Woensdag 24/02/2021

AchtergrondCoronavirus

Woon-zorgcentra opnieuw gepakt in snelheid: ‘We waren compleet van de kaart’

Woon-zorgcentrum Sint-Eligius in Zeveneken. Beeld Eric De Mildt
Woon-zorgcentrum Sint-Eligius in Zeveneken.Beeld Eric De Mildt

In de Vlaamse woon-zorgcentra is het aantal besmette bewoners in een week met liefst 93 procent gestegen. Studenten, artsen en tijdelijk werklozen moeten de rusthuizen uit de nood helpen. Biostatisticus Geert Molenberghs noemt de situatie verontrustend.

Eerst het goede nieuws: het tij lijkt stilaan te keren. In de week van 26 oktober tot 1 november werden gemiddeld 14.092 nieuwe coronabesmettingen per dag genoteerd in ons land. Dat is een daling met 6 procent in vergelijking met een week eerder. Ook de stijging van de positiviteitsratio vlakt af. De ziekenhuisopnames en het aantal overlijdens blijven echter stijgen en het aantal besmettingen in woon-zorgcentra zal die cijfers helaas nog opdrijven. 

In een week steeg het aantal besmette bewoners in onze woon-zorgcentra met 93 procent. Alleen maandag al lieten 53 mensen er het leven. Omdat woon-zorgcentra voor een stuk afgeschermde gebieden zijn, volgt de piek in het aantal besmettingen er meestal wat later dan in de rest van de samenleving. Eenmaal er een aantal inwoners besmet zijn, verspreidt het virus zich als een lopend vuurtje. 

In het woon-zorgcentrum Sint-Eligius in Zeveneken (Lochristi) kunnen ze erover meespreken. Nadat het nieuws bekend raakte dat twee bewoners corona hadden opgelopen, werd iedereen in het woon-zorgcentrum in het weekend van 24 oktober getest: 30 bewoners en 17 medewerkers bleken intussen besmet te zijn. Dus volgde vorige week woensdag een nieuwe testronde. Vrijdag 30 oktober bleken 90 bewoners en 45 personeelsleden corona te hebben en dat aantal loopt nog op. 

“Toen we de resultaten kregen, waren we compleet van de kaart”, zegt directeur Hilde De Bruyn. “We wisten dat er waarschijnlijk iets zat aan te komen. We hadden ook een uitbraakplan opgesteld. Maar hierop waren we niet voorbereid.” 

Veel personeel valt uit

De razendsnelle uitbraak in Sint-Eligius in Zeveneken is geen alleenstaand geval. In woon-zorgcentrum Exalta/Sint-Jozef, eveneens in de regio Gent, bleken vorige dinsdag 51 van de 263 aanwezigen besmet. In woon-zorgcentrum Mariaburcht in Dentergem zijn in een week 27 inwoners en 23 medewerkers positief getest. En woon-zorgcentrum Ter Melle in Kortrijk strijdt al twee weken om corona onder de knoet te houden: 55 van de 99 bewoners hebben er het virus. 

Hoewel dubbel zoveel bewoners als personeel besmet worden, hebben woon-zorgcentra allesbehalve overschot aan personeel. “Het aantal besmettingen bij personeel schommelt al een week rond de 1.600. We lijken daar op een plateau te zitten, maar voor hetzelfde geld schieten die morgen weer omhoog”, zegt Joris Moonens van Agentschap Zorg en Gezondheid. Volgens Zorgnet-Icuro valt gemiddeld 10 procent van het personeel in woon-zorgcentra uit op dit ogenblik, al loopt dat bij uitbraken als in Ter Melle of Sint-Eligius op tot een derde van het personeel. 

Directeur Hilde De Bruyn van Sint-Eligius:
Directeur Hilde De Bruyn van Sint-Eligius: "Toen we de resultaten kregen, waren we compleet van de kaart."Beeld Eric De Mildt

Woon-zorgcentrum Ter Schelle kreeg de hulp van tijdelijk werklozen en studenten van Zorg Kortrijk. Ook Sint-Eligius had snel door dat ze de uitbraak alleen niet aankonden, dus organiseerden ze prompt een crisisvergadering met de gemeente, eerstelijnszorg Scheldekracht en UZ Gent. Het woon-zorgcentrum werd een soort miniziekenhuis, dankzij een toestroom aan helpende handen van huisartsen, medewerkers van de groep vzw Zorg-saam ZKJ, zelfstandige verplegers en studenten geneeskunde. 

“We zijn enorm blij met die hulp, al vraagt het wel wat van onze vaste medewerkers”, zegt directeur De Bruyn. “Er komt hier nu heel wat volk binnen dat hier anders niet moet zijn en dat in sneltempo opgeleid moet worden. Bovendien herken je niemand want met die beschermende pakken lijken we allemaal wel marsmannetjes.” 

Vacatures

Ook de volgende weken zullen heel wat nieuwe handen moeten bijspringen in de woon-zorgcentra. Vlaams minister van Werk Hilde Crevits (CD&V) zag al meer dan 10.000 aanmeldingen voor de onlangs in het leven geroepen vacature van ‘polyvalente medewerker in de zorg’, al zijn er tot nu toe slechts 329 vacatures beschikbaar. Daarnaast stemde de Vlaamse regering vorige week het urenplafond voor jobstudenten weg, waardoor woon-zorgcentra studenten kunnen inschakelen. En donderdag stemde de Kamer een wet om verpleegkundige taken tijdelijk te delegeren, bijvoorbeeld aan kinesisten of studenten verpleegkunde. 

Die maatregelen moeten er mee voor zorgen dat er ondanks de uitbraken genoeg personeel blijft om bezoek mogelijk te houden. “Evident is dat niet. We proberen ook met beeldbellen en raambezoeken te werken. Maar we kunnen bewoners niet, zoals tijdens de eerste golf, wekenlang zonder bezoek laten zitten. Dat zijn onmenselijke toestanden”, zegt De Bruyn. 

Biostatisticus Geert Molenberghs (UAntwerpen) vindt de situatie in de woon-zorgcentra verontrustend. “In de eerste golf kwam twee derde van de overlijdens van inwoners uit de woon-zorgcentra. We weten dus al langer dat dat een heel kwetsbare groep is.” 

Toch is Molenberghs optimistisch dat de sterftecijfers in de woon-zorgcentra deze keer niet zo hoog zullen oplopen. “Ze zijn beter voorbereid. Er is nu ook voldoende beschermingsmateriaal aanwezig, zoals mondmaskers. Die gaan nieuwe besmettingen niet voorkomen, maar zorgen er wel voor dat er minder virusdeeltjes overgedragen worden, waardoor je minder ernstig zieken hebt.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234