonnen in te palmen. In datzelfde jaar 1950 draaide Mann ook nog het 'Freudiaanse' westerndrama The Furies, over veebaron Walter Huston die het zwaar aan de stok krijgt met zijn dochter Barbara Stanwyck. Die zweert namelijk de ranch uit de titel te gronde te richten nadat haar vader een Mexicaanse vriend, wiens familie jarenlang op de ranch heeft gewoond, liet ophangen.

Na Winchester 73, die hier en daar als een 'western noir' werd omschreven, zou de verdere samenwerking tussen de Amerikaanse regisseur Anthony Mann (die eigenlijk Emil Bundesmann heette en wel vaker voor verhalen over familiespanningen, rivaliteit tussen broers of haat-liefdeverhoudingen tussen de protagonisten koos) en acteur James Stewart aan onder meer Bend Of The River, The Naked Spur, The Far Country en The Man From Laramie, enkele van de beste westerns uit de jaren vijftig opleveren. En Mann een ereplaats in de Amerikaanse filmgeschiedenis garanderen.

Het geweer uit de titel werd geroemd als 'the gun that won the West', maar het fungeert hier vooral als hét instrument van een soort wraakcyclus die het eigenlijke verhaal uitmaakt van deze film, waarin ook komische, thriller- en verrassingselementen vermengd worden. Maar Winchester 73 was wel degelijk een echte, dynamisch vertelde en opwindend gefotografeerde western met de traditionele genre-ingrediënten: een overval op de postkoets, het treffen tussen de indianen en de cavalerie, vrouwelijke aanwezigheid in de vorm van een saloondanseres, een hold-up in een bank, legendarische personages zoals Wyatt Earp, een pokerspel, enzovoort. De regisseur was zeer te spreken over het professionalisme van Stewart, die zoveel tijd en energie besteedde aan het leren omgaan met het Winchester-geweer dat hij er als het ware eelt op zijn handen van kreeg.

Anthony Mann overleed in 1967. Hij was toen bezig met de voorbereiding van de film The King, een lang gekoesterd project waarmee hij een westernversie van het Shakespeare-drama King Lear wou brengen en waarin de koningsdochters zouden vervangen worden door zonen.

Jan Temmerman

Een echte, dynamisch vertelde en opwindend gefotografeerde western met de traditionele genre-ingrediënten

VERTOLKING James Stewart, Shelley Winters, Stephen McNally, Will Geer, Rock Hudson, Tony Curtis REGIE Anthony Mann GENRE western LAND USA JAAR 1950 SPEELDUUR 92 minuten

KORT SAMENGEVAT

In deze westernklassieker, waarin regisseur Anthony Mann en steracteur James Stewart voor het eerst samenwerkten, speelt het geweer uit de titel een essentiële rol als het wapen van de wraak dat van hand tot hand gaat. Centraal in het verhaal staat de jacht van het hoofdpersonage Lin McAdams op de man die indertijd zijn vader vermoord heeft.

Winchester 73 wordt vertoond op zaterdag 11 oktober om 18.15 uur in het Filmmuseum van Brussel (tel. 02/507.83.70).

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234