Donderdag 27/01/2022

Vanille

Wordt uw ijsje duurder deze zomer?

null Beeld thinkstock
Beeld thinkstock

Een tekort aan vanillestokjes uit Madagaskar doet de prijs van het geurige kruid de pan uit rijzen. De productie wordt in ijltempo aangezwengeld, om een ineenstorting te voorkomen. Wordt uw ijsje duurder deze zomer?

Lieven Desmet

Wie regelmatig een taart of cake bakt, kan de geur dromen van zodra je een vanillestokje doormidden snijdt. Geniet dubbel, want het goedje wordt schaars, en duur.

De vanille-orchidee, die vooral rond de evenaar wordt gekweekt, levert als vanouds het kruid voor de vanilleproducten. Madagaskar is grootleverancier van de vanillestokjes, en tekent voor zowat de helft van de volledige wereldproductie. Maar na een waardeloze oogst ziet het land zich geconfronteerd met een heuse crisis. De tarieven zijn stevig opgeschroefd, met 150 procent. Vandaag bedraagt de marktprijs 260 dollar (232 euro) per kilo, in 2014 was dat nog 100 dollar (89 euro).

Die prijs is al enige tijd aan het stijgen, want in 2011 betaalde je voor een kilo amper 20 dollar (17,8 euro), weet het financiële persbureau Bloomberg, dat melding maakt van een halvering van de huidige oogst in vergelijking met de normale jaren. Er zou amper 1.200 ton geoogst zijn, terwijl wereldwijd jaarlijks zo'n 2.000 ton wordt verbruikt.

Dat de prijs van de vanille al enkele jaren laag was, maakt dat veel boeren overschakelden op andere landbouwproducten die meer geld opbrachten. Door de verschraling van het aanbod werd het product door steeds minder telers geoogst. Waardoor het dus ook wel vatbaarder werd voor een crisissituatie als deze.

Dat de huidige hoge marktprijzen meteen zullen doorwegen op de handel is evenwel nog niet zeker. Voedingsgroepen als het Europese Nestlé of het Amerikaanse Whole Foods Market gebruiken natuurlijke aroma's, en wereldwijd groeit de vraag naar vanille.

"Maar wij zijn niet zulke grote afnemers van vanille dat het problematisch wordt", zegt Meike Schmidt van Nestlé vanuit Zwitserland. "Ook de kortetermijnfluctuaties van de handelsprijzen hebben geen impact op onze prijszetting. Als de prijzen evenwel lange tijd zo hoog blijven, proberen we dat eerst op te vangen door besparingsmaatregelen. Een prijsverhoging is de laatste optie." Bij grote handelshuizen als Riziky kregen we niemand aan de lijn.

null Beeld thinkstock
Beeld thinkstock

Speculatie

In Madagaskar zouden er nu nog zo'n 100.000 telers zijn, maar de productie van vanille is vrij intensief. De plant, een orchidee, bloeit maar enkele keren per jaar. De vanillestokjes worden bekomen door de onrijpe peulvruchten te plukken, te verhitten en te drogen, waardoor een soort fermentatieproces optreedt. Het eindresultaat zijn de zwart glimmende vanillestokjes.

Madagaskar haalt jaarlijks zo'n 280 miljoen dollar (250 miljoen euro) binnen uit zijn vanille. Het is voor het land de op één na grootste markt, na de mijnbouw. "De branding van Madagaskar-vanille in de internationale markt wordt bedreigd", zei minister van Handel Henri Rabesahala in een telefonisch interview aan Bloomberg.

Madagaskar is een lowcostleverancier, omdat de arbeidsintensieve oogsten er nog betaalbaar bleken door de lage lonen. Maar er wordt ook gespeculeerd met het geurige goedje. Zo worden de onrijpe vruchten vroeger geoogst, en in vacuüm verzegelde containers verpakt. Die verpakking geeft groothandelaars de flexibiliteit om te wachten op hogere prijzen, als het wereldwijde aanbod krimpt. Al leidt dit tot een verlies aan smaak en aroma.

De combinatie van minder aanbod, te hoge prijzen én lagere kwaliteit doet zuivelfabrieken en bakkerijen overschakelen van pure vanille-extracten naar goedkopere alternatieven, zoals kunststoffen en afgeleide producten. Concurrerende kwekers als Indonesië, China en Uganda zien ze deze evolutie dan ook welwillend tegemoet. Door hun productie te verhogen kunnen ze marktaandeel verwerven tegenover Madagaskar. Al zou de vanille uit die contreien van een mindere kwaliteit zijn.

null Beeld thinkstock
Beeld thinkstock
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234