Dinsdag 23/07/2019

Reportage

Wordt Doel echt weer woongebied?

Pieter Ghysels en zijn hond Chico. Ghysels is een van de ongeveer 25 inwoners die Doel nog telt. Beeld Tim Dirven

Doel wordt na twee decennia opnieuw officieel woongebied. In het bijna volledig verlaten polderdorp durft men het niet goed te geloven. “Dit hebben ze ons nog al wijsgemaakt.”

“Het zou fantastisch zijn mocht het dagelijks leven hier terugkeren. Een winkeltje op de hoek, een bakker...” Een lach krult om de lippen van Pieter Ghysels terwijl hij met zijn hond Chico langs de dijk wandelt. Maar meteen wordt zijn blik weer ernstig. Het nieuws dat Vlaams minister van Openbare Werken Ben Weyts (N-VA) beslist heeft dat het geplande Saeftinghedok een knik naar het zuiden krijgt, waardoor het niet langer dwars door het dorp gaat, zorgt niet voor euforie. “Als we hier inderdaad mogen blijven wonen, dan is er nog heel wat werk. De tijd is hier twintig jaar stil blijven staan. Er is bijvoorbeeld wel internet, maar dat gaat via een ADSL-verbinding.”

Ghysels is 1 van de naar schatting 25 inwoners die Doel nog telt. Zowat een jaar geleden kwam hij in het dorp wonen, en betrok hij er aan de kerk een woning die hij opknapte. Nochtans was Doel toen al jaren ten dode opgeschreven. Op 20 januari 1998 besliste de Vlaamse regering dat het polderdorp moest verdwijnen. Sindsdien verlieten honderden mensen het dorp. 

Slechts enkelingen, zoals Pieter en zijn vriendin, maakten de omgekeerde beweging. De rust van het dorp sprak hen aan. De onzekere toekomst schrikte hen niet af. “Ik begrijp dat mensen stabiliteit zoeken. Ook wij hadden een langetermijnidee toen we verhuisden. Maar als onze huiseigenaar, de haven, beslist om te verkopen of onteigenen, moeten we binnen de drie weken vertrekken. Dan is dat zo.”

Warmte

Wanneer we door de straten van Doel wandelen, ademen die verval. De gevels zijn bedekt met graffiti. Een verkleurd bord is er de stille getuige van dat hier in lang vervlogen tijden een ‘sleutelrette(een slotenmaker, DBA.) was. Ook het parochiehuis staat leeg. Bij de meeste, onbewoonde, huizen zijn voor ramen en deuren metalen platen geplaatst om vandalisme te voorkomen. De mensen die er rondlopen, zijn bijna uitsluitend toeristen: twee Engelse vrienden, een Nederlands gezin en een klas Franse schoolkinderen. “Ramptoeristen”, noemt Pieter hen.

Toch heerst in het dorp een bijzonder warme sfeer, verzekert hij ons. “Ik vind Doel fantastisch. Voor ik naar Doel kwam, woonde ik in Brussel. Wel, in mijn eerste drie maanden hier heb ik meer bezoek gekregen dan tijdens mijn drie jaar in Brussel. Daar ga je op in de massa, hier steun je veel meer op elkaar. Er is een clubhuis, op zondag komt iedereen samen in de oude school, en worden er spelletjes gespeeld.” 

Wel wordt niet iedere nieuwkomer zomaar aanvaard, geeft hij toe. “Wie hier wil komen wonen, heeft de medewerking van de andere bewoners nodig. Je moet een plan hebben, een meerwaarde betekenen.” Een plan had Pieter: hij runt Atlasail, een reisbureau voor zeilvakanties. En zijn meerwaarde toont hij door zich te engageren in de gemeenschap, en door regelmatig met zijn hond rond te wandelen, als een vorm van sociale controle.

Hopen dat het dorp door de politieke beslissing nieuw leven wordt ingeblazen, durft hij niet. “Hier is geen plaats voor hoop. De reden dat dit dorp hier nog staat, is hard labeur. Jarenlang verzet, actiecomités.” Hij denkt ook aan de vele mensen die zich, vaak na meer dan tien jaar verzet, toch gewonnen gaven, en uiteindelijk wegtrokken omdat ze de voortdurend knagende onzekerheid over de toekomst niet meer aankonden. “Als dan nu, na 20 jaar, blijkt dat ze toch hadden kunnen blijven... Dat komt hard aan.”

Magneet

Een van die vertrekkers is Cécile De Nijs, een kranige vrouw van in de 70 die bij Pieter aanklopt in de hoop dat hij haar gsm-probleem kan oplossen. Zij kwam in 1967 naar Doel, trouwde er en bleef er ook na het overlijden van haar man wonen. Toch trok ook zij enkele jaren geleden weg, naar Beveren. “Ik heb lang getwijfeld om te verhuizen. Ik heb hier altijd graag gewoond, maar je ziet de mensen een na een weggaan, de winkels sluiten. Uiteindelijk ben ik vertrokken nadat ze op een avond hadden proberen inbreken met een koevoet. Toen kreeg ik schrik. Dat gaf de doorslag.”

Maar Doel helemaal loslaten kan Cécile niet. Verschillende keren per week keert ze, zoals vandaag, terug naar het dorp om de kerk te onderhouden. “Doel is precies een magneet. Mijn auto rijdt hier vanzelf naartoe.” Toch durft ze niet te geloven dat Doel kan blijven bestaan. Daarvoor is het vertrouwen van de (ex-)inwoners van Doel al te vaak beschaamd. “Ze hebben ons dat nog wijsgemaakt. Mark Eyskens (CD&V) is hier destijds (in 1978, DBA.) nog met een helikopter geland om te beloven dat we konden blijven. Dat bleek achteraf ook niet waar.” 

Cécile De Nijs woonde decennialang in Doel, en komt nog verschillende keren per week terug om de kerk te onderhouden. Beeld Tim Dirven
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden