Dinsdag 11/05/2021

AchtergrondKlimaat

Wordt 2021 het jaar van het klimaat? Forse verklaringen, nog forsere problemen

President Joe Biden tijdens de virtuele klimaattop afgelopen week. 'Klimaattsaar' John Kerry luistert mee. Beeld Photo News
President Joe Biden tijdens de virtuele klimaattop afgelopen week. 'Klimaattsaar' John Kerry luistert mee.Beeld Photo News

Wordt 2021 het jaar van het klimaat? Het zou zomaar kunnen, als de ambitieuze beloftes die wereldleiders deze week maakten ingelost worden. Al hebben we nog heel wat werk voor de boeg om de doelstellingen van het Klimaatakkoord van Parijs te halen.

Het was niet alleen de week waarin de Super League de hemel bestormde en even snel weer neerkwam, of de week waarin taalpuristen op slag een paar jaar ouder werden, maar ook: de week waarin wereldmachten zich om ter luidst wilden opwerpen als nieuwe klimaatkampioen.

Woensdag zette de Europese Unie de toon. De EU keerde de langverwachte klimaatwet goed, waarin is vastgelegd dat alle 27 lidstaten in 2050 CO₂-neutraal moeten zijn. Om dat doel te bereiken, moet tegen 2030 de uitstoot in de hele EU met minstens 55 procent verminderd zijn tegenover 1990. Zonder dat wettelijk vast te leggen, zouden klimaatplannen in de lange periode tot 2050 anders weleens in de verdrukking kunnen komen, bijvoorbeeld als er een nieuwe economische crisis of – laat het uit – een nieuwe pandemie zou komen.

De goedkeuring van de klimaatwet kwam er niet toevallig in de aanloop naar de door Joe Biden geleide virtuele klimaattop, waaraan een veertigtal regeringsleiders deelnamen. Met die klimaattop wou de Amerikaanse president de VS opnieuw een leidersplek in het klimaatdebat geven. Ook bij de VS mocht dus geen ambitieus klimaatdoel ontbreken: Biden kondigde aan dat de VS tegen 2030 zijn CO2-uitstoot met 50 tot 52 procent wil verminderen ten opzichte van 2005. Dat is dubbel zo ambitieus als Obama zich voornam bij het Klimaatakkoord van Parijs.

Andere landen konden niet achterblijven. Landen als Canada en Japan stelden nieuwe, ambitieuzere doelen op de klimaattop. Boris Johnson wou andermaal aantonen dat de Britten beter zonder de EU af zijn, dus kondigde hij eerder deze week aan dat de Britse uitstoot tegen 2035 met liefst 78 procent omlaag moet. Zelfs Vladimir Poetin en de Braziliaanse president Jair Bolsonaro ondergingen een gedaanteverwisseling en uitten zich plots als heuse klimaatactivisten.

Volgens Climate Action Tracker, de ngo die de wereldwijde uitstoot nauwkeurig in de gaten houdt, zouden we met al die nieuwe aangekondigde klimaatdoelen 12 tot 14 procent dichter bij de doelstellingen van het Klimaatakkoord van Parijs moeten komen in vergelijking met de eerder uitgesproken ambities. Dat betekent evenwel dat zelfs die nieuwe doelstellingen nog niet volstaan. Zo zouden de VS, om in de buurt te blijven van de doelen van het Klimaatakkoord van Parijs, geen 50 tot 52 procent maar 60 procent minder moeten uitstoten tegen 2030.

Ook de doelstellingen van de EU volstaan volgens het Climate Action Network (CAN) niet. “We hopen dat 55 procent inderdaad de minimumdoelstelling wordt, maar we hadden graag wat meer ambitie gezien”, zegt CAN-directeur Wendel Trio. “Om de opwarming van de aarde te beperken, zou de EU haar uitstoot eigenlijk met 65 procent moeten verminderen tegen 2030.” De nieuwe EU-klimaatdoelstellingen zijn echter niet in steen gebeiteld. Onderdeel van de nieuwe klimaatwet is dat een expertenpanel tussentijdse evaluaties zal maken om, indien nodig, de ambities op te schroeven.

Niet alle landen gingen even enthousiast mee in het opbod der nieuwe ambities. De Chinese president Xi Jinping herhaalde de eerder uitgesproken ambitie om China tegen 2060 klimaatneutraal te maken, en stelde dat de Chinese uitstoot van broeikasgassen pas in 2030 een piek zullen bereiken, om daarna te dalen. De ambitieuze klimaatplannen van Xi botsen vooralsnog met zijn grote afhankelijkheid van vervuilende steenkool. Voor het eerst beloofde hij om vanaf 2026 het gebruik van steenkool geleidelijk af te bouwen, maar ondertussen blijft hij lustig steenkoolcentrales bijbouwen.

“De energienood in China zal de komende jaren gigantisch blijven”, zegt politicoloog en China-kenner Jonathan Holslag (VUB). “Het lijkt erop dat China een deel van zijn steenkoolcentrales naar naburige landen als Mongolië gaat verplaatsen. Zo lijkt het alsof het zijn eigen uitstoot vermindert, en behoudt het zijn invloed in de regio.”

China kijkt bovendien met argusogen naar de profileringsdrang van Biden. Toen Trump nog aan het roer van de VS stond, kon China zich ontwikkelen als baken van de hernieuwbare energie-industrie. “Maar nu hebben de Amerikanen het initiatief weer overgenomen wat betreft elektrische voertuigen en hernieuwbare energie”, zegt Holslag. “China ziet het energiebeleid van Biden dus als een aanval op zijn eigen legitimiteit. Ook omdat de soft power die het jaren kon uitoefenen, nu in zekere mate bedreigd wordt.”

Dat China zich niet de les wil laten lezen door de VS, werd vorig weekend nog duidelijk. Toen verklaarde het Chinese ministerie van Buitenlandse Zaken dat de terugkeer van de VS “geen glorieuze comeback is, maar eerder die van een student die heeft gespijbeld”. In een meeting met de Franse president Emmanuel Macron en de Duitse bondskanselier Angela Merkel liet Xi Jinping dan weer vallen dat de strijd tegen klimaatopwarming “noch een pasmunt voor geopolitiek, noch een excuus voor handelsbeperkingen mag zijn”. Een duidelijke steek naar de Europese plannen om belastingen te heffen op producten die de EU binnenkomen en onder minder strenge klimaatregels geproduceerd werden. Of de violen tussen de grootmachten even gelijk gestemd zijn als ze leken op de klimaattop, is dus nog maar de vraag.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234